«Ի­րա­տե­սի» հա­ջորդ հա­մա­րը լույս կտես­նի հու­նի­սի 2-ին:               
 

Կո­րո­նա­վի­րու­սը` հե­ղա­փո­խա­կան փո­փո­խու­թ­յուն­նե­րի շար­ժա­ռիթ

Կո­րո­նա­վի­րու­սը` հե­ղա­փո­խա­կան փո­փո­խու­թ­յուն­նե­րի շար­ժա­ռիթ
15.05.2020 | 01:37

Բա­ցա­ռիկ ագ­րե­սի­վու­թյամբ մարդ­կու­թյան կյանք ներ­խու­ժած կո­րո­նա­վի­րուս ախտն ար­դեն իսկ էա­կան խմ­բագ­րում­ներ է մտց­րել բո­լո­րիս կեն­սա­կեր­պում ու դեռ շատ ա­վե­լի էա­կան­ներն էլ մտց­նե­լու է։ Այդ թվում նաև այն­պի­սի ան­հու­սա­լի­նե­րի կյան­քում, պատ­կե­րա­ցում­նե­րում, գի­տակ­ցու­թյան մեջ, որ­պի­սին, մաս­նա­վո­րա­պես, ՀՀ ա­ռող­ջա­պա­հու­թյան նա­խա­րար Ար­սեն Թո­րո­սյանն է, ո­րը հա­մա­վա­րա­կի մա­սին ա­միս­ներ ա­ռաջ այլ բան էր ա­սում, հի­մա էլ տրա­մա­բա­նո­րեն այլ բան է «եր­գում»։ Դե, սրան ու սրա նման­նե­րին ու­նե­նալն ար­դեն իսկ ճա­կա­տա­գիր է, իշ­խա­նու­թյան «հա­սու­նու­թյան» ցու­ցա­նիշ, սա­կայն ե­կեք շատ չշեղ­վենք մեր բուն ա­սե­լի­քից։

ՄԵՆՔ՝ ՀԱ­ՅԵ­ՐՈՎՍ
Հա­մաշ­խար­հա­յին սպոր­տում կո­րո­նա­վի­րու­սի բե­րած փո­փո­խու­թյուն­նե­րի մա­սին խո­սել ենք ու է­լի կխո­սենք։ Սա­կայն այն­պես չէ, որ այն միայն իր բա­ցա­սա­կան ազ­դե­ցու­թյամբ է ա­ռանձ­նա­նում։ Վա­տի կող­քին լավն էլ կա, ու դա մաս­նա­վո­րա­պես վե­րա­բե­րում է այն­պի­սի սիր­ված մար­զաձևի, որ­պի­սին գե­ղա­սահքն է։
Ճիշտ է, զուտ Հա­յաս­տա­նի ա­ռու­մով մենք այս­տեղ ա­ռանձ­նա­պես ներ­կա­յա­նա­լու բան չու­նենք, սա­կայն հայ տար­րի ա­ռու­մով, կնե­րեք, լավ էլ ներ­կա­յա­ցուց­չա­կան ենք դառ­նում՝ ի դեմս ո­լոր­տի կար­կա­ռուն դեմ­քեր, աշ­խար­հահռ­չակ մար­զիչ Ռա­ֆա­յել Հա­րու­թյու­նյա­նի, որն աշ­խար­հի չեմ­պիոն սա­ներ ու­նի, պա­տա­նե­կա­նից հե­տո վս­տա­հա­բար մե­ծա­հա­սակ­նե­րի մե­նա­սահ­քը գրո­հող 17-ա­մյա Ար­թուր Դա­նիե­լյա­նի և, ի­հար­կե, մեր ա­մե­նահ­զոր խա­ղա­քարտ Եվ­գե­նյա Մեդ­վեդևա­յի, ո­րը նվա­զա­գույ­նը կրկ­նա­կիի կար­գա­վի­ճա­կով մար­զաձևի բո­լոր հնա­րա­վոր մր­ցա­շա­րե­րի բարձ­րա­գույն տիտ­ղոս­ներն ու­նի՝ բա­ցա­ռու­թյամբ օ­լիմ­պիա­կա­նի, որ­տեղ ար­ծա­թե մե­դա­լա­կիր է։ Ճիշտ է, վեր­ջի­նիս առն­չու­թյամբ մեկ-մեկ մեզ կող­քից բզում-բզբ­զում են, թե ախր նա այդ որ­տե՞ղ է իր ար­մատ­նե­րից խո­սել, որ Բա­բա­սյանն էլ կցում եք մո­րե­նա­կան ազ­գան­վա­նը, բայց դե, ժո­ղո­վուրդ ջան, որ մերն է, չա­սե՞նք մերն է։ Հի­շում ե՞ք Աբ­րա­համ Ռու­սո­յին, ո­րը մինչև վեր­ջին տա­րի­նե­րը բառ իսկ չէր հն­չեց­նում իր ծա­գում­նա­բա­նու­թյու­նից, մինչև որ իքս պա­հից սկ­սեց ա­մեն ին­չի մա­սին տե­ղը տե­ղին պատ­մել՝ ռու­սա­կան ա­ռա­ջին հե­ռուս­տաա­լի­քում ու­նե­ցած իր լավ էլ մաք­րա­մա­քուր հա­յե­րե­նի ա­ռան­ձին բոց­կլ­տում­նե­րով։ Այն­պես որ, մի տագ­նա­պեք, ա­սե­լու՛ են, խո­սե­լու՛ են, պատ­մե­լո՛ւ են, մեզ մնում է համ­բե­րա­տա­րու­թյամբ սպա­սել ի­րենց լալկ­ված լեզ­վի բաց­վե­լուն կամ նման պահ­վածք որ­դեգ­րե­լու սահ­մա­նա­փա­կում­նե­րի ի չիք դառ­նա­լուն։ Այս­տեղ թույլ տվեք ման­րա­մաս­ներ չբա­ցենք, մա­նա­վանդ որ լա­վա­տե­ղյակ եք, թե ին­չին ինչ պոզ ու պոչ կա­րող են կցել ի­րենց պար­տադ­րում­նե­րով։
ԵՐ­ԿԱՐ ՍՊԱՍ­ՎԱԾ ՓՈ­ՓՈ­ԽՈՒ­ԹՅՈՒՆ­ՆԵՐ
Չմշ­կորդ­նե­րի մի­ջազ­գա­յին միու­թյու­նը փո­խել է գե­ղա­սահ­քում բազ­մապ­տույտ թռիչք­նե­րի գնա­հատ­ման հա­մա­կար­գը։ Հնա­րա­վոր վնաս­վածք­նե­րով լի, ի­րա­կա­նաց­ման ա­ռու­մով չա­փա­զանց բարդ քա­ռապ­տույտ լուտ­ցը գնա­հատ­ման հաշ­վար­կով ներ­կա­յումս հա­վա­սա­րեց­վել է ֆլի­պին ու ռիտ­բեր­գե­րին։ Ա­սել է թե` ոչ վաղ ան­ցյա­լի ա­ռա­ջին դեմ­քե­րը, իսկ գե­ղա­սահ­քում` եր­կու տա­րի ա­ռաջ դո­մի­նանտ դիր­քե­րում ե­ղած գե­ղա­սա­հորդ­նե­րը, կա­րող էին դառ­նալ ու դառ­նում էին ան­ցյալ, այժմ հնա­րա­վո­րու­թյուն են ստա­նում հա­վա­սար պայ­քա­րի մեջ մտ­նե­լու 13-15 տա­րե­կան աղջ­նակ­նե­րի հետ, ով­քեր յու­րաց­րել էին քա­ռապ­տույտ ցատ­կերն ու զուտ դրան­ցով ան­հաղ­թա­հա­րե­լի ա­ռա­վե­լու­թյուն էին ստա­նում ա­վե­լի տա­րի­քա­վոր­նե­րի նկատ­մամբ, որ­քան էլ վեր­ջին­նե­րիս սահքն ան­թե­րի էր, ար­տիս­տա­կա­նու­թյան տե­սա­կե­տից կա­տա­րյալ՝ չհաշ­ված է­լի ու­րիշ չա­փո­րո­շիչ­ներ։
