«Ի­րա­տե­սի» հա­ջորդ հա­մա­րը լույս կտես­նի հու­նի­սի 2-ին:               
 

«Նոր ժա­մա­նակ­նե­րը նոր պա­հանջ­ներ թե­լադ­րե­ցին մշա­կու­թա­յին հաս­տա­տու­թ­յուն­նե­րին»

«Նոր ժա­մա­նակ­նե­րը նոր պա­հանջ­ներ թե­լադ­րե­ցին մշա­կու­թա­յին հաս­տա­տու­թ­յուն­նե­րին»
21.04.2020 | 00:45

Բա­նա­սի­րա­կան գի­տու­թ­յուն­նե­րի թեկ­նա­ծու, ԵՊՀ դո­ցենտ ՎԱ­ՀԱԳՆ ԶԱ­ՔԱՐ­ՅԱ­ՆԸ ու­շագ­րավ դի­տար­կում­ներ է ա­նում մշա­կույթ-սո­ցիա­լա­կան մե­դիա կա­պի մա­սին: Հա­մա­վա­րա­կի օ­րե­րին մշա­կու­թա­յին կյան­քը տե­ղա­փոխ­վեց վիր­տուալ տի­րույթ: Ա­վե­լի քան երբևէ կարևոր­վե­ցին տե­ղե­կատ­վա­կան տեխ­նո­լո­գիա­նե­րի դե­րը, սո­ցիա­լա­կան գո­վազդն ու հան­րա­յին կա­պե­րի մաս­նա­գետ­նե­րի նպա­տա­կա­յին գոր­ծու­նեու­թ­յու­նը:

-Սո­ցիա­լա­կան հար­թակ­նե­րը որ­քա­նո՞վ են կարևոր­վել մինչ օրս, ո՞ր մշա­կու­թա­յին հաս­տա­տու­թյուն­ներն են լա­վա­գույնս կի­րա­ռել այդ մի­ջոց­նե­րը:
-Սո­ցիա­լա­կան հար­թակ­նե­րի դե­րի ա­ճող ակ­տի­վա­ցու­մը վեր­ջին ե­րեք տա­րի­նե­րին ա­ռանձ­նա­կի նկա­տե­լի էր, սա­կայն նոր ի­րա­կա­նու­թյան պայ­ման­նե­րում մենք այդ մե­դիա­գոր­ծի­քի ա­ռա­վել նպա­տա­կա­յին, ի­մաս­տա­վոր­ված կի­րառ­ման ա­կա­նա­տե­սը ե­ղանք։ Ե­թե մինչ այդ դրանք ա­ռա­վե­լա­պես օգ­տա­գործ­վում էին հիմ­նա­կա­նում մի­ջանձ­նա­յին հա­ղոր­դակ­ցու­թյան նպա­տա­կով, ար­դեն գրե­թե մեկ ա­միս է բարձր մշա­կույ­թի հետ հա­ղոր­դակց­վում ենք հենց սո­ցիա­լա­կան հար­թակ­նե­րի մի­ջո­ցով։ Նոր ժա­մա­նակ­նե­րը նոր պա­հանջ­ներ թե­լադ­րե­ցին մշա­կու­թա­յին հաս­տա­տու­թյուն­նե­րին։ Այն, ինչ տա­րի­ներ շա­րու­նակ անհ­նար էր թվում հա­յաս­տա­նյան մշա­կու­թա­յին հաս­տա­տու­թյուն­նե­րի հա­մար, ըն­դա­մե­նը 2-3 շա­բա­թում ի­րա­կա­նու­թյուն դար­ձավ։ Մշա­կույթն ար­դեն սո­ցիա­լա­կան մե­դիա­յի ան­բա­ժան մասն է, և մենք պետք է նոր ի­րա­կա­նու­թյան պայ­ման­նե­րում խա­ղի նոր կա­նոն­նե­րով ա­ռաջ­նորդ­վենք, փոր­ձենք ա­ռա­վե­լա­գույնս օ­գուտ քա­ղել այն ա­մե­նից, ին­չը մեր կամ­քից ան­կախ մեզ նոր կեն­սա­կերպ թե­լադ­րեց։ Այ­սօր հա­յաս­տա­նյան բո­լոր մշա­կու­թա­յին հաս­տա­տու­թյուն­ներն էլ ի­րենց հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րի սահ­ման­նե­րում փոր­ձում