USD482.44
EUR564.60
RUB7.28
  •  Երևան 
    ... °C
  •  Գյումրի 
    ... °C
  •  Աբովյան 
    ... °C
National Centre of Chamber Music
Անկախության տոնի կապակցությամբ «Իրատեսի» հաջորդ համարը լույս կտեսնի սեպտեմբերի 25-ին:               
 

ՆԱԽԱԽՆԱՄՈՒԹՅՈՒՆ-2

ՆԱԽԱԽՆԱՄՈՒԹՅՈՒՆ-2
24.02.2012 | 00:00

Գուրգեն ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ
(սկիզբը` նախորդ համարում)

Շրջանը պատրաստվում էր Լենինի ծննդյան 118-ամյակին:
Երկրում էլ կարմիր պաստառ չէին թողել, բոլորը փակցրել էին պատերին: «Պերեստրոյկան», «Արագացումը» քիչ էին, հիմա էլ ամեն քայլափոխի 118 էր գրված: Այն տպավորությունն էր, կարծես մարդիկ ուրիշ բան ու գործ չունեին:
-Թույլ կտա՞ք, ընկեր պե՛տ։
Դռների մեջ կանգնած էր Հայկազունու տեղակալը՝ քաղաքական դաստիարակության գծով:
-Ներս արի, Ասլանյա՛ն, ի՞նչ արեցիր լոզունգները, տեսնո՞ւմ ես, շրջկենտրոնում էլ պատ, փողոց չեն թողել, զարդարել են: Ճիշտ է, մենք կուսակցության ավանգարդ ջոկատը չենք, բայց հեռու էլ չենք: ՈՒշացրիր, Սվետոզորովան խանութներում էլ թուղթ ու գրիչ չի թողնի: Էդ պառվաբոզը ամբողջ ՍՍՀՄ-ին ու «առաջադեմ մարդկությանը» կտեղեկացնի, թե ինչ անտարբերությամբ ենք մենք դիմավորում «համայն մարդկության ամենակարևոր տոնը»: Կուղարկի, որ տեսնեն, թե ինչպես մենք չենք մեծարում մեր առաջնորդին, ինչպես ենք արհամարհում նրա 118-ամյակը:
Ասլանյանը հասկանում էր պետի խոսքի լրջության տակ թաքնված սարկազմը և հոգու խորքում համամիտ էր նրան:
-Ամեն ինչ կարգին է, ընկեր պե՛տ, - ժպիտը դեմքին ասաց Ասլանյանը: - Մեր պաստառն իր չափսերով շրջկոմի պաստառին չի զիջում:
Հայկազունին իր քաղաքական գծով տեղակալին բաժնում մեծ տեղ էր տալիս, ամեն ինչում վստահում: Ասլանյանը երկու տարի առաջ գործուղվել էր միլիցիա՝ կոմսոմոլից և, հուրախություն բաժնի պետի, չնայած երիտասարդ տարիքին, գրագետ ու կարգին մարդ էր: Նա ոչ մի առնչություն չուներ այն կոմսոմոլների հետ, որոնք սկզբում ստորաքարշորեն քծնում էին իրենց ղեկավարներին, որպեսզի հետագայում, տարիներով կուտակված մաղձը, անկատարելության բարդույթը թափեն իրենց ենթակաների գլխին: Չնայած կարճ ժամանակահատվածին, նրանք կես խոսքից արդեն իրար հասկանում էին:
-Ապրես, փակցրու էդ «դացիբաոն», հավանական է, դրանից հետո հանցագործություններն իրենք իրենց կբացահայտվեն, կովերի կաթնատվությունը կտասնապատկվի, մաքիները զույգ կծնեն, կոմունիզմն էլ իրեն երկար սպասել չի տա: Լավ, ես իսկապես մի բան չեմ կարողանում հասկանալ, ո՞ւմ են հարկավոր էս մայմունությունները: Էլ բան ու գործ չունե՞նք, հիմա էլ մտածենք, թե ում պաստառն է ավելի կարմիր ու լավը: Դու պատկերացնո՞ւմ ես, թե ՍՍՀՄ-ով մեկ ինչ գումարներ են փոշիանում, անտեղի վատնվում: Դե լավ, դա մեր լուծելու խնդիրը չէ, հերն էլ անիծած:
-Ընկեր պե՛տ, երկու ժամից «դացիբաոն» բաժնի ճակատին կլինի, - զեկուցեց Ասլանյանը ժպտալով:
-Ասլանյան, ես հրշեջ պետին եմ կանչել, նա հիմա ընդունարանում կլինի, թող էլ ինձ մոտ չմտնի: Վերցրու նրանից միջոցառումների պլանը և ինքդ էլ ցուցումները տուր:
Ասլանյանը ոտքի կանգնեց:
-Թույլ կտա՞ք գնալ:
-Այո,- ասաց Հայկազունին՝ հեռախոսափողը վերցնելով:
-Կներեք, ընկեր պե՛տ, քիչ էր մնում մոռանայի,- շարունակեց Ասլանյանը,- երկուշաբթի շրջկոմի բյուրոն լսելու է 118-ամյակին նվիրված միջոցառումների ծրագիրը: Մեզնից պահանջել են, որ օպերատիվ աշխատողները նույնպես, Լենինի ծննդյան հետ կապված, սոցիալիստական պարտավորություններ ստանձնեն: Ես քաղաքական մասով Ձեր զեկույցը պատրաստել եմ, օպերատիվ մասով չպատկերացրի ինչ գրեմ:
-Ինչ ուզում ես գրիր, ինձնից լավ գիտես, որ այդ «հեքիաթները» ոչ կարդացող կա, ոչ էլ դրանց հետևող: Վերցնում ես 115, 116, 117-ամյակներին նվիրված զեկույցները և արտագրում, միայն թվերը չմոռանաս փոխել: Առավոտյան ես շրջկոմի կազմբաժնի վարիչին ասացի, որ միջոցառումների ծրագիրը երկուշաբթի իր սեղանին կլինի:
-Լսում եմ, ընկեր պե՛տ,- ասաց Ասլանյանը՝ գոհ ժպիտը դեմքին, - թույլ կտա՞ք գնալ:
-Գնա, երկուշաբթի մինչև շրջկոմ գնալս ծրագիրը կբերես, որ աչքի տակով անցկացնեմ, մեկ էլ տեսար հարցեր տվեցին:
Հայկազունին լսում էր օպերատիվ գծով տեղակալի զեկույցը, երբ կողքի սեղանիկին ծղրտաց բաժնի հերթապահի հեռախոսը:
-Լսում եմ, - լսափողի մեջ շպրտեց Հայկազունին։
-Թույլ տվեք զեկուցել, ընկեր պե՛տ,- լսվեց բաժնի հերթապահի խռպոտ ձայնը: - Նոր զանգահարեցին հիվանդանոցից: Ծանր մարմնական վնասվածքներով՝ գլխի կոտրվածքով, հիվանդանոց են տեղափոխել ընկեր Սվետոզորովային: Ասացին, որ Լենինի ու Սվերդլովի փողոցների խաչմերուկում, «Դեղագործյանի» տան դիմաց աստիճանից վայր է ընկել: Թույլ տվեք հերթապահ հետաքննիչին ու քրեականի տղաներից մեկին դեպքի վայր ուղարկել:
-ՈՒղարկիր, - կարգադրեց Հայկազունին:
-Կիրակոսյա՛ն, լսեցի՞ր ինչ է կատարվել: Ես չեմ մտածում, որ այստեղ ինչ-որ դիտավորություն լինի: Պարզ է, որ դժբախտ պատահար է: Ես առավոտյան տեսել եմ Սվետոզորովային լոզունգներ փակցնելիս: Այնտեղ էին շրջկոմի կազմբաժնի վարիչը, կոմունալի պետը իր կոմսոմոլի քարտուղարի հետ:
- Հասկանում եմ, ընկեր պե՛տ, օրիորդ Սվետոզորովան ոչ միայն մեր շրջանն է ներկայացնում, այև ողջ հանրապետությունը: Վերջապես նա հանրապետության ամենատարեց կոմերիտներից մեկն էր,- ասաց Կիրակոսյանը, նույն շինծու հուզմունքով շարունակելով։- Գնում է հին գվարդիան, ընկեր պե՛տ, գնում է, ի՞նչ ենք անելու առանց նրանց ծնողական խորհրդի ու դաստիարակության, առանց նրանց զգոնության՝ դավաճանների հանդեպ: Օրիորդ Սվետոզորովան կուսակցական հոտառություն ուներ թշնամիների նկատմամբ: Նա էր, որ իր ահազանգերով զգաստ էր պահում շրջանի կուսակցական մարմինը: Ընկեր պե՛տ, ցավոք, մեր բաժնում էլ կան տմարդիներ, ովքեր օրիորդ Սվետոզորովային «անոնիմշիկ» էին անվանում: Օրինակ` ձեր տեղակալ Ասլանյանը:
Հայկազունին չթողեց, որ Կիրակոսյանը շարունակի իր բամբասանքը։
-Ես գիտեմ, որ դու հասկանում ես գործի ողջ լրջությունը: Իմ տեղակալի մասին առանձին կզրուցենք, հիմա դրա ժամանակը չէ: Լավ կլինի, որ դու նույն եռանդով չբացահայտված հանցագործություններով զբաղվես: Եթե հարցեր առաջանան, ես հիվանդանոցում կլինեմ: Այսօր ժամը քանիսին էլ լինի՝ օպերատիվ անձնակազմի հետ խորհրդակցություն պետք է անցկացնենք: Այս ամիս արդեն երեք չբացահայտված ծանր հանցագործություն ունենք, չհաշված անցած ամսից մնացած սպանությունը:
- Շտապ ինձ հասցրու դեպքի վայր,- ասաց Հայկազունին Ազատին՝ հեռախոսով, ապա դարձավ աշխատակիցներին,- ես մեկնում եմ հիվանդանոց: Գտեք դատախազին:
Միլպետի նստելուն պես մեքենան ուղղություն վերցրեց դեպի հիվանդանոց: Հայկազունուն մտքերի մեջ էր գցել իր օպերգծով տեղակալը՝ Կիրակոսյան կոչվածը: Իհարկե, նա թույլ չէր տա, որ Ասլանյանի գլխից մազ անգամ պակասեր, բայց զզվելի էր իրողությունը: Վերջերս ինքը զեկուցագիր էր ներկայացրել նախարարին, որի համաձայն` Կիրակոսյանին թոշակավորելու էին, իսկ Ասլանյանը նշանակվելու էր օպերատիվ գծով տեղակալ: Հայկազունին իրեն արժանի փոխարինող էր պատրաստում և ահա, խնդրեմ, արդեն միացնում են վարկաբեկման մեքենան:
«Ոչինչ չի ստացվի ձեզ մոտ, ընկերնե՛ր, կապրենք, կտեսնենք, տո ես ձեր մերն էլ, ձեր հին գվարդիայինն էլ վրադիր» - մտածեց նա ու վառեց ծխախոտը:
Հիվանդանոցի մուտքի մոտ Հայկազունուն սպիտակ խալաթը հագին դիմավորեց գլխավոր բժիշկը՝ իր երկու տեղակալների հետ:
- Կներեք, ընկեր պե՛տ, մենք ոչինչ չհասցրինք անել: Օրիորդ Սվետոզորովային արդեն մահացած էին տեղափոխել հիվանդանոց: Օրիորդն իր մահկանացուն կնքել էր գանգոսկրի կոտրվածքից։ Ըստ մեր վիրաբույժների՝ նման կոտրվածքներն անհամատեղելի են կյանքի հետ: Համեցեք իմ առանձնասենյակ, այնտեղ վիրաբույժը մանրամասն կզեկուցի:
Ժպիտը զգուշորեն սահեց Հայկազունու շուրթերից. «Այս հիմարը արդեն իր ալիբին է նախապատրաստում, սկզբից ևեթ նշում է, որ մահը վրա է հասել փողոցում, որպեսզի ոչ մեկի մտքով անգամ չանցնի, որ իրենք պառավին օգնած կլինեն, որպեսզի վերջինս հնարավորինս արագ բռնի դժոխքի ճանփան: Ենոքյա՜ն, միամիտ աղվես: Դե լավ, գլխավորն այս ամենի մեջ փաստաթղթավորումն է, որպեսզի հետագայում զերծ մնանք տարբեր բամբասանքներից ու անանուն նամակներից» - մտածեց Հայկազունին՝ հիվանդանոցի շենք մտնելով:
Գլխավոր բժշկի ընդարձակ առանձնասենյակի մեծ գրասեղանի մոտ ուսերը ներս գցած՝ նստած էր շրջկոմի ամենաազդեցիկ բաժնի ղեկավար Սարգսյանը: ՈՒղղակի Սվետոզորովան ժամանակին հաշվել էր խեղճի ատամները և վերջինիս վերածել մի կամազուրկ արարածի: Իհարկե, այս ամենը տեղի էր ունենում շրջկոմի քարտուղարի իմացությամբ: Շրջկոմի ողջ անձնակազմը, առաջին քարտուղարի գլխավորությամբ, ուղղակի խորշում էր Սվետոզորովայից, սակայն ստիպված էին լռել, որպեսզի պառավի անանուն նամակների տարափն իրենց վրա չվերցնեն: Սվետոզորովան հանրապետության ամենահին կոմերիտականն էր, և այս փաստի հետ հաշվի էր պետք նստել: Չհաշված, որ մեկ տարի առաջ նրա մեծ լուսանկարը փակցրել էին Երևանի կոմերիտների թանգարանի նախասրահում, Ղուկաս Ղուկասյանի նկարի կողքին: Թանգարանում հայտնվելուց հետո Սվետոզորովան քառապատկեց իր հասարակական գործունեությունը, կարծես պառավին նոր, գերհզոր շարժիչ միացրած լինեին:
- Ընկեր Սարգսյա՛ն, ցավակցում եմ, - ասաց միլպետը՝ դեմքին հնարավորինս լուրջ արտահայտություն տալով:
- Շնորհակալ եմ, ընկեր Հայկազունի՛, ես էլ Ձեզ եմ ցավակցում, ընկեր Սվետոզորովան մեր բոլորի հարազատն էր: Հանրապետությունն անդառնալի ու մեծ կորուստ կրեց: Չհաշված, որ շրջանի կոմերիտական ակտիվը որբացավ:
Հայկազունին մեծ ջանքեր էր թափում, որ հանկարծ չփռթկա ծիծաղից: Այս ամենը՝ ընդգծված կեղծավորություններով և կեղծ հուզումներով, զավեշտի էր վերածում ոչ միայն Սարգսյանը, այլև գլխավոր բժիշկ Ենոքյանը: Այն Ենոքյանը, ում հիվանդանոցն ամիսը երկու անգամ ցեխի հետ էր խառնում Սվետոզորովան՝ պարբերաբար ստիպելով նրան մաշեցնել իր կոշիկները դատախազության ու ներքին գործերի բաժնի դռներին:
Այստեղ հավաքվածները, առանց բացառության, իրենց հոգու խորքում ատում էին պառավին, գիտեին նրա ով լինելը, սակայն ստանձնել էին իրենց դերն այս ժամանակահատվածի թատրոնում, որը կոչվում էր կյանք: Այսպիսին է մարդու էությունը. ամեն ինչին հարմարվել, չդիմադրել ստին ու կեղծիքին: Հետո հավատարիմների շրջապատում լինել խիզախ ու համարձակ, ու չգիտես ինչու, անհաշտ՝ սատանայի հետ: Այն սատանայի, որին մարմնով ոչ մեկը մինչև օրս չի տեսել և չի էլ տեսնելու: Իսկական սատանան ծնվում է մեր մեջ երկրայինից, որից մարդիկ վախենում են ու խորշում՝ չիմանալով, որ սեփական սատանայի մոտ նա ընդամենը մի անմեղ էություն է։
(շարունակելի)

Դիտվել է՝ 1924

Հեղինակի նյութեր

Մեկնաբանություններ

DiplomatRadio Mao
Ալեքսեյ ՉումակովMarketers CommunityԱռողջ սիրտ