Ըն­թեր­ցո­ղի մոտ որ­պես­զի պատ­կե­րա­ցումն ա­ռա­վել ա­ռար­կա­յա­կան լի­նի, բե­րենք այս­պի­սի մի վկա­յում. ե­ռապ­տույտ լուտ­ցը մր­ցա­վար­նե­րը գնա­հա­տում են 5,90, իսկ քա­ռապ­տույտն ար­դեն բո­լորո­վին այլ գին ու­նի՝ 11,50։ Նման բարձր գնա­հա­տում (դեռ մի փոքր էլ ա­վե­լի) մեկ էլ ակ­սելն ու­նի, սա­կայն տար­բե­րու­թյունն այն է, որ լուտ­ցը բո­լո­րո­վին այլ տեխ­նի­կա­կան բա­զա և ու­սու­ցում է պա­հան­ջում։ Դե հի­մա պատ­կե­րաց­րեք, թե զի­նա­նո­ցում թանկ գնա­հատ­ման քա­ռապ­տույտ լուտց ու ակ­սել ու­նե­ցող մար­զու­հու կող­քին ի՞նչ կա­րող է ա­նել, դի­ցուք, միայն ակ­սել ու­նե­ցո­ղը։ Ըն­կալ­ման տե­սա­կե­տից լայն ըն­թեր­ցո­ղի հա­մար մատ­չե­լի լի­նե­լու ա­ռու­մով խն­դի­րը մենք փոքր-ինչ պրի­մի­տի­վաց­նում ենք, սա­կայն դրա­նից շա­հում ենք պրոբ­լեմն ա­վե­լի հաս­կա­նա­լի մա­տու­ցե­լու հար­ցում։
Հաս­կա­նա­լի է, որ լուտ­ցի տեխ­նի­կա­կան ման­րա­մաս­նե­րի մեջ մտ­նե­լը մեր խն­դի­րը չէ, մա­նա­վանդ որ, խո­շոր հաշ­վով, այն ըն­թեր­ցո­ղին ա­ռանձ­նա­կի բան չի էլ տա, ուս­տի միայն ա­սենք, որ դրա վնաս­ված­քա­բե­րու­թյու­նը նկա­տի ու­նե­նա­լով էլ մաս­նա­վո­րա­պես օ­լիմ­պիա­կան խա­ղե­րի կրկ­նա­կի չեմ­պիոն Յու­ձու­րու Հա­նյուն այդ տար­րը եր­կար ժա­մա­նակ չէր նե­րա­ռում իր ծրագ­րում, իսկ ճա­պո­նա­ցին, նկա­տենք, հա­մաշ­խար­հա­յին գե­ղա­սահ­քում բա­ցա­ռիկ դիր­քե­րում է կանգ­նած. դե մո­տա­վո­րա­պես ոնց որ Մե­սին է ֆուտ­բո­լում։
ԼՈՒՏՑՆ ԱՆՑ­ՆՈՒՄ Է ՊԱՏ­ՄՈՒ­ԹՅԱՆ ՀԵՏ­ՆԱ­ԲԵՄ
Հի­մա գանք մեր Եվ­գե­նյա Մեդ­վեդևա­յին։
Վաղ տա­րի­նե­րից նրան ու­սու­ցան­ված տեխ­նի­կան հնա­րա­վո­րու­թյուն չէր տա­լիս այս գեր­բարդ վար­ժու­թյունն ան­թե­րի կա­տա­րել, թե­պետ մար­զու­հին հա­մա­ռո­րեն գնում էր դրա յու­րաց­մա­նը, ո­րով­հետև այն միա­վոր­նե­րի ահ­ռե­լի ա­ռա­վե­լու­թյուն էր տա­լիս։ Հի­մա այս ար­գել­քը վե­րաց­ված է, ին­չը նշա­նա­կում է նրա նման 18-19 տա­րե­կան «հնե­րի» վե­րա­դարձ ու «ման­կա­հա­սակ­նե­րի» հետ հա­վա­սա­րա­զոր պայ­քար, որ­տեղ կա­նա­ցիու­թյունն էլ ա­ռանձ­նա­հա­տուկ նշա­նա­կու­թյուն կու­նե­նա, բարձր տեխ­նի­կան էլ ու բնու­թագ­րա­կան է­լի բա­ներ։
