Անաստաս Միկոյանն ընդդեմ Լեռնային Արցախի ու Նախիջևանի
01.10.2026 | 13:05
60 տարի առաջ ճիշտ այս օրը՝ 1966 թ. սեպտեմբերի 30-ին, Խորհրդային Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի առաջին քարտուղար Անտոն Քոչինյանը և Նախարարների խորհրդի նախագահ Բադալ Մուրադյանը Լեռնային Արցախը (Ղարաբաղը) և Նախիջևանը Խորհրդային Հայաստանին վերադարձնելու հարցով գրավոր դիմել են Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության կենտրոնական կոմիտե (ԽՄԿԿ ԿԿ)՝ մասնավորապես հայտնելով հետևյալը.
«Լեռնային Ղարաբաղի փոխանցումը Հայաստանին կվերացնի ստեղծված իրավիճակի աննորմալությունը. Խորհրդային Միության պայմաններում միշտ փոքրաթիվ հայ ժողովուրդն ունի երկու պետականություն՝ մեկ միութենական հայկական հանրապետություն և մեկ ինքնավար ազգային մարզ, որը կից է նրան, բայց գտնվում է այլ միութենական հանրապետության կազմում։
Ելնելով վերոգրյալից՝... ծայրահեղ անհրաժեշտ ենք համարում քննարկել Նախիջևանը և Լեռնային Ղարաբաղը Հայկական ԽՍՀ-ին վերադարձնելու հետ կապված հարցերը»:
Խորհրդային Հայաստանի իշխանության այս ձեռնարկը դատապարտվեց ձախողման, քանի որ Խորհրդային Ադրբեջանի ղեկավարներին ամենատարբեր միջոցներով հաջողվել էր ԽՄԿԿ կենտրոնական կոմիտեի ղեկավարությանը համոզել, որ Հայաստանի ղեկավարության տվյալ քայլն ազգայնական տարրերի նախաձեռնություն է, որը կարող է առաջացնել ազգամիջյան բախումներ:
Խորհրդային Ադրբեջանի ղեկավարներին այդ հարցում օգնել էին ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության անդամ Անաստաս Միկոյանը և Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի քաղաքական բյուրոյի անդամ Միխայիլ Սուսլովը:
Զարմանալի է, բայց փաստ, որ Լեռնային Արցախն ու Նախիջևանը Հայաստանին վերադարձնելու նպատակ հետապնդող Խորհրդային Հայաստանի ղեկավարների նախաձեռնությունը ձախողելու հարցում Խորհրդային Ադրբեջանի ղեկավարներին աջակցել էր նաև ազգությամբ հայ Անաստաս Միկոյանը: Սա անառարկելիորեն վկայում է այն իրողության մասին, որ Միկոյանը կողմ է եղել, որ Լեռնային Արցախն ու Նախիջևանը չվերադարձվեն մայր Հայաստանին, այլ շարունակեն բռնակցված մնալ բոլոր առումներով Արցախի ու Նախիջևանի համար խորթ և օտար Խորհրդային Ադրբեջանի կազմում:
Ցավալի է, բայց կրկին փաստ, որ մեր օրերում նույնպես, ինչպես վերոհիշյալ շրջանում, «անաստասմիկոյանների» պակաս չունենք: Այս առումով խիստ անհրաժեշտություն կա խոր և համապարփակ վերլուծության՝ հասկանալու սեփական հայրենիքից կամ դրա մի մասից կամավոր հրաժարվելու հայ մարդու շարժառիթներն ու գտնելու նման ապազգային մտածողությունն արմատախիլ անելու ուղիները:
Ստեփան ՀԱՍԱՆ-ՋԱԼԱԼՅԱՆ
Քաղաքագետ
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
.
.
-
Ասում են… Հայաստանում կրկին հակառուսական կեղծ և Արևմուտքի կողմից կառավարելի ալիք է ստեղծվել, թե ՀԱՊԿ-ը մեզ չօգնեց, և ՀԱՊԿ-ից պետք է դուրս գանք։ Նշում են նաև, թե Ռուսաստանը Հայաստանին անհուսալի դաշնակից է
-
Ասում են… Նա Ռուսաստանի բացահայտ թշնամի է, որը, մինչև որոշակի պահը, իշխանության գալով ստիպված էր քողարկել իր մտադրությունները, իր նպատակները։ Մենք թույլ տվեցինք մեզ «մոլորեցնել» հույսերով, թե ինչ-որ կերպ դա կանցնի-կգնա, բայց այդպես չեղավ
-
Ասում են… Հայաստանն իսկապես կատարել է իր աշխարհաքաղաքական ընտրությունը՝ դեմքով շրջվելու դեպի Եվրոպա։ Մենք չենք կարող գործել այնպես, կարծես դա գոյություն չունի։ Մենք՝ ֆրանսիացիներս, պետք է ընդունենք այդ ընտրությունը և հավատարիմ լինենք դրան
-
Ասում են… Զարմանալի է՝ Թրամփն ասաց, որ ոչ ոք իրեն չի ասել՝ Իրանը կարող է փակել Հորմուզի նեղուցը։
Յուրաքանչյուր ռազմական խաղային տեսության ժամանակ, որին ես մասնակցել եմ, առաջին բանը, որ մենք ենթադրել ենք, այն էր, որ Իրանը դա կանի
-
Ասում են… Հնարավոր չէ որևէ գերտերության թիկունքում գործարքներ կնքել, որոնց մասին ամենայն մանրամասնությամբ տեղյակ չլինեն մյուս գերտերությունները: Բոլոր գերտերություններն էլ տիրապետում են հետախուզական այնպիսի հզոր հնարավորությունների, որ փոքր երկրները հազիվ թե կարողանան նրանցից որևէ գաղտնիք թաքցնել
-
Ասում են… Ի տարբերություն Արևմուտքի, որը կոչ է անում Հայաստանին կրճատել Ռուսաստանի հետ իր հարաբերությունները, մենք չենք խոչընդոտում Հայաստանի առևտրատնտեսական կապերի զարգացմանը այլ երկրների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
Տարածաշրջանային
ԱՄՆ-ը այլ ծրագրեր էլ ունի, հավանաբար, Իրանի դեմ մարտավարական միջուկային զենքի կիրառում
Երեկվա մեր հրապարակմամբ արտահայտված մտահոգությունը, որ ԱՄՆ-ը կարող է վերսկսել Իրանի դեմ հարձակումը, և պատերազմն այս դեպքում կարող է ավելի ավերիչ լինել ու մեծամասշտաբ, ընդամենը ժամերի ընթացքում նոր հիմնավորումներ ստացավ:Բայց մինչ դրանք ներկայացնելը, նկատենք, որ «Аргументы и факты»-ին տված բացառիկ մեկնաբանության մեջ ռազմական փորձագետ Յուրի Կնուտովի հայտարարությունը, ըստ որի, Միացյալ Նահանգներում Կոնգրեսի միջանկյալ ընտրությունների նախաշեմին ԱՄՆ-ի նախագահ Դոնալդ Թրամփը կարող է գնալ հակամարտության սրման՝ հաղթանակի հաշվին իր վարկանիշը բարձրացնելու նպատակով, միանգամայն տրամաբանական է...
