Լենինն ընդդեմ Նիկոլի
29.09.2026 | 11:42
(քաղաքական հնարավորությունների և մեթոդների տեսական համեմատություն)
Վլադիմիր Լենինի և բոլշևիկների՝ ժամանակակից Հայաստանում «Քաղաքացիական պայմանագիր» (ՔՊ) կուսակցության դեմ քաղաքական պայքարում հնարավոր հաղթանակի հարցը դիտարկելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել, որ խոսքը լրիվ տարբեր պատմական դարաշրջանների, գաղափարախոսությունների և քաղաքական տեխնոլոգիաների համադրման մասին է:
Եթե այս տեսական հարցին մոտենանք քաղաքագիտական և պատմական վերլուծության տեսանկյունից, կարելի է առանձնացնել մի քանի առանցքային գործոն.
1. Գաղափարախոսական և սոցիալական բազան
• Բոլշևիկյան մոդելը. Լենինի հաջողության հիմքը 20-րդ դարասկզբին դասակարգային պայքարն էր, բանվոր դասակարգի (պրոլետարիատի) ու չքավոր գյուղացիության զանգվածային մոբիլիզացիան, ինչպես նաև «հեղափոխական ռադիկալիզմը» («հողը՝ գյուղացիներին, գործարանները՝ բանվորներին»):
• Ժամանակակից Հայաստանը. 21-րդ դարում հայաստանյան հասարակությունը չունի այն ինդուստրիալ բանվորական զանգվածը, որի վրա հենվում էին բոլշևիկները: Ժամանակակից ընտրազանգվածը հիմնականում կողմնորոշված է դեպի սպասարկման ոլորտ, փոքր ու միջին ձեռնարկատիրություն, իսկ քաղաքական նախապատվությունները ձևավորվում են ոչ թե դասակարգային, այլ ազգային անվտանգության, սոցիալական արդարության և տնտեսական կայունության թեմաներով:
2. Քաղաքական գործիքակազմը և պայքարի մեթոդները
• Բոլշևիկների ուժեղ կողմերը. Լենինն աչքի էր ընկնում բացառիկ կազմակերպչական ունակություններով, կարգապահ կուսակցական ապարատով (կադրային հեղափոխականներ) և ճգնաժամային պահերին արագ ու վճռական գործելու ունակությամբ: Նրանք լավագույնս տիրապետում էին պոպուլիստական, բայց միևնույն ժամանակ խիստ թիրախավորված պրոպագանդային:
• ՔՊ-ի մոդելը. ՔՊ-ն իշխանության է եկել և պահպանում է այն ժամանակակից պոպուլիզմի, ցանցային ու սոցիալական մեդիա տեխնոլոգիաների և ընտրական ժողովրդավարության մեխանիզմների միջոցով:
3. Հնարավոր սցենարներ (Տեսական)
• Ժամանակակից ընտրական պայքարում (Առանց բռնության). Եթե բոլշևիկները փորձեին գործել ժամանակակից ժողովրդավարական և ընտրական կանոններով, նրանց ռադիկալ սոցիալիստական/կոմունիստական օրակարգը դժվար թե ստանար լայն զանգվածների աջակցությունը: Ժամանակակից հայ հասարակության մեջ կոմունիստական գաղափարախոսությունը չունի նախկին ազդեցությունը: Այդ պայմաններում ՔՊ-ն, տիրապետելով վարչական ռեսուրսներին և մեդիա դաշտին, մեծ առավելություն կունենար:
• Ճգնաժամային և հեղափոխական իրավիճակում. Լենինի հիմնական տաղանդը խորը ճգնաժամերը, պատերազմական հետևանքները և պետական ինստիտուտների թուլությունն օգտագործելն էր: Եթե երկիրը գտնվեր խորը համակարգային ճգնաժամի, ինստիտուցիոնալ վակուումի և սոցիալական բողոքի ալիքի մեջ, Լենինի տիպի կազմակերպված, ռազմականացված կառուցվածք ունեցող ուժը կարող էր օգտվել պահից և վերցնել իշխանությունը՝ շրջանցելով ընտրական ինստիտուտները:
Եզրակացություն
Խաղաղ, ընտրական և ժամանակակից քաղաքական կանոնների պայմաններում բոլշևիկների դասական գաղափարախոսությամբ հանդես եկող ուժը դժվար թե կարողանար հաղթել ՔՊ-ին: Սակայն եթե խոսքը վերաբերում է Լենինի՝ որպես քաղաքական ռազմագետի անհատական տաղանդին և ճգնաժամային իրավիճակներում իշխանություն վերցնելու նրա մեթոդաբանությանը, նման տիպի ռադիկալ ուժերը պատմականորեն ունենում են հաջողության հնարավորություն միայն պետական համակարգերի խորը փլուզման պահերին:
Հրայր ԿԱՄԵՆԴԱՏՅԱՆ
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
.
.
-
Ասում են… Հայաստանում կրկին հակառուսական կեղծ և Արևմուտքի կողմից կառավարելի ալիք է ստեղծվել, թե ՀԱՊԿ-ը մեզ չօգնեց, և ՀԱՊԿ-ից պետք է դուրս գանք։ Նշում են նաև, թե Ռուսաստանը Հայաստանին անհուսալի դաշնակից է
-
Ասում են… Նա Ռուսաստանի բացահայտ թշնամի է, որը, մինչև որոշակի պահը, իշխանության գալով ստիպված էր քողարկել իր մտադրությունները, իր նպատակները։ Մենք թույլ տվեցինք մեզ «մոլորեցնել» հույսերով, թե ինչ-որ կերպ դա կանցնի-կգնա, բայց այդպես չեղավ
-
Ասում են… Հայաստանն իսկապես կատարել է իր աշխարհաքաղաքական ընտրությունը՝ դեմքով շրջվելու դեպի Եվրոպա։ Մենք չենք կարող գործել այնպես, կարծես դա գոյություն չունի։ Մենք՝ ֆրանսիացիներս, պետք է ընդունենք այդ ընտրությունը և հավատարիմ լինենք դրան
-
Ասում են… Զարմանալի է՝ Թրամփն ասաց, որ ոչ ոք իրեն չի ասել՝ Իրանը կարող է փակել Հորմուզի նեղուցը։
Յուրաքանչյուր ռազմական խաղային տեսության ժամանակ, որին ես մասնակցել եմ, առաջին բանը, որ մենք ենթադրել ենք, այն էր, որ Իրանը դա կանի
-
Ասում են… Հնարավոր չէ որևէ գերտերության թիկունքում գործարքներ կնքել, որոնց մասին ամենայն մանրամասնությամբ տեղյակ չլինեն մյուս գերտերությունները: Բոլոր գերտերություններն էլ տիրապետում են հետախուզական այնպիսի հզոր հնարավորությունների, որ փոքր երկրները հազիվ թե կարողանան նրանցից որևէ գաղտնիք թաքցնել
-
Ասում են… Ի տարբերություն Արևմուտքի, որը կոչ է անում Հայաստանին կրճատել Ռուսաստանի հետ իր հարաբերությունները, մենք չենք խոչընդոտում Հայաստանի առևտրատնտեսական կապերի զարգացմանը այլ երկրների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
Տարածաշրջանային