են տեղ զբա­ղեց­նել սո­ցիա­լա­կան հար­թակ­նե­րում, մի մա­սին շատ լավ է հա­ջող­վում, մյուս­ներն էլ փոր­ձեր են ա­նում զրո­յա­կան կե­տից շարժ­վե­լու հա­մար։ Ի­րա­կա­նում ա­մե­նա­մեծ բա­ցը այս ո­լոր­տում ո­րա­կյալ մաս­նա­գետ­նե­րի պա­կասն է։ Սա շատ ա­րագ պետք է լու­ծել հա­մա­կարգ­ված աշ­խա­տան­քի շնոր­հիվ, չպետք է թող­նել մշա­կու­թա­յին կա­ռույցն ինչ­պես կա­րող է իր գլ­խի ճա­րը տես­նի։
-Կա­րո՞ղ ենք ա­սել, որ ոչ մշա­կու­թա­յին հաս­տա­տու­թյուն­նե­րը պատ­րաստ էին նոր մար­տահ­րա­վեր­նե­րին:
-Մշա­կու­թա­յին հաս­տա­տու­թյուն­նե­րի մի մա­սը՝ հատ­կա­պես թան­գա­րան­նե­րից և թատ­րոն­նե­րից մի քա­նի­սը, սո­ցիա­լա­կան հար­թակ­նե­րում աշ­խա­տե­լու ո­րո­շա­կի փոր­ձա­ռու­թյուն ու­նե­նա­լով, կա­րո­ղա­ցան ա­րագ կողմ­նո­րոշ­վել և շուտ սկ­սե­ցին ի­րենց կող­մը գրա­վել առ­ցանց տի­րույ­թում գտն­վող հետևորդ­նե­րի այն բա­նա­կը, որ տնա­յին պայ­ման­նե­րում փնտ­րում էր «պա­րապ վախ­տի խա­ղա­լիք»: Շա­տերն էլ, իս­կա­պես գի­տակ­ցե­լով ա­զատ ժա­մա­նակն ար­դյու­նա­վետ օգ­տա­գոր­ծե­լու կարևո­րու­թյու­նը, ար­ժե­քա­վոր նյու­թի փնտր­տու­քով էին տար­ված։ Հա­մա­վա­րա­կի այս ըն­թաց­քը մեկ ան­գամ ևս փաս­տեց, որ նոր ի­րա­կա­նու­թյան պայ­ման­նե­րում միան­գա­մայն այլ լսա­րա­նի հետ գործ ու­նենք և պար­տա­վոր ենք հաշ­վի առ­նել ժա­մա­նա­կի պա­հանջ­նե­րը։ Մշա­կույ­թը թվա­յին նոր դա­րաշր­ջան է թևա­կո­խում, և այդ հար­թա­կում դիր­քա­վոր­վե­լու կարևոր նա­խադ­րյալ ու պա­րարտ հող կա։ Սա շատ լավ ազ­դակ էր վեր­լու­ծե­լու, հաս­կա­նա­լու, ծրագ­րե­լու հա­մար նոր ժա­մա­նա­կի այ­ցե­լուի ու հան­դի­սա­տե­սի հետ հա­ղոր­դակց­վե­լու նո­րա­բաց հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րը։
-Մինչ օրս փորձ էր ար­վում մարդ­կանց պո­կել հա­մա­ցան­ցից ու բե­րել կի­նո, թատ­րոն, հա­մեր­գաս­րահ, հի­մա ա­սում ենք՝ մնա տա­նը, կի­նո նա­յիր, թան­գա­րա­նում շր­ջիր և այլն: Սա կա­րո՞ղ է դառ­նալ պա­հանջ­ված այ­լընտ­րան­քա­յին տար­բե­րակ նաև այն ժա­մա­նակ, երբ դուրս գանք ար­տա­կարգ ի­րա­վի­ճա­կից:
-Ի­հար­կե, մաս­նա­գի­տա­կան շր­ջա­նա­կում նման մտա­վա­խու­թյուն կա, սա­կայն ա­ռա­վել հա­վա­նա­կան է այն, որ տնից թան­գա­րան ու թատ­րոն առ­ցանց տի­րույ­թում այ­ցե­լող քա­ղա­քա­ցին վա­ղը, միան­գա­մայն այլ գի­տակ­ցա­կան մա­կար­դա­կում գտն­վե­լով, իս­կա­պես կարևո­րե­լու է մշա­կույ­թի տեղն ու դե­րը իր ա­ռօ­րյա­յում և դարձ­նե­լու է իր կեն­սա­կեր­պի ան­բա­ժան մա­սը։ Սա բա­ցա­ռիկ հնա­րա­վո­րու­թյուն կա­րող է դառ­նալ նոր ո­րա­կի մշա­կու­թա­սեր քա­ղա­քա­ցի­ներ ու­նե­նա­լու հար­ցում։ Պար­զա­պես պետք է հա­մա­պա­տաս­խան վեր­լու­ծու­թյուն կա­տա­րել, ըստ ուղ­ղու­թյուն­նե­րի տա­րան­ջա­տել և պլա­նա­վո­րել մշա­կու­թա­յին հաս­տա­տու­թյուն­նե­րի գոր­ծու­նեու­թյան հե­տա­գա ռազ­մա­վա­րու­թյու­նը, վեր­լու­ծել նաև այն բա­ցե­րը, ո­րոնք ար­ձա­նագր­վե­ցին այս ըն­թաց­քում, և ի­հար­կե, կարևո­րել մշա­կույ­թի ո­լոր­տում հան­րա­յին կա­պե­րի ո­րա­կա­վոր­ված մաս­նա­գետ­նե­րի ներգ­րավ­վա­ծու­թյու­նը։ Յու­րա­քան­չյուր ի­րա­վի­ճա­կից կա­րե­լի է օ­գուտ­ներ քա­ղել, ա­ռա­վել ևս այս­պի­սի ակ­նա­ռու հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րի պայ­ման­նե­րում, ո­րոնք ար­տա­կարգ դրու­թյան այս ըն­թաց­քում ի հայտ ե­կան մշա­կու­թա­յին հաս­տա­տու­թյուն­նե­րի հա­մար։
-Ինձ թվում է` վիր­տուալ մշա­կու­թա­յին ժա­ման­ցը օգ­տա­կար է, հատ­կա­պես նրանց, որ մինչ այս ինչ-ինչ պատ­ճառ­նե­րով հե­ռա­ցել էին մշա­կույ­թից, ո­րով­հետև, օ­րի­նակ, թատ­րո­նի սի­րա­հա­րը չի ցան­կա­նա ար­վես­տի քաղ­ցը լրաց­նել նկա­րա­հան­ված ներ­կա­յա­ցում դի­տե­լով:
-Ի­հար­կե, թատ­րո­նի սի­րա­հա­րը երբևէ չի բա­վա­րար­վի առ­ցանց տի­րույ­թում մա­տուց­վող նյու­թով։ Այ­սօր մենք առ­ցանց տի­րույ­թում ենք այ­ցե­լում թան­գա­րան և թատ­րոն, նախ, ո­րով­հետև, այ­լընտ­րանք չու­նենք, բա­ցի այդ, նկա­տենք, որ թան­գա­րան­ներն ու թատ­րոն­նե­րը հե­տաքր­քիր մր­ցակ­ցու­թյան մեջ են՝ պո­տեն­ցիալ այ­ցե­լուին լա­վա­գույնս ներ­կա­յա­նա­լու ակն­կա­լի­քով։ Ի վեր­ջո, հրա­շա­լի է այն հան­գա­ման­քը, որ մենք հնա­րա­վո­րու­թյուն ու­նենք հա­ղոր­դակց­վե­լու մեզ մա­տուց­վող բարձ­րար­ժեք մշա­կու­թա­յին նյու­թի հետ, ին­չը շատ վա­ղուց ար­դեն մո­ռա­ցել էին ա­նել հե­ռուս­տաըն­կե­րու­թյուն­նե­րը։ Մշա­կու­թա­յին կա­ռույց­նե­րի՝ առ­ցանց տի­րույ­թում գրան­ցած հա­ջո­ղու­թյուն­նե­րին նպաս­տում է նաև տաս­նա­մյակ­ներ շա­րու­նակ մշա­կույ­թից հե­ռա­ցած հե­ռուս­տա­տե­սու­թյու­նը։ Սա վե­րա­դարձ է բարձր ար­վես­տին, վե­րա­դարձ մշա­կույ­թին, և այլևս կարևոր չէ, թե երբ ու ինչ պայ­ման­նե­րում այդ ա­մե­նը տե­ղի ու­նե­ցավ։ Պար­զա­պես ան­չափ կարևոր է հե­տա­գա­յի հա­մար ամ­րապն­դել ու պա­հել այ­սօր ձեռք բեր­վա­ծը։
