ԱՄՆ-ի նախագահ Ջո Բայդենի ընտանիքի անդամները ամերիկյան վարչակազմի ղեկավարի նախընտրական արշավի ներկայացուցիչների հետ քննարկել են նախագահական մրցապայքարից նրա դուրս գալու հնարավոր ծրագիրը՝ հայտնում է NBC-ն: Քննարկումների հիմնական միտքն այն է, որ Բայդենի դուրս գալը նախագահական մրցապայքարից պետք է ԱՄՆ-ի Դեմոկրատական կուսակցությանն առավել շահեկան դիրք ապահովի հանրապետական թեկնածու Դոնալդ Թրամփին հաղթելու համար։               
 

«Մենք այժմ գտնվում ենք մարդկության պատմության ամենավտանգավոր ժամանակաշրջաններից մեկում. անդունդը մոտենում է…»

«Մենք այժմ գտնվում ենք մարդկության պատմության ամենավտանգավոր ժամանակաշրջաններից մեկում. անդունդը մոտենում է…»
19.06.2024 | 16:29

ՆԱՏՕ-ն քննարկում է իր միջուկային զենքը մարտական պատրաստության վիճակի բերելու հարցը: Ինչպես հայտարարել է դաշինքի գլխավոր քարտուղար Յենս Ստոլտենբերգը, ՆԱՏՕ-ի երկրները խորհրդակցություններ են սկսել միջուկային զենքը մարտական պատրաստության վիճակի բերելու հարցի վերաբերյալ:

Ստոլտենբերգը բրիտանական «The Daily Telegraph» օրաթերթին տված հարցազրույցում հայտարարել է, որ դաշինքը պետք է ամբողջ աշխարհին ցուցադրի իր միջուկային զինանոցը, որպեսզի «ուղիղ ազդանշան ուղարկի իր հակառակորդներին»:

«Ես չեմ մտնի օպերատիվ մանրամասների մեջ, թե քանի միջուկային մարտագլխիկ պետք է լինի աշխատանքային վիճակում և ինչպես պահել դրանք, բայց անհրաժեշտ է խորհրդակցել այդ հարցերի շուրջ,- ասել է ՆԱՏՕ- ի գլխավոր քարտուղարը։ – Դա հենց այն է, ինչ մենք անում ենք»:

Շարունակելով ԱՄՆ- ի և ՆԱՏՕ- ի անդամ որոշ պետությունների, ինչպես նաև հենց ՆԱՏՕ- ի հրեշավոր զրպարտությունը Ռուսաստանի կողմից իբր բխող սպառնալիքի վերաբերյալ, և իրենց կողմից միջուկային սպառազինության օգտագործմամբ Երրորդ համաշխարհային պատերազմ սանձազերծելու մտադրությունը վերագրելով ՌԴ- ին, Ստոլտենբերգը հայտարարել է, որ ԱՄՆ- ը և Եվրոպայի նրա դաշնակիցներն արդիականացնում են իրենց միջուկային զսպման ուժերը «Ռուսաստանի կողմից աճող սպառնալիքի պայմաններում»:

Ավելի վաղ, ս. թ. մայիսի վերջին Ստոլտենբերգը «Economist»- ին տված հարցազրույցում ՈՒկրաինային զենք մատակարարող դաշինքի անդամներին կոչ էր արել վերացնել այդ զենքով Ռուսաստանի միջազգայնորեն ճանաչված տարածքի ռազմական օբյեկտներին հարվածելու սահմանափակումները։

ՆԱՏՕ- ի գլխավոր քարտուղարի տեղեկացմամբ, ամերիկյան զորքերն արդիականացնում են գրավիտացիոն ռումբերը , Եվրոպայի երկրները՝ ՆԱՏՕ-ի միջուկային առաքելության համար նախատեսված ինքնաթիռները։ Սպիտակ տունն ավելի վաղ, ս. թ. հունիսին չէր բացառել, որ ԱՄՆ- ն ապագայում որոշում կկայացնի իր միջուկային զինանոցը մեծացնելու մասին:

ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինն էլ իր հերթին, չի բացառել, որ Ռուսաստանի միջուկային դոկտրինում փոփոխություններ կկատարվեն: ՌԴ փոխարտգործնախարար Սերգեյ Ռյաբկովը հայտարարել է, որ ԱՄՆ- ի և ՆԱՏՕ- ում նրա դաշնակիցների գործողությունները Ռուսաստանի առջև դնում են այն հարցը, թե ինչպես միջուկային զսպման ոլորտում բազային փաստաթղթերն «ավելի համապատասխանեցնել ընթացիկ պահանջներին»:

Ինչպես նշված է Ստոկհոլմի խաղաղության խնդիրների հետազոտության միջազգային ինստիտուտի (SIPRI) տարեկան զեկույցում, միջուկային զենք ունեցող ինը պետություններ (ԱՄՆ, Ռուսաստան, Չինաստան, Ֆրանսիա, Մեծ Բրիտանիա, Հնդկաստան, Պակիստան, Իսրայել և Հյուսիսային Կորեա) 2023 թ. շարունակել են արդիականացնել իրենց միջուկային զինանոցները, ընդ որում ՝ օպերատիվ տեղակայված միջուկային զենքի քանակն աճել է: Փորձագետների գնահատմամբ ՝ սառը պատերազմից ի վեր, միջուկային զենքը երբեք այդքան նկատելի դեր չի խաղացել, որքան հիմա:

«Коммерсантъ»- իփոխանցմամբ , SIPRI-ն երեկ հրապարակել է 2023 թ. արդյունքների վերաբերյալ վերլուծական զեկույց, որից հետևում է, որ 2024 թ. սկզբին ինը պետություններ ունեին, ընդհանուր առմամբ, 12 121 միջուկային մարտագլխիկ։ Դրանցից մոտ 9585-ը պիտանի են եղել պոտենցիալ օգտագործման համար։ Նշված քանակից 3904 մարտագլխիկները տեղակայվել են հրթիռների և ինքնաթիռների վրա, ինչը 60 միավորով ավելին է, քան 2023 թ. հունվարին էր, մնացած մարտագլխիկները գտնվում էին պահեստային վայրերում:

Բալիստիկ հրթիռների վրա տեղակայված մարտագլխիկներից մոտ 2100- ը եղել են մարտական բարձր պատրաստության վիճակում։ Գրեթե բոլորը պատկանել են ԱՄՆ-ին և Ռուսաստանին, սակայն, ինչպես նշված է զեկույցում, անցյալ տարի մարտական բարձր պատրաստության վիճակում գտնվող մի քանի միջուկային մարտագլխիկներ առաջին անգամ հայտնվել են նաև Չինաստանում:

«Այն ժամանակ, երբ աշխարհում միջուկային մարտագլխիկների ընդհանուր թիվը շարունակում է նվազել սառը պատերազմի ժամանակների սպառազինությունների աստիճանական վերացմամբ, ցավոք, մենք շարունակում ենք դիտարկելել տեղակայված վիճակում միջուկային մարտագլխիկների թվի ամենամյա աճ»,- ասել է SIPRI- ի տնօրեն Դեն Սմիթը:- Այս միտումը, կարծես, կշարունակվի և, հնարավոր է, արագանա առաջիկա տարիներին, և դա ծայրահեղ մտահոգություն է առաջացնում»:

Ռուսաստանն ու ԱՄՆ-ը միասին, SIPRI- ի գնահատմամբ, շարունակում են ունենալ աշխարհի բոլոր միջուկային զենքի գրեթե 90 տոկոսը: Օգտագործման համար պիտանի զինանոցների չափերը մնում են համեմատաբար կայուն, թեև Ռուսաստանը, ինչպես նշված է զեկույցում, 2023 թ. իր օպերատիվ ուժերի կազմում 36 մարտագլխիկով ավելի է տեղակայել, քան մեկ տարի առաջ։ Միևնույն ժամանակ, երկու պետություններն իրականացնում են իրենց միջուկային մարտագլխիկների և միջուկային զենքի կրիչների (հրթիռներ, ռմբակոծիչներ և սուզանավեր), ինչպես և միջուկային զենքի արտադրության ձեռնարկությունների արդիականացման և փոխարինման լայնածավալ ծրագրեր:

Ի հավելումն իրենց պահուստների, Ռուսաստանն ու ԱՄՆ-ը պահում են նախկինում սպառազինությունից հանված ավելի քան 1200 մարտագլխիկներ, որոնք նրանք աստիճանաբար ապամոնտաժում են:

Չինաստանը, ինչպես նշված է զեկույցում,, այժմ գտնվում է իր միջուկային զինանոցի զգալի արդիականացման և ընդլայնման գործընթացում։ Ակնկալվում է, որ առաջիկա տասնամյակում նրա միջուկային պաշարները կշարունակեն աճել և, որոշ կանխատեսումների համաձայն, այս ժամանակահատվածում Չինաստանը կարող է տեղակայել առնվազն նույնքան միջմայրցամաքային բալիստիկ հրթիռներ, որքան Ռուսաստանը կամ ԱՄՆ- ը:

Միևնույն ժամանակ, SIPRI-ի փորձագետները ենթադրում են, որ Չինաստանն առաջին անգամ փոքր քանակությամբ (մոտ 24) միջուկային մարտագլխիկներ է տեղակայել իր հրթիռների վրա՝ դրանք դնելով մարտական հերթապահության:

«Չինաստանը կառուցում է իր միջուկային զինանոցն ավելի արագ, քան ցանկացած այլ երկիր»,- ասել է SIPRI- ի զանգվածային ոչնչացման զենքի գծով ծրագրի ավագ գիտաշխատող և ամերիկյան գիտնականների ֆեդերացիայում (FAS) միջուկային տեղեկատվության ծրագրի տնօրեն Հանս Քրիստենսենը: Ընդհանուր առմամբ, Չինաստանի միջուկային մարտագլխիկների ընդհանուր պաշարը Ռուսաստանի և ԱՄՆ- ի զինանոցների հետ, վերլուծաբանների գնահատմամբ, տեսանելի ապագայում չի համեմատվի:

Միջուկային զենք ունեցող մյուս պետությունների՝ Ֆրանսիայի, Մեծ Բրիտանիայի, Հնդկաստանի, Պակիստանի, Իսրայելի և Հյուսիսային Կորեայի զինանոցներն ավելի փոքր են, բայց նրանք բոլորը, ինչպես ասվում է զեկույցում, կամ մշակում, կամ տեղակայում են սպառազինության նոր համակարգեր, կամ հայտարարել են դա անելու մտադրության մասին: Մեծ Բրիտանիան մտադիր է ավելացնել իր միջուկային զենքի պաշարները (225- ից 260 միավոր): Նույնպիսի ծրագրեր ունեն նաև Հնդկաստանն ու Պակիստանը։

Հյուսիսային Կորեան, ինչպես նշված է զեկույցում, արդեն մոտ 50 միջուկային մարտագլխիկ ունի, և ձգտում է արտադրել էլ ավելին (SIPRI-ի փորձագետների գնահատականներով՝ Փհենյանը կարող էր արտադրել բավականաչափ տրոհվող նյութ, որպեսզի ունենար մինչև 90 միջուկային մարտագլխիկ):

Իսկ Իսրայելը, ըստ զեկույցի, շարունակում է հավատարիմ մնալ երկիմաստության իր վաղեմի քաղաքականությանը, ինչը դժվարացնում է նրա միջուկային զինանոցի քանակի և բնութագրերի գնահատումը։ Այնուամենայնիվ, SIPRI-ի մասնագետները կարծում են, որ այն կարդիականացնի իր միջուկային զինանոցը և ռեակտորը Դիմոնում պլուտոնիումի արտադրության համար:

Չնայած Պակիստանը մնում է հնդկական միջուկային զսպման գլխավոր օբյեկտը, Հնդկաստանը, ինչպես պարզաբանում են փորձագետները, ավելի և ավելի է շեշտը դնում հեռահար զենքի վրա, այդ թվում՝ Չինաստանի տարածքում թիրախներին հասնելու ունակությամբ:

Ինչպես նշել են զեկույցի հեղինակները, իրավիճակը նկատելիորեն սրվել Է ՈՒկրաինայի և Գազայի հատվածի շուրջ հակամարտությունների ֆոնին, միաժամանակ 2023 թ. զինված հակամարտություններ են ընթացել աշխարհի գրեթե 50 պետություններում։

«Մենք այժմ գտնվում ենք մարդկության պատմության ամենավտանգավոր ժամանակաշրջաններից մեկում,- նախազգուշացրել է SIPRI- ի տնօրեն Դեն Սմիթը:- Անկայունության բազմաթիվ աղբյուրներ կան՝ քաղաքական մրցակցություն, տնտեսական անհավասարություն, բնապահպանական ցնցումներ, սպառազինությունների արագացող մրցավազք։ Անդունդը մոտենում է, և ժամանակն է, որ մեծ տերությունները հետ քայլ կատարեն և մտածեն: Ցանկալի է՝ միասին»։

Իսպանիայի վարչապետն էլ հայտարարել է, որ վախենում է ՈՒկրաինայի հակամարտության պատճառով միջուկային պատերազմից: Շվեյցարիայում կայացած խաղաղության գագաթնաժողովում նշելով, որ ՈՒկրաինայում ռազմական գործողությունները հումանիտար և պարենային ճգնաժամեր են առաջացրել, Իսպանիայի վարչապետ Պեդրո Սանչեսը, «Europa Press» պարբերականի տեղեկացմամբ, ասել է.

«Եվ խորացրեց վախը միջուկային աղետից, որը մենք կարծում էինք, որ այլևս երբեք չենք տեսնի»:

Արթուր ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

Դիտվել է՝ 10888

Հեղինակի նյութեր

Մեկնաբանություններ

¼Ã£Æ’»1392625961/1692103872" rel="nofollow">Օրախնդիր
  • Տեսանյութ
  • Այլ
  • 20.07.2024