Ի՛նչ նկա­տի ու­նենք, որ ա­սում ենք՝ ար­գել­քը վե­րաց­ված է։
Նկա­տի ու­նենք այն, որ ե­ռապ­տույտ լուտ­ցը 5,90-ից դար­ձել է 5,30, ա­սել է թե այն­քան, որ­քան ֆլիպն ար­ժե, ու ո­րի կա­տար­ման տեխ­նի­կա­յի հետ շատ-շատ գե­ղա­սա­հորդ­ներ խն­դիր­ներ չու­նեն (այդ թվում և մեր Մեդ­վեդևան)։ Ինչ վե­րա­բե­րում է քա­ռապ­տույտ լուտ­ցին, այն էլ է գնա­հատ­ման նվա­զում ար­ձա­նագ­րել՝ 11,50-ից իջ­նե­լով 11 միա­վո­րի՝ հա­վա­սա­րեց­վե­լով քա­ռապ­տույտ ֆլի­պին։
Սա­կայն քա­ռա­կի պտույտ­նե­րի գնա­հատ­ման մեջ մի էա­կան փո­փո­խու­թյուն էլ է ար­վել։ 10,50-ից 11-ի հասց­վել քա­ռա­կի ռիտ­բեր­գե­րի գնա­հա­տու­մը։ Ա­սել է թե` ներ­կա­յումս նույն միա­վո­րով են գնա­հատ­վում լուտ­ցը, ֆլիպն ու ռիտ­բեր­գե­րը։
Ին­չի է հան­գեց­նում սա՞։
Հան­գեց­նում է նրան, որ լուտ­ցում դժ­վա­րու­թյուն­ներ ու­նե­ցող գե­ղա­սա­հոր­դը կա­րող է կա­տա­րել այն քա­ռապ­տույ­տը, ո­րի հար­ցում խն­դիր­ներ չու­նի, իսկ սա նշա­նա­կում է, որ մր­ցակ­ցու­թյան սահ­մա­նա­ձողն է բարձ­րաց­վում։ Ռու­սա­կան դպ­րո­ցի հան­րա­հայտ գե­ղա­սա­հորդ­նե­րից սա Ժե­նյա Մեդ­վեդևա­յից զատ ձեռն­տու է և Ա­լյո­նա Կոս­տոր­նա­յա­յին, ո­րը նույն­պես նա­խա­պատ­վու­թյու­նը տա­լիս է ֆլի­պին։ Դա միա­ժա­մա­նակ մեկ այլ ա­ռա­վե­լու­թյուն է տա­լիս մեր հայ­րե­նակ­ցու­հուն, ում զի­նա­նո­ցում կա նաև ե­ռա­կի ֆլիպ-ե­ռա­կի ռիտ­բեր­գեր կաս­կա­դը, ո­րը ներ­կա­յումս կար­ժե­նա նույն­քան թանկ, որ­քան ար­ժեր բար­դա­գույն ե­ռա­կի լուտց-ե­ռա­կի ռիտ­բեր­գե­րը, ո­րը վեր­ջին օ­լիմ­պիա­կան խա­ղե­րի չեմ­պիոն Ա­լի­նա Զա­գի­տո­վա­յի հաղ­թա­կան խա­ղա­քարտն էր, ու ո­րը մինչև հի­մա ա­նում են հաշ­ված թվով մար­զու­հի­ներ։
Հաշ­վի առ­նե­լով, որ Բրա­յան Օր­սե­րի սա­նու­հու՝ Մեդ­վեդևա­յի զի­նա­նո­ցում ար­դեն կա մի կաս­կադ՝ սալ­խո­վի զու­գակց­մամբ, հի­մա նա կա­րող է ե­ղա­ծին մեկն էլ հա­վե­լել՝ էա­պես բարձ­րաց­նե­լով իր ծրագ­րի ար­ժե­քը։ Սա` մեկ, և երկ­րորդ՝ լուտ­ցի հե­գե­մո­նիա­յի դեմն առ­նելն ան­խու­սափ պի­տի բե­րի ան­կում­նե­րի, վնաս­վածք­նե­րի թվի զգա­լի կր­ճատ­ման, քան­զի