-Մեր մշա­կու­թա­յին վիր­տուալ ե­ռու­զե­ռը, ըստ Ձեզ, ի՞նչ դրա­կան կող­մեր ու­նի և ի՞նչ բաց­թո­ղում­ներ:
-Մշա­կու­թա­յին առ­ցանց ի­րա­կա­նու­թյու­նը նոր հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ է բա­ցում հե­տա­գա­յի հա­մար, այս ըն­թաց­քում մե­ծա­թիվ հետևորդ­նե­րով ա­վե­լա­ցող մշա­կու­թա­յին կազ­մա­կեր­պու­թյուն­նե­րի ֆեյս­բու­քյան է­ջե­րը ճա­նա­չե­լի դարձ­րին նրանց գոր­ծու­նեու­թյու­նը։ Ար­տա­կարգ դրու­թյան ա­վար­տից հե­տո շա­տերն են ցան­կու­թյուն ու­նե­նա­լու թան­գա­րան ու թատ­րոն հա­ճա­խե­լու, քա­նի որ տա­նը մնա­լու այս ըն­թաց­քում շա­տե­րի հա­մար մեր երկ­րի մշա­կու­թա­յին հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րի ա­ռու­մով նո­րա­նոր բա­ցա­հայ­տում­ներ ե­ղան։ Այս ա­մե­նի ար­դյուն­քում ի հայտ ե­կան բո­լոր այն թե­րա­ցում­նե­րը, ո­րոնք առ­կա էին այ­ցե­լուի, հան­դի­սա­տե­սի հետ հե­տա­դարձ կա­պը պա­հե­լու հար­ցում: Թե­րագ­նա­հատ­վել էին առ­ցանց տի­րույ­թի հնա­րա­վո­րու­թյուն­նե­րը: Շա­տե­րը տաս­նա­մյակ­ներ շա­րու­նակ կառ­չած լի­նե­լով մի աշ­խա­տաո­ճի, որն այլևս կեն­սու­նակ չէ, ստիպ­ված ե­ղան հենց այս ըն­թաց­քում ջար­դե­լու այդ կա­ղա­պար­նե­րը, քա­նի որ հա­մե­մա­տու­թյան մեջ ակ­նա­ռու էր` ով ին­չով է ներ­կա­յա­նում։ Ի­հար­կե, չպետք է մո­ռա­նանք նաև, որ մշա­կու­թա­յին նյու­թի հետ գործ ու­նե­նա­լիս ա­ռա­վե­լա­գույնս զգույշ է պետք լի­նել, ժա­մա­նա­կա­կից շատ ու շատ PR գոր­ծիք­նե­րից օգտ­վե­լիս պետք է կա­րո­ղա­նալ չա­փի զգա­ցու­մը չկորց­նել։ Ա­վաղ, այդ ա­ռու­մով վրի­պում­ներ ե­ղան, և այդ ա­մե­նը պետք է վեր­լու­ծել:
-Հա­մա­վա­րա­կի օ­րե­րին Գեր­մա­նիան 50 մի­լիարդ եվ­րո­յի չա­փով օգ­նու­թյան փա­թեթ ստեղ­ծեց ար­վես­տա­գետ­նե­րի ու մշա­կու­թա­յին բիզ­նե­սի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի հա­մար. կարևոր­վեց ստեղ­ծա­գործ մարդ­կանց հա­մար­ձա­կու­թյու­նը ճգ­նա­ժա­մը հաղ­թա­հա­րե­լու հար­ցում։ Մենք կա­րո՞ղ ենք հետևել այդ օ­րի­նա­կին:
-Ճգ­նա­ժա­մի ըն­թաց­քում բազ­մա­թիվ ան­հար­մա­րու­թյուն­ներ են ի հայտ գա­լիս, ո­րոնք սա­կայն նոր հնա­րա­վո­րու­թյուն­ներ են բա­ցում ստեղ­ծա­գործ ան­ձանց հա­մար։ Չի բա­ցառ­վում, որ այս ա­մե­նի ար­դյուն­քում ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան նոր ազ­դակ ստա­նան ար­վես­տի գոր­ծիչ­նե­րը, նոր գրա­կա­նու­թյուն ի հայտ գա, նոր թա­տե­րա­խա­ղեր հայ­տն­վեն բե­մում, կի­նե­մա­տոգ­րա­ֆիան նոր ու բա­ցա­ռիկ գոր­ծե­րով հարս­տա­նա։ Փաստ է, որ այ­սօր մենք ու­նենք մշա­կու­թա­յին հաս­տա­տու­թյուն­նե­րի կող­քին առ­ցանց տի­րույ­թում գտն­վող ֆեյս­բու­քյան օգ­տա­տե­րե­րի հս­կա­յա­կան բա­նակ։ Մեր մշա­կու­թա­յին հաս­տա­տու­թյուն­նե­րը առ­ցանց տի­րույ­թում ի­րենց կող­մից մա­տուց­ված նյու­թե­րի մի քա­նի հա­րյուր հա­զա­րից մինչև մեկ մի­լիոն դի­տում ու­նեն ար­ձա­նագ­րած։ Այս ա­մե­նի ար­դյուն­քում հա­ջորդ քայլն այն պետք է լի­նի, որ մշա­կու­թա­յին հաս­տա­տու­թյուն­նե­րը պատ­րաստ լի­նեն ի­րա­կան կյան­քում ար­դա­րաց­նե­լու մարդ­կանց ակն­կա­լիք­նե­րը։ Թվա­յին տի­րույ­թում լր­ջո­րեն դիր­քա­վոր­վե­լու անհ­րա­ժեշ­տու­թյուն ու­նի մեր մշա­կույ­թը։
-Այս օ­րե­րին, կար­ծես, մարդ­կանց օգ­նու­թյան է հաս­նում հենց մշա­կույ­թը, այ­նինչ թվում էր, թե մշա­կույթն ին­քը օգ­նու­թյան կա­րիք ու­նի:
-Մենք բա­ցա­ռիկ ի­րա­վի­ճակ ու­նե­ցանք ար­տա­կարգ դրու­թյան այս ըն­թաց­քում: Մշա­կույ­թի ո­լոր­տը յու­րա­տե­սակ ինք­նա­կար­գա­վոր­ման, ինք­նա­կազ­մա­կերպ­ման է­տապ ապ­րեց։ Մշա­կույ­թի գործ­չի խոս­քը մտավ մեր տնե­րը, և այս դեպ­քում այն­քան էլ կարևոր չէ, թե ինչ տար­բե­րա­կով՝ առ­ցա՞նց, թե՞ հե­ռուս­տաե­թե­րի մի­ջո­ցով։ Մեր ի­րա­կա­նու­թյան մեջ ե­ղել են նման ի­րա­վի­ճակ­ներ, մաս­նա­վո­րա­պես 1988 թվա­կա­նի երկ­րա­շար­ժին հա­ջոր­դող օ­րե­րին հե­ռուս­տաե­թե­րից հն­չում էր մեր մտա­վո­րա­կա­նու­թյան հու­սադ­րող խոս­քը։ Այ­սինքն, մեզ հա­մար խորթ չէ այս երևույ­թը, երբ մտա­վո­րա­կա­նը, մշա­կույ­թի գոր­ծի­չը, մշա­կույ­թը հա­սա­րա­կու­թյան կող­քին են ե­ղել տար­բեր ի­րա­վի­ճակ­նե­րում, պար­զա­պես մի փոքր հե­ռա­ցել էինք այդ ա­մե­նից, իսկ հա­մա­վա­րա­կը, կար­ծես, սթա­փեց­նող դեր խա­ղաց նաև այս հար­ցում։
