Այսօր Վարդուհի Վարդերեսյանի ծննդյան օրն է. նա կդառնար 98 տարեկան
Մի ձայն, որ դեռ հնչում է
Մեր հարևանը աշխատում էր Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնում։ Մի օր նա իր աղջկան ու ինձ տարավ, որ միասին տեսնենք մի ներկայացում։ Պետք է նստեինք ետնամասում՝ հանգիստ, լուռ, աննկատ։ Բայց հենց ներկայացումը սկսվեց, չգիտեմ՝ ինչպես ու ինչու, մենք՝ երկու չարաճճի երեխա, հանկարծ հայտնվեցինք առաջին շարքում։ Կարծես այդ երկու տեղն այնտեղ հենց մեզ համար էր պահված։
Եվ հենց այդ առաջին շարքից ես տեսա Վարդուհի Վարդերեսյանին՝ Ջոնիի դերում։
Ու այդ պահին ես դեռ չէի գիտակցում, որ լինելու եմ մի բանի ականատեսը, որը երբեք չի մոռացվի։
Վիլյամ Սարոյանի «Իմ սիրտը լեռներում է» պիեսը մարդասիրական աղոթք է։ Կարոտի, հույսի, վեհության և խոնարհության միախառնված թելերով գրված պատմություն է՝ փոքրիկ հայ տղայի՝ Ջոնիի մասին, ով ապրում է աղքատ ընտանիքում, բայց հարստանում է ներսից՝ երազելով գրող դառնալ։ Եվ երբ այդ երեխային մարմնավորում է Վարդուհի Վարդերեսյանը, կատարվում է մի բեմական հրաշք։
Նա չի խաղում տղա։ Նա չի ձևացնում տարիք կամ սեռ։
Նա պարզապես դառնում է Ջոնի։
Ու մի պահ թվում է, թե բեմում նա հենց այն մաքրությունն է, որը մենք բոլորս կորցրել ենք մեր ներսում։ Նրա հայացքում կար անմեղություն՝ առանց մանկամտության, կար կարոտ՝ առանց լաց լինելու, կար ուժ՝ առանց ցուցադրական լինելու։ Նա չէր արտասանում տեքստ։ Նա շնչում էր այն։
Նույնիսկ այսօր, երբ փակ աչքերով վերապրում եմ այդ ներկայացումը, հիշում եմ նրա շարժումների մեղմությունը, կանգնած պահերի լռությունը, ու երբեմն ձայնի թրթիռը՝ ասես ամբողջ դահլիճն էր բաբախում։
Եվ երբ նա ասում էր՝
«Իմ սիրտը լեռներում է»,
թվում էր՝ ամբողջ դահլիճը վերածվում էր լեռների։
Ոչ թե միայն հայկական լեռների, այլ՝ մարդու հոգու լեռների։ Ամբողջ կյանքի կարոտի ձևեր։ Ու դու հասկանում էիր, որ այդ բառերն իրական են դառնում միայն այն ժամանակ, երբ ասում է Վարդուհի Վարդերեսյանը։ Որովհետև նա սրտով էր ասում։
Այդ ներկայացումը չէր բեմադրվել «տեսնելու» համար։ Այն բեմադրվել էր՝ զգալու։ Այն մնում էր սրտում՝ ինչպես պահված պատառիկ, ինչպես մի լուսանկարչական ժապավեն, որ չես ուզում մաշեցնել, բայց ամբողջ կյանքում պահում ես։
Եվ հիմա, տարիներ անց, երբ ամեն բան փոխվել է, երբ բեմերն այլ են, լեռները՝ հեռու, մարդիկ՝ շփոթված, այդ մի երեկո մնում է անփոփոխ։
Ու ես վստահ եմ՝ եթե երբևէ թատրոնի պատմության գրքի էջերում մի հատված պիտի գրվի այն մասին, թե ինչպես արվեստը հաղթեց ժամանակին, ապա այնտեղ պետք է գրվի․
«Երբ Վարդուհի Վարդերեսյանը դարձավ Ջոնի»։
Մարի Գրգոջայան
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
-
Ասում են… Եթե չլիներ մեր չարամիտ միջամտությունը, ապա հայերի բացարձակ մեծամասնությունը, ըստ Սան Ստեֆանոյի պայմանագրի, հայտնվելու էր Ռուսաստանի պաշտպանության ներքո
-
Ասում են… Պարադիգմի կտրուկ փոփոխությունը և անցումը դեպի Եվրամիության հարթակ, մեր կարծիքով, անխուսափելիորեն կապված կլինի ՀՆԱ-ի անկման և հայկական բիզնեսին, տնտեսությանն ու Հայաստանի հասարակ քաղաքացիների կենսամակարդակին լուրջ հարվածների հետ։
-
Ասում են… Դոնալդ Թրամփի գլխավորած հանրապետական վարչակազմի ԱՄՆ-ում իշխանության վերադարձով Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո միջազգային գործընթացների Վաշինգտոնի ըմբռնումը նոր հարթություն է ձեռք բերել: Հունվարի 15-ին Սենատում այս հարցի վերաբերյալ նոր պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն շատ խոսուն հայտարարություններ արեց։
-
Ասում են Եթե ինչ-որ մեկը սեփական պատմությունը խեղաթյուրում է թշնամու բարեհաճությանը արժանանալու համար, նա հարգանքի արժանի չէ: Թուրքիան Հայաստանի հավերժական թշնամին է, նրանք հավերժական անեծքի տակ են հայոց կոտորածը կազմակերպելու համար:
-
Ասում են… «Զանգեզուրի միջանցքը» ներկայիս տեսքով մաքուր թուրքական պրոյեկտ է: Այդ միջանցքով Ադրբեջանը ոչնչից ստանալու է տարեկան 1,5 մլրդ դոլար եկամուտ, իսկ Թուրքիայի առջև բացվելու են Կասպից ծովի դարպասները, և մուտք է գործելու Կենտրոնական Ասիա
-
Ասում են Ռուսաստանի նախագահ Պուտինը Զանգեզուրի միջանցքի մասին ոչ մի նոր բան չի ասել Ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմից հետո, որն ավարտվել է 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի հայտարարությամբ։ Միևնույն ժամանակ, հայտնի չէ, թե այս հարցում Հայաստանը, Ադրբեջանը, Իրանը, Ռուսաստանն ու Թուրքիան ինչպես են «ընտելանալու» միմյանց:
Տարածաշրջանային
