USD483.01
EUR590.82
RUB8.56
  •  Երևան 
    ... °C
  •  Գյումրի 
    ... °C
  •  Աբովյան 
    ... °C
 

«Հայաստանում ունեմ իմ հանդիսատեսը, որին պետք չէ ոչինչ բացատրել, նա ամեն ինչ ճիշտ ընկալում է»

«Հայաստանում ունեմ իմ հանդիսատեսը, որին պետք չէ ոչինչ բացատրել, նա ամեն ինչ ճիշտ ընկալում է»
12.01.2018 | 10:20

«Իրատեսի» հյուրը երգիչ, երգահան ՎԱՀԱՆ ԱՐԾՐՈՒՆԻՆ է: Նախորդ տարեվերջին «Արամ Խաչատրյան» համերգասրահում կայացավ նրա համերգը՝ «Մաշտոց-Կոմիտաս» խորագրով: Հնչեցին Արծրունու հոգևոր ժանրի մշակումները՝ հեղինակի, «Շողակաթ» մանկական երգչախմբի (խմբավար՝ Կարինե Եզեկյան), Հայաստանի պետական կամերային նվագախմբի (դիրիժոր՝ Վարդուհի Մինասյան), Հասմիկ Բաղդասարյանի (մեներգչուհի), Նելլի Մանուկյանի (ֆլեյտա), Հովհաննես Պապիկյանի (հոբոյ), Մերուժան Տեր-Մինասյանի (գալարափող), Արշավիր Իսահակյանի (գալարափող), Ալեքսանդր Սահակյանի (հարվածային գործիքներ) կատարմամբ:
Մեր զրույցն անդրադարձ է համերգային այդ նախագծին և Վահան Արծրունու ստեղծագործական կյանքին առհասարակ:

«ՀԵՏԱՔՐՔՐՈՒԹՅՈՒՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԵՐԱԺՇՏՈՒԹՅԱՆ, ԱԶԳԱՅԻՆ ԱՐՄԱՏՆԵՐԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ»


-Ռոք ժանրում իր երաժշտական կենսագրությունն սկսած Վահան Արծրունին ի՞նչ ճանապարհ է անցել՝ պրակտիկ և հոգևոր իմաստներով, մինչև հասել է հոգևոր շարականների խորհրդավոր աշխարհ, մինչև «Մաշտոց-Կոմիտաս» համերգային նախագիծ:
-Ի սկզբանե ենթադրվում էր, որ իմ կյանքը պիտի ընթանա բոլորովին այլ ուղղությամբ՝ բժշկական ինստիտուտ, բժշկի կարիերա: Անցումը դեպի երաժշտություն կատարվեց ռոք երաժշտության շնորհիվ, «Բիթլզի» հմայքն ունեցավ իր մեծ դերը, իմ գործիքը դարձավ կիթառը: Իհարկե, դա սկզբում ընդամենը դպրոցական հոբբի էր, բայց այդ տարիներից արդեն ռոք խումբ ստեղծելու գաղափարը կար: Գրվում էր երաժշտություն, ստեղծվում էին երգեր, նույնիսկ անգլերեն տեքստով էին լինում դրանք: Բայց զուգահեռ արթնացավ հետաքրքրությունը հոգևոր երաժշտության նկատմամբ: Այդ տարիներին գործում էր «Նարեկ» արական երգչախումբը՝ Մկրտիչ Մկրտչյանի ղեկավարությամբ: Դա ինքնուսներից էր բաղկացած՝ սկսած հացթուխից, գիտնականից մինչև ապագա ազգային հերոս Սիմոն Աչիկգյոզյան, «Այաս» ակումբի նավապետ Կարեն Բալայան, օպերային թատրոնի մեներգիչ Սուրեն Զուրաբյան և ուրիշներ: 35 հոգի էինք, այդ սերնդի սերուցքը, մարդիկ, որոնց միավորում էր հետաքրքրությունը ազգային երաժշտության, ազգային արմատների նկատմամբ: Հիմնականում կատարում էինք «Պատարագները», այն հոգևոր երաժշտությունը, որը մշակել է Կոմիտասը արական երգչախմբի համար, ինչպես և աշխարհիկ երաժշտության որոշ նմուշներ: Ես այդ երգչախմբում երգեցի վեց տարի, և դա նույնպես պայմանավորեց իմ կյանքի ուղին փոխելու հանգամանքը, տարավ ինձ դեպի ակադեմիական երաժշտություն: Բժշկական ինստիտուտից հետո ընդունվեցի կոնսերվատորիա՝ Գոհար Գասպարյանի դասարան: Այնպես որ, և՛ ռոք երաժշտությունը, և՛ հայկական ազգային, հոգևոր երաժշտությունը զուգահեռ եղել են իմ հետաքրքրությունների դաշտում, և դա, ի վերջո, բերեց մասնագիտական լուրջ հետաքրքրության: Քսանհինգ տարի անց սկսեցինք աշխատել այս նախագծի վրա՝ երգչուհի Հասմիկ Բաղդասարյանի հետ: Որոշել էինք, որ դա սկզբնական փուլում պիտի լինի ստուդիական ձայնագրություն միայն: Շատ արագ իրագործեցինք դա, ձայնագրեցինք մաշտոցյան 11 շարական, թողարկեցինք ձայնասկավառակ 2011 թվականին: Այդուհետ ես զգում էի, որ անհրաժեշտ է այս շարքը հանել բեմ, այն պետք է ապրի նաև բեմի վրա: Եվ քանի որ 2002 թվից ամբողջովին պատրաստ էր «Կոմիտաս. Տասը հայտնություն» շարքը, դա ասես եղավ բանալի նաև մաշտոցյան շարականների համար: Արվեց փոխադրություն կամերային նվագախմբի և փողայինների համար, և մեր առաջին փորձը եղավ դրանք «Այբ» դպրոցում ու Կինոյի և թատրոնի համալսարանում ներկայացնելը: Ամռանը նաև համատեղ շնորհանդես արեցինք ՀԲԸՄ-ի հետ, որի շրջանակներում էլ ամբողջական ծրագիրը ներկայացվեց հանրությանը: Ոչ միայն հանդիսատեսը, այլև մի շարք կազմակերպություններ հետաքրքրություն ցուցաբերեցին նախագծի նկատմամբ և առաջարկեցին համագործակցել: «Արամ Խաչատրյան» համերգասրահում կայացած երեկոն, կարծում եմ, գեղարվեստական բարձր նիշի վրա էր, իմ բոլոր սպասումներին համապատասխան, բոլոր մասնակիցներս մի սրտով էինք ապրում համերգի ընթացքում: Դրանից հետո օրեր շարունակ ես հետհամերգային նիրվանայի մեջ էի պարզապես:

«ԴԱՍԱԿԱՆ ԲԵՄՆ ՈՒՆԻ ԻՐ ՊԱՅՄԱՆԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ, ՈՐԸ ՊԵՏՔ Է ԸՆԴՈՒՆԵԼ ԵՎ ՀԱՐԳԵԼ»


-Դուք խոսքի մակարդակում գրեթե չեք շփվում հանդիսատեսի հետ Ձեր համերգների ընթացքում, մի բան, որ այսօր շատ ընդունված է: Ինչու՞:
-Դա կախված է նրանից, թե ինչ ժանր եմ ներկայացնում: Եթե հնչում են երգեր, բալլադներ, այդ ժանրը թույլ է տալիս նաև շփումը հանդիսատեսի հետ խոսքի միջոցով: Նաև գործիքային երաժշտության դեպքում եմ երբեմն զգում անհրաժեշտություն մեկնաբանելու այն: Խոսքի դեպքում կա խորամանկություն, որովհետև դու բևեռացնում ես հանդիսատեսի ուշադրությունը որոշակի կետերի վրա: Իսկ «Մաշտոց-Կոմիտաս» նախագծի ակադեմիական ձևաչափը թույլ չի տալիս խոսել բեմից: Դասական բեմն ունի իր պայմանականությունը, որը պետք է ընդունել և հարգել: Դա մի դիսցիպլին է, որն իմ մեջ մշակել է իմ պրոֆեսոր Գոհար Գասպարյանը: Այդ համերգային ծրագիրը ես ներկայացրի մի բաժնով՝ համատեղելով հոգևոր և աշխարհիկ բնույթի երաժշտությունը: Կատարողների առջև խնդիր էր դրված մատուցելու այդ երկու՝ իրարից կտրուկ տարբերվող տրամադրությունները, հոգեվիճակները՝ ներդաշնակության մեջ, չտարանջատելով իրարից ընդմիջումով: Հակառակ դեպքում՝ «Մաշտոց-Կոմիտաս» նախագծի բարձր նիշը դժվար կլիներ պահել:

«ԵՐԲ ՉԵՄ ԱՇԽԱՏՈՒՄ ՍՏՈՒԴԻԱՅՈՒՄ, ՀՈՐԻՆՈՒՄ ԵՄ ԲԵՄԱԿԱՆ ՈՐԵՎԷ ՆԱԽԱԳԻԾ»


