300 ՀԱԶԱՐ ԼԱՐԻ` ՕՏԱՐ ԵԿԵՂԵՑԻՆԵՐԸ ՀԵՏԱԶՈՏԵԼՈՒ ՀԱՄԱ՞Ր

Արդեն քանի տարի է, վրացիները ծրագրված և պլանաչափորեն ուսումնասիրում են Վրաստանից դուրս գտնվող «վրացական» եկեղեցիները: Այս «սրբազան» գործի կատարման համար յուրաքանչյուր հետազոտող կամ հետազոտողների խումբ ստանալու է 300 հազար լարի: Այդ մասին է վկայում «Սաքարթվելոս Ռեսպուբլիկա» թերթը (17. 08. 2011): Ծրագիրը նախատեսված է 3 տարվա համար: Նախաձեռնության հեղինակը Վրաստանի լուսավորության և գիտության նախարարության Շոթա Ռուսթավելու անվան ազգային գիտական հիմնադրամն է: Աշխատանքներին կարող են մասնակցել նաև Վրաստանի «առաքելական» ինքնուրույն ուղղափառ եկեղեցու ներկայացուցիչները:
Ստացվում է շատ հետաքրքիր իրավիճակ. վրացիները հիմնականում նկատի ունեն Տայքի (վրացական տարբերակով` Տաո-Կլարջեթի), Լոռու (իրենց հորջորջմամբ` Լոռե), Հյուսիսային Կովկասի և այլ վայրերի հայոց եկեղեցիները: Եվ այս պատմահենությունը կարծես թե քիչ է: Նրանք թեթև ձեռքով յուրացնում են նաև Հայ առաքելական եկեղեցու բուն պատվանունը, առանց հաշվի առնելու, որ Թադեոս և Բարդուղիմեոս առաքյալները Վրաստանի ժամանակակից տարածքում չեն գործել: Իսկ ճշմարտությունը մեկն է. վրաց ուղղափառ եկեղեցին մինչև 7-րդ դարի սկիզբը եղել է Հայ առաքելական եկեղեցու մի մասը:
Այս առումով ուշագրավ են նախաձեռնողների կարծիքները: Լուսավորության և գիտության նախարարի առաջին տեղակալ Կոկա Սեփերթելաձեն նշում է. «Մրցույթի նպատակն է երիտասարդ գիտական կադրերին շահա-գրգռել վրաց ազգի ինտելեկտուալ և նյութական ժառանգության հետազոտության հարցում: Հիմնադրամը ֆինանսավորելու է հետազոտական լավագույն նախագծերը, որոնք նախատեսում են երկրից դուրս գտնվող վրացական պատմական հուշարձանների, մշակութային ժառանգության նմուշների, գրավոր և այլ տիպի աղբյուրների, արխիվային նյութերի, ազգագրական տվյալների որոնումը, հաշվառումը և գիտական հետազոտումը»:
Իսկ Շ. Ռուսթավելու անվան ազգային գիտական հիմնադրամի գլխավոր տնօրեն Սուլխան Սիսաուրին արձանագրում է. «Համալիր և վերջնական ձևով մշակութային մեր ժառանգությունը դեռևս ուսումնասիրված չէ: Այս նախագծի շնորհիվ կստացվի ավելի ամբողջական պատկերը վրացական արժեքավոր այն գանձերի մասին, որոնք սփռված են աշխարհի այլևայլ վայրերում կամ ընդհանրապես ուսումնասիրված չեն: Հետազոտությունը նպաստելու է վրացական մշակութային բազմադարյան ժառանգության հանրաճանաչությանը, որով պարծենում է Վրաստանը և մինչ օրս էլ հարուցում աշխարհի հիացմունքը»:
Մրցույթի հաղթող գիտական խումբն այդ գործը պետք է սկսի հենց սեպտեմբերի վերջերին: Հետազոտողները կարող են ծախսել ոչ միայն եղած գումարը, այլև կարող են դիմել օտար գիտական հիմնադրամների օգնությանը կամ դոնոր այլ կազմակերպությունների աջակցությանը:
Այսպիսով, «Սահմաններից դուրս` Վրաստան» նախագիծը, իրոք, կարևոր է այս հարցով հետաքրքրվող վրաց գիտնականների համար, մանավանդ որ այդ հետազոտության արդյունքներն ավելի անհրաժեշտ են վրաց ազգին:
Ռուբեն ՆԱՀԱՏԱԿՅԱՆ

Մեկնաբանություններ