Ֆրունզի և Վարդուհու «սիրավեպը»

Այսօր մենք երկնային ճանապարհ կուղեկցենք մեծանուն դերասանուհի ՎԱՐԴՈՒՀԻ ՎԱՐԴԵՐԵՍՅԱՆԻՆ: Այդ ճանապարհին նա, հավանաբար, կգտնի թատրոնի ու կինոյի իր նախկին խաղընկերներին, որոնցից շատերը ժամանակից շուտ հեռացան կյանքից: Նրանց մեջ կլինի նաև Ֆրունզիկ Մկրտչյանը, և, գուցե թե, երկուսով կվերհիշեն իրենց շուրջ հյուսված այն կիսահումորային պատմությունը, որ մենք այստեղ անվանում ենք Ֆրունզի և Վարդուհու «սիրավեպը»:

Գյումրիի տեքստիլագործների մշակույթի պալատում հանդիպում էր Մհեր Մկրտչյանի հետ: Քաղաքը մեծարում էր իր սիրելի զավակին, իր հպարտություն Ֆրունզին, մեծ դերասանին, ով նոր էր արժանացել ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստի կոչման: Դահլիճում դերասաններ էին, արվեստագետներ, Մկրտչյանի արվեստի երկրպագուներ…
Բեմի և կյանքի ընկերները վերհիշում էին Ֆրունզիկի հետ (նրան բոլորը հենց այդպես էին ասում` Ֆրունզ, մեր Ֆրունզը, Ֆրունզիկը) անցկացրած տարիները` այն օրերին Մհեր Մկրտչյանի կողքին իրենց լինելու հանգամանքը համեստորեն ածանցյալ համարելով նրա շքեղ ներկայությանը: Նրանց ո՞ր պատմածն էր հավաստի, ո՞րը` մտացածին, այդ օրվա, այդ պահի համար աննշան մանրուք էր թվում, էականն այն էր, որ նրանց ներկայացրած ամեն դրվագ, ամեն պատմություն ասվում, հաճախ էլ հորինվում էր գյումրեցու պարզությամբ, շիտակ ու անմիջական հումորով: Եվ այդ ամենի մեջ, նրանց ամեն ասելիքի տողատակում անթաքույց մի ներքին հպարտություն էր. «Ֆրունզին աշխարհն է ճանաչում, բայց նա մերն է, նա այստեղ է ոտաբոբիկ քայլել, այստեղ սկսել արտիստական իր մեծ ճանապարհի առաջին քայլերը, այստեղ դերասան դարձել»: Եվ ամենահետաքրքիրն այն է, որ մեծ բեմերի նրա ձգտումը կատակով «հիմնավորում» էին Վարդուհի Վարդերեսյանի հետ իբր ունեցած… «սիրո պատմությամբ»:
Այդ պատմություններից մեկը դահլիճում ներկայացնում էր դերասան Վարդգես Հակոբյանը.
«Ներկայացումից հետո Ֆրունզն ինձ առաջարկեց գնալ Վարդուհու պատուհանների տակ և երգել, որպեսզի Վարդուհին դուրս գա:
Ես իրան ասի.
-Ֆրունզ ջան, ամոթ չէ՞, մենք, ախր, դերասաններ ենք, ինչըղ կեղնի, որ երթանք փողոցում երգենք:
-Հեչ էլ վատ չի եղնի,- ասավ Ֆրունզը,- ես Վարդուհու հետ էդպես եմ պայմանավորվե:
Դե, Ֆրունզիկին մերժել չէր լինի:
Գնացինք: Երբ հասանք Վարդուհու պատուհանների տակ, Ֆրունզիկը շուռ եկավ դեպի ինձ.
-Սկսե:
Եվ ես սկսեցի երգել՝
«Զով գիշեր է, դուրս եկ,
Լուսնյակը նորել է,
Անուշ յար, քո սիրուց,
Հանգիստս կորել է…»:
Բայց, հակառակ մեր սպասածի, բալկոն դուրս եկավ ոչ թե Վարդուհին, այլ նրա մայրը` ավելն էլ ձեռքին:
-Ի՞նչ կուզես դու մեզնե,- ջղայնացած դիմեց Ֆրունզին,- կորսվե հոսկե, ինչո՞ւ կանհանգստացնես մեզի:
Ֆրունզիկը զարմանալի հանգստությամբ պատասխանեց.
-Մենք կսիրենք իրար, պիտի առնինք իրար:
Վարդուհու մայրն ավելի կատաղեց.
-Դո՞ւ, դուն ո՞վ ես, կորսվե հոսկե: Իմ Վարդուհին մեծ դերասանուհի պտի ըլլա, հլա դու քեզի աշե, կերպարանքիդ աշե…
Ասաց, դուռը շրխկացրեց ու ներս գնաց:
Ես շատ վատ զգացի, մտածեցի, Ֆրունզիկն էլ փիս ազդվեց, բայց, հավատարիմ իր հումորին, տիրապետեց իրեն ու, շուռ գալով դեպի ինձ, ծիծաղելով ասաց.
-Սատանեն կըսե էս կնգա ջիգրու շատ մեծ դերասան դարձի»:
Դահլիճում պետք էր լինել` տեսնելու, թե հումորով, Գյումրվա բան ու բառով համեմված նրա այդ ասելիքին ինչ արձագանք էին տալիս դահլիճը և ինքը` Մհեր Մկրտչյանը:
...Տարիներ անց այնպես ստացվեց, որ Գյումրիի օրվան նվիրված տոնակատարությանը մասնակցելու համար Վարդուհի Վարդերեսյանին ես ու Դավիթ Սարգսյանն ուղեկցեցինք Գյումրի: Դե, երկար ճանապարհ էր, մեքենայի մեջ դերասանուհու հետ ասել-խոսելով գնում էինք: Եվ պատեհ առիթ էր, որ ես վերհիշեի մշակույթի պալատում Հակոբյանի պատմածը` հետաքրքիր էր, որքանո՞վ էր դա հավաստի:
-Հորինել են, ջանըմ,- իրեն բնորոշ հումորով արձագանքեց Վարդերեսյանը,- Ֆրունզին նո՞ր գիտեք՝ սարքել է, էլի:
Դժվար էր գլխի ընկնել` ճշմարի՞տ էր պատմությունը, թե՞ հորինված:
Որոշ լռությունից հետո` երևի հուշերով էր տարված, Վարդուհին հանկարծ ծիծաղեց ու վրա բերեց.
-Բայց վատ պատմություն չէ` ստացվում է, որ ես եմ առիթը եղել, որ Ֆրունզը մեծ դերասան դառնա:

Հովհաննես ՊԱՊԻԿՅԱՆ

Մեկնաբանություններ