«Խաղաղության համաձայնագրի տեքստի 80-90 տոկոսը, արտգործնախարարի՝ ինձ տրամադրած տեղեկություններով, արդեն համաձայնեցված է»,- Բաքվի վերահսկողությանն անցած Շուշիում հայտարարել է Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը։ Նա հավելել է, որ Հայաստանին ստիպել են տեքստից հեռացնել Արցախի վերաբերյալ դիրքորոշումն ու տերմինաբանությունը, ինչը ճանապարհ բացեց կարգավորման գործընթացի հետագա զարգացման համար։ Միևնույն ժամանակ, ըստ Ալիևի, «երկու հարց բաց է մնում»։                
 

Քչերին հայտնի դրվագ Հայոց պատմությունից. Հայոց գահը զավթած Հռադամիզդի վախճանը

Քչերին հայտնի դրվագ Հայոց պատմությունից. Հայոց գահը զավթած Հռադամիզդի վախճանը
11.06.2024 | 09:15

1-ին դարի սկզբին՝ Արտաշեսյան արքայական դինաստիայի անկումից հետո, Հայաստանը կանգնեց նոր արքայատոհմ ունենալու խնդրի առջև։

Հայաստանի հարևան երկու գերտերություններից յուրքանչյուրը՝ Հռոմը և Պարթևստանը, ձգտում էին Հայոց գահին բարձրացնել իրենց թեկնածուին՝ դրանով նպատակ ունենալով Հայաստանին գրավել իրենց կողմը։ Քանզի Հայաստանի դիրքորոշումը վճառական նշանակություն ուներ տարածաշրջանում, որտեղ բախվում էին արևմուտքի և արևելքի՝ Հռոմի և Պարթևստանի քաղաքական շահերը։

Սակայն հայերը չէին հանդուժում օտար ուժերի զավթիչ քաղաքականությունը, իսկ այլազգի դրածո թագավորներն իրենց վախճանն էին գտնում Հայաստանում։ Պատահական չէ, որ հռոմեացի բանաստեղծ Վերգիլիոսն այս շրջանում Հայաստանն անվանել է «կամուրջներ չհանդուրժող Արաքս», այսինքն օտար տիրապետություն չճանաչող և չհանդուժող Հայաստան։

18 թ. հայերի համաձայնությամբ Հայասատանում գահ բարձրացավ Զենոն Արտաշեսը: Զենոնը վարում էր Հայաստանի պետական շահերից բխող քաղաքականություն, ուստի գահընկեց չեղավ և մահացավ իր բնական մահով:

Զենոնի մահից հետո Հռոմը հայոց գահը հանձնեց վրաց արքայազն Միհրդատ Իբերացուն: Նրա գահակալումը նշանավորվեց սպարապետ Գիսակ Դիմաքսյանի գլխավորած հակահռոմեական հուժկու ապստամբությամբ, որի շնորհիվ Միհրդատը դուրս վռնդվեց, իսկ երկիրը մինչև 43 թ. վերականգնեց իր անկախությունը:

51 թ. հայոց գահը բռնազվթեց Միհրդատի եղբորորդին՝ վրաց Փարսման թագավորի որդի Հռադամիզդը, նախապես սպանելով հորեղբորը և կոտորելով նրա ամբողջ ընտանիքը: Սակայն հայոց գահին ամրանալու՝ Հռադամիզդի ճիգերն անհաջողության էին դատապարտված, քանզի նա իր հանցավոր գործողություններով ատելի էր հայ ժողովրդին։

Պատմիչները վկայում են, որ Հռադամիզդը ընչաքաղց էր, փառատենչ, և իր մերձավորների հետ զբաղված էր երկրում անզուսպ թալանով։ Միաժամանակ նա փորձում էր երկրում ատելության սերմեր ցանել։

Նման դաժան իրականությունը ստիպեց հայերին նոր ելքեր փնտրել։

52 թ․ Պարթևստանի արքա Վաղարշ 1-ինը և նրա եղբայր Տրդատը պարթևական զորքով մտնում են Հայաստան և հայերի օգնությամբ Հռադամիզդին վռնդում են երկրից։ Վերջինս իր հղի կնոջ՝ Զենոբիայի հետ փախուստի է դիմում։

Մտածելով թե չի կարողանա ճողոպրել՝ ճանապարհին դաշույնահարում է նրան։ Կարծելով, թե կինը մահացել է, նրան նետում է Արաքս գետը։ Արաքսի ջրերը Զենոբիայի մարմինը հասցնում են ափ, որտեղ նրան գտած հայ հովիվները փրկում են, բուժում վերքերը և տանում հայոց արքունիք, որտեղ նա ծննդաբերում է և երկու զավակ ունենում։

Զավակներից մեկը հետագայում գահակալեց Վիրքում (Իբերիա) իբրև Փարսման Բ։

Հռադամիզդը մազապուրծ փախչում է Իբերիա-Վրաց աշխարհը, իր հոր՝ Փարսման Ա-ի մոտ։

Դաժան ձմեռը, պարենամթերքի պակասությունը և բռնկված ժանտախտն անպատրաստ պարթևական զորքերին ստիպում են նահանջել։

Կարճ ժամանակ անց պարթևներն հեռանում են Հայաստանից։

Հռադամիզդը կրկին վերադառնում է Հայաստան՝ հաշվեհարդար տեսնելու։

53 թ․ ներխուժելով Հայաստան, Հռադամիզդին հաջողվում է կրկին զավթել գահը։ Սակայն հայերին ատելի Հռադամիզդը երկար չի վայելում իր հաղթանակի պտուղները։

54 թվականին հայերն ապստամբում են և զինված պաշարում Արտաշատի արքայական պալատը։ Հռադամիզդը մի կերպ խուսափելով մահից, կարողանում է գաղտնուղիով կրկին փախչել Իբերիա։ Վրաստանում Հռադամիզդն այս անգամ փորձում է տիրանալ իր հոր՝ Փարսման Ա-ի թագավորական գահին։

Վրացական աղբյուրների հաղորդմամբ, Հռադամիզդը, վրացական արքունիքում հենվելով իր կողմնակիցների վրա, գահազուրկ է արել հորը, սակայն վերջինս կարողացել է հաղթել որդուն։

Տակիտոսի հաղորդման համաձայն, 20 օր թագավորելուց հետո, Փարսմանը մահապատժի է ենթարկում իր որդի Հռադամիզդին իբրև դավաճանի։

Սրանով ավարտվում է 51-54 թվականներին հայոց գահը զավթած Հռադամիզդի պատմությունը։

Գայանե ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ ՖԲ էջից

Հ.Գ.

Նկարիչ՝ Լուիջի Սաբատելի.

«Հռադամիզդը սպանում է Զենոբիային»

Դիտվել է՝ 7068

Մեկնաբանություններ