Կեղծ սիմետրիա․ ինչպես է Արծվաշենը դառնում Ստեփանակերտի վանդալիզմի «արդարացում»

«Մոդելավորենք այսպիսի մի իրավիճակ… Արծվաշենում տեսնում ենք, որ կառուցվել է մզկիթ… ինչ պետք է անենք»․ այսպես է Նիկոլ Փաշինյանը արձագանքել Ստեփանակերտում հայկական եկեղեցիների ոչնչացման վերաբերյալ հարցին։

Փաշինյանի այս խոսքում ձևավորվում է լուրջ նարատիվային խզում։

Արծվաշենի վերաբերյալ ներկայացված հիպոթետիկ օրինակը չի կարող համեմատվել Ստեփանակերտում և ընդհանրապես Արցախում ձևավորված իրողության հետ։ Այնտեղ խոսքը մշակութային ժառանգության համակարգային ոչնչացման մասին է։ Եկեղեցիների քանդումը, ձևափոխումը կամ «վերանորոգման» անվան տակ դրանց ինքնության փոփոխությունը միջազգային իրավունքի տեսանկյունից որակվում են որպես մշակութային վանդալիզմ։

Միջազգային նորմերը միանշանակ են․ անկախ սեփականության իրավական ռեժիմից՝ պետությունը պարտավոր է պահպանել իր վերահսկողության տակ գտնվող տարածքում առկա կրոնական և մշակութային արժեքները։ Սա նշանակում է, որ նույնիսկ բերված օրինակի շրջանակում՝ մզկիթը չի կարող ենթակա լինել ոչնչացման։

Սակայն հենց այս հիպոթետիկ կառուցվածքն է, որ ակամա ձևավորում է կեղծ սիմետրիայի տպավորություն՝ իբր իրավիճակները համարժեք են։

Մինչդեռ դրանք համարժեք չեն։

Արծվաշենը և Լեռնային Ղարաբաղը նույնացնելը ոչ միայն պատմականորեն անհիմն է, այլև քաղաքականորեն վտանգավոր։ Լեռնային Ղարաբաղը նույնիսկ խորհրդային ժամանակաշրջանում ունեցել է ինստիտուցիոնալ առանձնահատկություն՝ ինքնավար կարգավիճակով, մինչդեռ Արծվաշենը եղել է սովորական անկլավ։ Այս տարբերության անտեսումը թուլացնում է Հայաստանի փաստարկները միջազգային հարթակներում։

Առհասարակ, Փաշինյանի այս «համեմատությունները» կեղծ ու հակագիտական են:

Ստեփանակերտում և Արցախի այլ բնակավայրերում տեղի ունեցող գործընթացները չունեն համարժեքություն Արծվաշենի հիպոթետիկ օրինակի հետ։ Դրանք քաղաքականություն են՝ ուղղված պատմական հիշողության և ինքնության համակարգային վերացմանը։

Փաշինյանի հայտարարությունը խիստ խոցելի է, քանի որ ստեղծում է կեղծ հավասարություն հիպոթետիկի և փաստացիի միջև։

Սուրեն Սուրենյանց

Հեղինակի նյութեր

• «Սա միջամտություն չէ»․ Մակրոնի վտանգավոր ցինիզմը Երևանում
• ԵՄ օրակարգում չկա և չի կարող լինել Հայաստանի անդամակցության հարց
• Արայիկի քինախնդիր վախերը
• «Պրահա-2»՝ Երևանում
• Խաղաղության իմիտացիա․ ինչու՞ պաշտոնական Բաքուն չի մասնակցում Երևանի գագաթնաժողովին
• Ռազմագերիներին տուն վերադարձրեք
• Բաքուն փորձում է թելադրել Երևանի «թույլատրելիի սահմանները»
• Փաշինյանի «խաղաղության» թեզը՝ Ալենի կողմից հերքված
• ԵՄ-ն գալիս է «օգնելու»․ բայց ո՞ւմ և ինչի՞ հաշվին
• Մի սուտ է հորինել «պատերազմի կուսակցության» մասին ու սկսել է «քուջուջ» անել ընդդիմադիր համամասնական ցուցակներում
• Փաշինյանի «խաղաղությունը»՝ սողացող կապիտուլյացիայի քաղաքականություն
• Արայիկ Հարությունյանի քինախնդիր միջամտությունը․ ուղիղ ճանապարհ դեպի միջազգային սկանդալ
• Աննախադեպ ճգնաժամ՝ հայ-ռուսական հարաբերություններում
• Երաշխավորված խաղաղությո՞ւն, թե՞ պարտադրված կայունություն
• ՔՊ-ն ընտրություններով փորձում է լեգիտիմացնել հակասահմանադրական օրակարգը
• Մոսկվայի ուղերձը պարզ է․ Երևանը այլևս չի կարող «երկու աթոռի վրա» խաղալ
• Պետությունը «խաղադրույք» դարձնելու քաղաքականությունը
• Օվերչուկը ազդարարեց Փաշինյանի քաղաքականության դատավճիռը
• «Միջամտություն» եկեղեցում․ իրավական աբսուրդի նոր փուլ
• Բաքվի հստակ ուղերձը․ հակամարտությունը շարունակվում է

Մեկնաբանություններ