-Ա­սում են՝ բարձր ար­վես­տը կա­րիք չու­նի գո­վազ­դի, մինչ­դեռ վատ գո­վազ­դի կամ գո­վազ­դի բա­ցա­կա­յու­թյան ար­դյուն­քում կա­րող է ան­տես­վել, տու­ժել լավ ար­վես­տը:
-Եվ­րո­պա­կան թատ­րոն­նե­րի փոր­ձի ու­սում­նա­սի­րու­թյու­նը ցույց է տա­լիս, որ չնա­յած ա­միս­ներ ա­ռաջ ներ­կա­յա­ցում­նե­րի տոմ­սերն ար­դեն վա­ճառ­ված են լի­նում, սա­կայն, ա­ռանց բա­ցա­ռու­թյան, բո­լոր ներ­կա­յա­ցում­նե­րի հա­մար ար­վում է հան­րահռ­չա­կում։ Սա պար­տա­դիր պայ­ման է ոչ միայն առևտրա­յին ըն­կե­րու­թյուն­նե­րի գոր­ծու­նեու­թյան հա­մար, այլև ար­վես­տում: Հոգևոր-մշա­կու­թա­յին ո­լոր­տում հան­րա­յին կա­պերն այ­սօր, ա­ռա­վել քան երբևէ, կարևոր են։ Այդ իսկ պատ­ճա­ռով մե­ծա­պես կարևոր են հա­յաս­տա­նյան մշա­կու­թա­յին կա­ռույց­նե­րի մար­քե­թին­գի բա­ժին­նե­րի աշ­խա­տա­կից­նե­րի և հան­րա­յին կա­պե­րի մաս­նա­գետ­նե­րի ո­րա­կա­վոր­մանն ուղղ­ված դա­սըն­թաց­նե­րը, վե­բի­նար­նե­րը։ Հատ­կա­պես այս ըն­թաց­քը կա­րե­լի է օգ­տա­գոր­ծել և հե­ռա­վար ու­սուց­ման տար­բե­րա­կով լրաց­նել այն բա­ցը, որն առ­կա է մշա­կույ­թի ո­լոր­տում հան­րա­յին կա­պե­րի և մար­քե­թին­գի հա­մա­պա­տաս­խան մաս­նա­գետ­ներ ու­նե­նա­լու հա­մար։ Ի վեր­ջո մենք ար­դեն 30 տա­րի է նոր հա­սա­րա­կար­գի պայ­ման­նե­րում ենք, սա­կայն մշա­կու­թա­յին կա­ռույց­նե­րում հա­մա­ռո­րեն չենք հրա­ժար­վում խոր­հր­դա­յին տա­րի­նե­րից ար­մա­տա­ցած կա­ռա­վար­ման շատ ու շատ գոր­ծիք­նե­րից։ Ար­վես­տի ո­լոր­տում կա­ռա­վար­ման նոր չա­փա­նիշ­ներ ու մե­խա­նիզմ­ներ կան, ո­րոնք հա­տուկ կարևո­րու­թյուն են տա­լիս հան­րա­յին կա­պե­րին։ Շատ վա­ղուց բա­ցա­ռա­պես թա­տե­րա­կան ազ­դագ­րե­րի տպագ­րու­թյու­նը չի դի­տարկ­վում որ­պես գո­վազ­դա­յին գոր­ծու­նեու­թյուն, ա­ռա­վել ևս մշա­կու­թա­յին կա­ռույ­ցի գո­վազ­դա­յին ռազ­մա­վա­րու­թյան ի­րա­գոր­ծում։ Հու­սանք, որ այս ըն­թաց­քում առ­ցանց տի­րույ­թում մշա­կու­թա­յին կա­ռույց­նե­րի ար­ձա­նագ­րած հա­ջո­ղու­թյուն­նե­րը կարևոր ազ­դակ կհան­դի­սա­նան բո­լոր այն ան­ձանց հա­մար, ով­քեր հա­մա­ռո­րեն չեն ու­զում գի­տակ­ցել մշա­կույ­թի ո­լոր­տում գո­վազ­դի կարևո­րու­թյու­նը։

Զրույցը` Ար­մի­նե ՍԱՐԳ­ՍՅԱՆԻ

Դիտվել է՝ 1890

Հեղինակի նյութեր

Մեկնաբանություններ