Իմ կարծիքով՝ ոչ պետք է ինքնամոռաց մեղադրել արտաքին խաղացողներին ամեն ինչի համար, ոչ էլ ընկնել մյուս ծայրահեղության մեջ և ասել, որ ամեն ինչի համար միայն ինքներս ենք մեղավոր: Կարծում եմ՝ ադեկվատ գնահատականն այս երկուսի մեջտեղում է: Կան բաներ, որոնց համար մենք ենք մեղավոր, օրինակ, որ ցիլոյավորը մինչև հիմա իշխանություն ունի: Սակայն ցիլոյավորը լավ էլ օգտվում է արտաքին գործոնից: Նա այդ արտաքին խաղացողներից «դաբռոներ» է ստանում, որ երկրի ներսում ինչ ուզի անի՝ իր իշխանությունը պահելու համար: Այս և բազմաթիվ այլ օրինակներով թող յուրաքանչյուրն ինքը որոշի, թե որքան է մեր մեղքի բաժինը, ու որքան է արտաքիններինը:
Այնպես չի, որ մենք անմարդաբնակ կղզում ենք ապրում, աշխարհի հետ կապ չունենք, և երբ ինչ ուզենք՝ կարող ենք անել: Այնպես էլ չի, որ մենք անհրաժեշտ ամեն ինչ արել ենք, լրիվ ճիշտ ենք արել, բայց այդ արտաքին աշխարհը չի թողել: Այնպես որ, պետք չի ընկնել ծայրահեղությունների մեջ, սիրելի բարեկամներ: Մեզ պետք են իրավիճակն ադեկվատ գնահատող և ելքեր առաջարկող քաղաքական գործիչներ, ոչ թե ծայրահեղությունների մեջ ընկնող քարոզիչներ:
Արամ Աբաջյան