մար­զիկ­նե­րը նա­խա­պատ­վու­թյու­նը կտան ի­րենց ա­վե­լի հար­մար տար­րե­րին։ Այս ա­մե­նից զատ էա­պես կբարձ­րա­նա գե­ղա­սահ­քի էս­թե­տի­կա­կան կող­մը, ին­չը հե­ռան­կա­րում բե­րե­լու է մար­զաձևի ա­վե­լի հան­րայ­նաց­մա­նը։ Ի դեպ, սա Չմշ­կորդ­նե­րի մի­ջազ­գա­յին միու­թյան վեր­ջին տա­րի­նե­րին ծա­վա­լած աշ­խա­տան­քի գլ­խա­վոր ուղ­ղու­թյուն­նե­րից մեկն է. այն այս ըն­թաց­քում հետևո­ղա­կա­նո­րեն գնում էր ծրագ­րե­րում թռիչ­քա­յին մա­սի կր­ճատ­մա­նը, նվա­զեց­նում էր քա­ռապ­տույտ ցատ­կե­րի գնա­հատ­ման բարձր բա­լայ­նու­թյու­նը, խս­տաց­նում ան­կում­նե­րի հա­մար պա­տի­ժը, կր­ճա­տում ե­լույթ­նե­րի տևո­ղու­թյունն ու այս ա­մե­նը հա­նուն նրա, որ մար­զիկ­նե­րը շատ ա­վե­լի պարզ, սա­կայն մա­քուր սա­հեն ու ա­վե­լի շատ եր­կր­պա­գու­նե­րի կա­պեն ի­րենց մար­զաձևի հետ։
Եվ վեր­ջա­պես եր­րորդ գոր­ծո­նը, ո­րը ոչ պա­կաս կարևո­րու­թյան է՝ ա­վե­լա­նում է ի­րա­կա­նաց­վող տար­րե­րի բազ­մա­զա­նու­թյու­նը։ Այս­տեղ ա­մեն ինչ ա­ռա­վել քան պարզ է. ե­թե նախ­կի­նում բո­լո­րը ցան­կա­ցած գնով ու­զում էին հաս­նել լուտ­ցի կա­տար­ման, հի­մա ար­դեն հեշտ կլի­նի տես­նել կտ­րուկ տար­բե­րա­կող կոն­տեն­տը, ո­րը գե­ղա­սահ­քի սի­րա­հար­նե­րի հա­մար պի­տի որ դառ­նա լրա­ցու­ցիչ հա­ճույք։
ԱՅԼ ԳՈՐ­ԾՈՆ­ՆԵ­ՐԻ ԱՌ­ԿԱ­ՅՈՒ­ԹՅՈՒ­ՆԸ
Դրանք հար­կավ կան, վե­րա­բե­րում են կա­տա­րո­ղա­կան ա­ռու­մով լուտց ու ֆլիպ վար­ժու­թյուն­նե­րի գրե­թե նույ­նաց­մա­նը, քա­ռապ­տույտ լուտ­ցի, ֆլի­պի, ռիտ­բեր­գե­րի գնա­հատ­ման հա­վա­սա­րեց­մա­նը, սա­կայն սրանց բա­ցատ­րու­թյուն­նե­րը շատ ա­վե­լի նեղ մաս­նա­գի­տա­կան բա­ցատ­րու­թյուն­նե­րի շր­ջա­նա­կից են, սո­վո­րա­կան ըն­թեր­ցո­ղի կամ մար­զաձևի սի­րա­հա­րի հա­մար ա­ռանձ­նա­կի բան չտ­վող, ուս­տի շր­ջան­ցում ենք։
ՈՎ Է ԿՈ­ՐՈՒՍՏ ՈՒ­ՆԵ­ՆԱ­ԼՈՒ