-Դուք մի ողջ համերգային ծրագիր ընդգրկող երգաշար ունեք՝ գրված Ռազմիկ Դավոյանի խոսքերով: Ժամանակակից հեղինակներից ուրիշ ո՞ւմ հետ եք հնարավոր համարում Ձեր համագործակցությունը:
-ՈՒրիշների հետ չի հաջողվում: ՈՒնեմ մի քանի երգ, որոնց խոսքերի հեղինակը ես եմ, բայց դրանք ընդամենը տեքստեր են երգերի համար: Ես շատ լավ գիտակցում եմ, որ բանաստեղծություն գրելն այլ բան է: Բանաստեղծ լինելը լրիվ այլ ֆակտուրա է, այլ հոգեկերտվածք: Ինքս, հարգելով խոսքը, զատում եմ բանաստեղծությունը գրական որևէ այլ տիրույթից: Փաստորեն, ես աշխատել եմ երկու հեղինակի հետ՝ Կոմիտասի և Ռազմիկ Դավոյանի:
-Ձեզ համար 2017 թվականը նշանավորվեց մի կարևոր իրադարձությամբ. Ձեր երաժշտությամբ էկրան բարձրացած Անահիտ Աբադի «Եվա» ֆիլմը սիրեց հայ հանդիսատեսը, և այն ընդգրկվեց «Օսկար» մրցանակաբաշխության մրցութային ֆիլմացանկում: Սա նոր ճանապարհի նախաշավի՞ղ է մեծ կինոյի աշխարհում հետագա գործունեության համար:
-Ես կինոյի համար երաժշտություն գրել եմ նաև նախկինում: Տասնյոթ վավերագրական, վեց անիմացիոն, երկու խաղարկային ֆիլմերի համար եմ գրել երաժշտություն: Իհարկե, Անահիտ Աբադի առաջարկը շատ ավելի լուրջ, ծավալուն աշխատանք էր ենթադրում: Մենք աշխատել ենք միասին կես տարի: Իմ գրած երաժշտության ծավալը գեղարվեստական ֆիլմի համար, իհարկե, շատ մեծ էր. քսանչորս երաժշտական էպիզոդ՝ քսանութ րոպե ընդհանուր տևողությամբ: Մեկուկեսժամանոց գեղարվեստական ֆիլմում դա լուրջ ծավալ է համարվում: Շատ արդյունավետ էր աշխատանքը Անահիտի հետ, մենք շատ լավ իրար հասկացել ենք: Ես միանգամից ընկալեցի նրա գերխնդիրը, գեղագիտությունը: Նա կինոյի իսկական վարպետ է՝ բոլոր առումներով: Նյուանսի, նրբերանգի վարպետ է Անահիտ Աբադը: Ֆիլմը դիտելիս դա հաստատ կզգաք: Զսպվածությունը, հնչերանգի փոփոխությունը, լույսի, ստվերի սահուն անցումը, ամե՜ն-ամեն բան արված է միևնույն բարձր նիշի վրա: Եվ այդ ամենին համապատասխան մենք կառուցում էինք երաժշտական պատկերը, որը պետք է համաչափ լիներ տեսաշարին: Դա մի աշխատանք էր, որը վայելք էր և՛ ինձ համար, և՛, կարծում եմ, Անահիտի: Ինձ համար շատ պատվաբեր է, որ աշխատել եմ այդ ֆիլմում: Ոչ թե այն պատճառով, որ այն ներկայացվել է «Օսկարի», որ արդեն մասնակցել է և հաջողություններ ունեցել մի շարք միջազգային փառատոներում, այլ առաջին հերթին ֆիլմի բովանդակության առումով: Ճակատագրերի հետպատերազմյան այդ կծիկը, մարդկային ճակատագրերի վրա պատերազմի թողած դաջվածքը, որ տրված են ֆիլմում, շատ կարևոր են: Սա վկայությունն է այն բանի, որ պատերազմի մեջ մտած անհատը այդ պատերազմի դրոշմը կրում է իր ողջ կյանքում: Այսինքն՝ ոչ մի բարիք, ոչ մի դրական փորձառություն չկան պատերազմ կոչված ողբերգության մեջ: Եվ կարծում եմ՝ ֆիլմը հենց դրա մասին է. համենայն դեպս, ես այդպես ընկալեցի և փորձեցի իմ երաժշտական տեսլականը կառուցել այդ զգացողության սահմաններում:
-Երևանի մնջախաղի պետական թատրոնում Ժիրայր Դադասյանի բեմադրությամբ ներկայացվում է Դերենիկ Դեմիրճյանի «Գիրք ծաղկանց» պատմվածքը, որի երաժշտության հեղինակն եք: Գրական գործերի հենքով երգ գրելը մի բան է, մի ամբողջ ներկայացում երաժշտավորելը՝ այլ: Ինչպե՞ս եք աշխատել այս ներկայացման ձևաչափում:
-Ժիրայրն ինձ «հետապնդում էր» 2002 թվականից, երբ լույս էր տեսել «Կոմիտաս. Տասը հայտնություն» շարքը: Որոշ ժամանակ անց ասաց, որ ամեն ինչ պատրաստ է ներկայացման համար, բացի երաժշտությունից, և ժամանակն էլ շատ կարճ է: Դժվար էր պատկերացնել, որ կարճ ժամանակում կգրվի երաժշտություն ամբողջ ներկայացման համար, մանավանդ որ մնջախաղային ներկայացումը ենթադրում է անդադար երաժշտություն: Ես մտածում էի, որ ինձ անհրաժեշտ են տարիներ, բայց Ժիրայրն ասաց, որ ես այդ երաժշտությունն արդեն գրել եմ. նկատի ուներ «Կոմիտաս. Տասը հայտնություն» շարքը: Նա մատնանշեց շարքի մի քանի հատված, որոնց, իհարկե, ավելացան հատուկ «Գիրք ծաղկանց» ներկայացման համար գրված առանձին հատվածներ և Հայրիկ Մուրադյանի գրառած Վանի երգերից՝ իմ մշակմամբ: Ներկայացման մեջ Ժիրայրը հետաքրքիր համադրություն է արել հոգևոր և աշխարհիկ վիճակների՝ տալով թե՛ պլաստիկ, թե՛ երաժշտական շատ գրագետ լուծում: Բարձր գեղագիտությամբ ու նրբանկատությամբ նա համադրել է երաժշտական հատվածները միմյանց և ի վերջո ստացել մի հետաքրքիր երաժշտական պատկեր, որը, իր իսկ խոստովանությամբ, երբեմն խանգարում է ներկայացմանը, որովհետև հանդիսատեսը տարվում է երաժշտությամբ:
-Ի տարբերություն «Մաշտոց-Կոմիտաս» համերգային նախագծի՝ վերջին շրջանում առավել հաճախ հանդես եք գալիս տրիոյի ձևաչափով: Ե՞րբ և որտե՞ղ հանդիսատեսը հնարավորություն կունենա Ձեզ կրկին լսելու Մադաթ Ավանեսովի և Նելլի Մանուկյանի հետ:
-Այդ ձևաչափը վերջին տարվա նախաձեռնություններից մեկն էր: Երբ չեմ աշխատում ստուդիայում, հորինում եմ բեմական որևէ նախագիծ: Մենք Մադաթի հետ վերագործիքավորեցինք մի շարք ստեղծագործություններ և փորձեցինք համադրել իրարից շատ տարբեր երաժշտական ժանրեր՝ գեղագիտական նոր հայեցակարգը լուծելով երեք նվագարանով: Մենք մեկ տարվա ընթացքում նախաձեռնեցինք ակումբային ելույթներ, ունեցանք բազմաթիվ համերգներ Երևանի գրեթե բոլոր ակումբային հարթակներում: Եվ կարծես ինքնաբերաբար սպառվեց մեր հետաքրքրությունն այդ դաշտում: Կարծում եմ, որ եթե մենք նորից համախմբվենք, դա կլինի երաժշտական նոր ձևաչափի մեջ, և մեզ կմիանան գուցե այլ երաժիշտներ: Հիմա մենք «Մաշտոց-Կոմիտաս» նախագծի երկրորդ՝ հյուրախաղային փուլին պիտի անցնենք, որը պահանջում է լրջագույն մասնագիտական մոտեցում: Իմ գերնպատակն այս շարքը Հայաստանից դուրս նույնպես ներկայացնելն է: Այս ձևաչափն առավել ընկալելի է եվրոպական լսարանի համար, սա նաև պայմանավորված է եվրոպական նվագարանների առկայությամբ: Ցավով պիտի փաստեմ, որ հետաքրքրությունն այս նախագծի նկատմամբ դրսում շատ ավելի մեծ է, քան մեզ մոտ: Երաժշտական այս տեսակը պահանջում է որոշակի հոգածություն, հանրահռչակում, բայց և ես երջանիկ եմ, որովհետև Հայաստանում ունեմ իմ հանդիսատեսը, որին պետք չէ ոչինչ բացատրել, նա ամեն ինչ ճիշտ ընկալում է:

Զրույցը վարեց
Կարինե ՌԱՖԱՅԵԼՅԱՆԸ

Դիտվել է՝ 1420

Հեղինակի նյութեր

Մեկնաբանություններ

DiplomatRadio Mao
Marketers CommunityԱռողջ սիրտ