Հավերժություն փնտրող հոգի

Շառլ Ազնավուրը ոչ միայն մեծ երգիչ ու արվեստագետ էր, այլ նաև մարդ, որի կյանքի խորքում մշտապես առկա էր գոյության, հիշողության և Աստծու առջև մարդու պատասխանատվության հարցը։ Նրա կյանքում կա մի ուշագրավ պատմություն, որը հաճախ ներկայացվում է որպես հոգևոր վերափոխման օրինակ։

Ասում են՝ կյանքի վերջին տարիներին, երբ արդեն համաշխարհային փառք ու ճանաչում ուներ, մի լրագրող հարցրեց նրան․

- Դուք այսքան հաջողությունից հետո ինչի՞ց եք ամենից շատ վախենում։

Ազնավուրը մի պահ լռեց և պատասխանեց․

- Մարդը պետք է զգույշ լինի, որպեսզի իր հաջողությունը չդառնա իր հոգու աղքատությունը։

Այս միտքը խորապես փիլիսոփայական է։ Շատ մարդիկ կարծում են, թե փառքն ու հարստությունը ազատում են մարդուն ներքին դատարկությունից, սակայն իրականում հաճախ հակառակն է լինում։ Երբ մարդը կորցնում է լռելու, խորհելու և երախտագիտությամբ ապրելու կարողությունը, նրա հոգին սկսում է չորանալ՝ նույնիսկ արտաքին փայլի մեջ։

Ազնավուրը հատկապես Հայոց ցեղասպանության հիշողության միջոցով էր զգում կյանքի հոգևոր խորությունը։ Նա ասում էր, որ հայ լինելը պարզապես ազգություն չէ, այլ հիշողություն կրել և ցավը վերածել սիրո ու ստեղծագործության։ Այդ պատճառով էլ նրա երգերում մշտապես զգացվում է մարդու միայնությունը, ժամանակի անցողիկությունը և սիրո փրկարար ուժը։

Մի անգամ Հայաստան այցելության ժամանակ, երբ նրան ցույց տվեցին աղետի ու պատերազմի վերքերը կրող մարդկանց կյանքը, նա երկար լռեց և ասաց․

- Մարդը մեծ չէ իր փառքով, այլ այն սիրով, որ թողնում է մարդկանց մեջ։

Այս խոսքերը հիշեցնում են ավետարանական ճշմարտությունը, որ մարդու իրական արժեքը ոչ թե այն է, թե որքան ունեցավ, այլ որքան կարողացավ իրենից բաժանել ուրիշներին։ Փիլիսոփայորեն սա նաև կյանքի ամենամեծ հակասություններից մեկն է․ մարդը որքան ավելի շատ փորձում է պահել միայն իրեն համար, այնքան դատարկ է դառնում, իսկ որքան տալիս է, այնքան լցվում է։

Շառլ Ազնավուրի կյանքը կարելի է դիտել որպես կամուրջ արվեստի և հոգևոր որոնման միջև։ Նրա երգերը հաճախ նման են աղոթքների՝ ծնված մարդկային ցավից, կարոտից և հավերժության փնտրտուքից։ Եվ գուցե հենց դա է արվեստի բարձրագույն նպատակը՝ մարդուն հիշեցնել, որ նա միայն մարմին չէ, ոչ էլ միայն հաջողության պատմություն, այլ հավերժություն փնտրող հոգի։

Տեր Հեթում քահանա ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆ

Մեկնաբանություններ