Բնա­կա­նա­բար նրանք, ով­քեր ի­րենց ծրագ­րե­րում ա­ռանց­քա­յին նշա­նա­կու­թյան դե­րա­կա­տա­րում էին վե­րա­պա­հել լուտց վար­ժու­թյա­նը։ Ռու­սա­կան ա­ռա­ջա­տար գե­ղա­սա­հորդ­նե­րից ա­ռա­ջին հեր­թին այդ­պի­սին է Ան­նա Շչեր­բա­կո­վան, ա­պա Ե­լի­զա­վե­տա Տուխ­տա­միշևան։ Ե­թե նախ­կի­նում, ի հա­շիվ այս վար­ժու­թյան, կա­րե­լի էր շո­շա­փե­լի ա­ռա­վե­լու­թյուն ա­պա­հո­վել, ա­պա արդ այն զրո­յաց­վում է։ Սա­կայն նրանց ո­չինչ չի խան­գա­րում ի­րենց ծրագ­րե­րին բազ­մա­զա­նու­թյուն հա­ղոր­դե­լուն ու դրանք ա­ռա­վել գրա­վիչ դարձ­նե­լուն։ Այն­պես որ, դեռ խո­շոր հարց է՝ այս փո­փո­խու­թյուն­նե­րը պար­տու­թյա՞ն վկա­յու­թյուն են, թե՞ մար­զաձևի ա­ռա­ջըն­թա­ցի հզոր ազ­դակ։
Մի բան է ակն­հայտ՝ այս փո­փո­խու­թյուն­նե­րով գե­ղա­սահ­քում նա­խա­պատ­վու­թյու­նը տր­վում է բազ­մա­դե­մու­թյանն ու բազ­մա­զա­նու­թյա­նը, խնդ­րո գե­ղա­գի­տա­կան կող­մի ա­ռա­վել շեշտ­ված ա­պա­հով­մա­նը, մաս­սա­յա­կա­նու­թյա­նը զարկ տա­լուն, մար­զաձևն ա­վե­լի դի­տար­ժան դարձ­նե­լուն, հան­րայ­նաց­նե­լուն։ Մինչ­դեռ, կո­րո­նա­վի­րու­սի ա­հից սա­ռած ու սմ­քած, ի դեմս այդ այ­լան­դակ հա­մա­ճա­րա­կի, միայն տես­նում էինք նրա ստ­վե­րոտ կող­մե­րը։
Գու­ցե թե ան­հա­մե­մատ լա­վա­տե­սա­կան է հն­չում, ե­թե ա­սենք՝ չկա չա­րիք ա­ռանց բա­րի­քի, մյուս կող­մից էլ կո­րո­նա­վի­րու­սով աշ­խար­հիը պա­տու­հա­սած ա­ղե­տի մեջ ին­չու՞ չենք ու­զում տես­նել Աստ­ծուց մեր օ­տար­վե­լու գի­նը, բնու­թյա­նը չա­փից ա­վե­լի սպա­ռո­ղա­կան վե­րա­բեր­վելն ու դրա հա­մար միան­գա­մայն օ­րի­նա­չա­փո­րեն պատժ­վե­լը, այ­լան­դա­կու­թյուն­նե­րի այս ահ­ռե­լի ծա­վա­լում­նե­րը, մարդ­կա­յին դեմքն ու դի­մա­գի­ծը կորց­նելն ու պար­սա­վե­լի, պա­խա­րա­կե­լի բազ­մա­թիվ բա­ներ, ո­րոնց հա­մար վճա­րում ենք։
Ա­սում եք` վերջն ինչ-որ այն­քան էլ չներ­դաշ­նակ­վեց բուն խնդ­րի՞ն։
Խո­րա­պես սխալ­վում եք։
Սպոր­տը միայն զվար­ճանք ու միայն ժա­մանց չէ։
Սպոր­տը սե­փա­կան ան­ձը տես­նե­լու, ճա­նա­չե­լու, ու­նե­ցած հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րը բա­ցա­հայ­տե­լու, ինք­նա­կա­տա­րե­լա­գործ­ման տա­նե­լու մի­ջոց է, հնա­րա­վո­րու­թյուն։ Եվ միայն մեր մեղքն է, որ ա­մեն ին­չին նա­յում ենք չա­փա­զանց նեղ պա­տու­հա­նից։
Մար­տին ՀՈՒ­ՐԻ­ԽԱ­ՆՅԱՆ

Դիտվել է՝ 1718

Հեղինակի նյութեր

Մեկնաբանություններ