«Թավշյա» ձեռագիր. ֆրանսիական աղետն ու հայկական զուգահեռները
20.10.2026 | 10:28
Ֆրանսիայում «ոչ բռնի, խաղաղ, գրեթե թավշյա» «հեղափոխություն» է. ձեռագիրը նույնն է, ինչպես եղավ աշխարհի այլ երկրներում, և այդ «հեղափոխության» կատարողը բնիկ ֆրանսիացին չէ, այլ երկիր լցված տարբեր «փախստական» միգրանտները: Տարիներ շարունակ Ֆրանսիան ինքն իր «հերն անիծում էր»: Ես տեսել եմ Ելիսեյան դաշտերում պառկած հազարավոր իբր միգրանտների և թե՛ այն ժամանակ, թե՛ հիմա վստահ էի՝ դրանց ներմուծում են Ֆրանսիա՝ հետագայում որպես գործիք օգտագործելու համար։ Ու այդ «հետո»-ն, ահա, եկել է։
Այս դաժան սցենարում Մակրոնը և նրա ուսուցիչ տիկինը հեչ էլ պատահական կերպարներ չեն. Մակրոնը նշանակվեց նախ մի շարք երկրներ (օրինակ՝ նաև Հայաստանը), ապա Ֆրանսիան այս օրին հասցնելու համար։ Զուգահեռն ինքնըստինքյան է ծնվում․
Զուգահեռ 1. Վերջին ութ տարիներին Հայաստան են ներմուծվում իբր միգրանտներ՝ հնդիկ ու պակիստանցի, իբր ֆիլիպինցի ու իբր չգիտես ինչ ազգի ներկայացուցիչներ. կամաց-կամաց այն 300 հազարի «աղվեսներն» են եկել ու գալիս։
Զուգահեռ 2. Նայելով Ֆրանսիայի դեպքերին՝ ակամա հիշում ես 2008 թվականը, երբ նույն ձևով Երևանում խանութներ էին թալանվում, վառվում ու ավերվում։
Զուգահեռ 3. Նայում ես սև դիմակներով մարդկանց խրախճանքին Ֆրանսիայի քաղաքներում, հիշում ես 2018-ի Երևանի փողոցները հեղեղած սև դագաղները, սև ժապավեններն ու մահվան ծաղկեպսակները։ Այդ ամենը սկսվեց այսպես․ առաջին գիծ բերվեցին հղի կանայք, եկան մանկասայլակներով՝ մեջը երեխաներ։ Ֆրանսիայում էլ ամեն ինչ սկսվեց իբր դպրոցականների ցույցերով։
Զուգահեռ 4. Ֆրանսիայում դարավոր եկեղեցիների գմբեթներ են տապալում, այրում քրիստոնեական կենտրոններ ու պատմական հուշարձաններ։ Հայաստանում՝ Արցախը «գրավելուց» հետո, նույն ուժերը հոգևոր ու մշակութային կենտրոններն են քանդում, վերափոխում, դարձնում մզկիթ։ Հայաստանում հարձակումները Հայ Առաքելական Եկեղեցու դեմ չեն դադարում՝ նոր ձևեր ստանալով։
Շարունակությունը թե՛ Ֆրանսիայում, թե՛ աշխարհում լինելու է շատ դաժան։ Աշխարհում սև ու մութ ուժերի խրախճանք է։ Ազգային, մարդկային, աստվածային ուժերը ննջում են՝ չգիտես ինչի կամ ում սպասելով։
Իսկ Տերը նայում է վերևից ու տխրում՝ տեսնելով, որ մարդկությունը այդպես էլ ոչինչ չհասկացավ. մարդն այդպես էլ չըմբռնեց, որ երբ ինքը կերավ այն խնձորը, դրա հետ կերավ իրեն տրված աստվածային բարեհաճությունը, աստվածային պարգևն ու աստվածային պաշտպանությունը։
Սև ուժերը միշտ էլ եղել են աստվածայինին զուգահեռ, նոր բան չէ. աստվածայինը փրկել է մարդուն և աշխարհը, որովհետև մարդն ուզել է փրկվել, կռիվ է տվել՝ ապավինելով Տիրոջը։ Հիմա՝ 21-րդ դարում, աղմուկը խլացնում է Հոգին։
Կատարվողը, այո՛, քաղաքական է, բայց և՝ ավելի հզոր, քան զուտ քաղաքականը. չարի հաղթարշավ է։ Չեմ ասում՝ չարի ու բարու, որովհետև բարին մատը մատին չի խփում։
Մարգարիտ ԵՍԱՅԱՆ
Հ.Գ.
Այն պահին, երբ Ֆրանսիայի տարբեր քաղաքներում ավերածություն ու սև խրախճանք էր, նայե՛ք կադրերը՝ Մակրոնը և իր «ուսուցիչ» տիկինը Սելին Դիոնի համերգին էին. տիկնոջ «պարի» շարժումները նայեք։ Ոչինչ կամ ոչ մեկի չի՞ հիշեցնում։
Իսկ դուք մի՛ շեղվեք՝ խրոխտ քայլերով դեպի Եվրոպա, հետն էլ՝ ուռա՛․
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
.
.
-
Ասում են… Հայաստանում կրկին հակառուսական կեղծ և Արևմուտքի կողմից կառավարելի ալիք է ստեղծվել, թե ՀԱՊԿ-ը մեզ չօգնեց, և ՀԱՊԿ-ից պետք է դուրս գանք։ Նշում են նաև, թե Ռուսաստանը Հայաստանին անհուսալի դաշնակից է
-
Ասում են… Նա Ռուսաստանի բացահայտ թշնամի է, որը, մինչև որոշակի պահը, իշխանության գալով ստիպված էր քողարկել իր մտադրությունները, իր նպատակները։ Մենք թույլ տվեցինք մեզ «մոլորեցնել» հույսերով, թե ինչ-որ կերպ դա կանցնի-կգնա, բայց այդպես չեղավ
-
Ասում են… Հայաստանն իսկապես կատարել է իր աշխարհաքաղաքական ընտրությունը՝ դեմքով շրջվելու դեպի Եվրոպա։ Մենք չենք կարող գործել այնպես, կարծես դա գոյություն չունի։ Մենք՝ ֆրանսիացիներս, պետք է ընդունենք այդ ընտրությունը և հավատարիմ լինենք դրան
-
Ասում են… Զարմանալի է՝ Թրամփն ասաց, որ ոչ ոք իրեն չի ասել՝ Իրանը կարող է փակել Հորմուզի նեղուցը։
Յուրաքանչյուր ռազմական խաղային տեսության ժամանակ, որին ես մասնակցել եմ, առաջին բանը, որ մենք ենթադրել ենք, այն էր, որ Իրանը դա կանի
-
Ասում են… Հնարավոր չէ որևէ գերտերության թիկունքում գործարքներ կնքել, որոնց մասին ամենայն մանրամասնությամբ տեղյակ չլինեն մյուս գերտերությունները: Բոլոր գերտերություններն էլ տիրապետում են հետախուզական այնպիսի հզոր հնարավորությունների, որ փոքր երկրները հազիվ թե կարողանան նրանցից որևէ գաղտնիք թաքցնել
-
Ասում են… Ի տարբերություն Արևմուտքի, որը կոչ է անում Հայաստանին կրճատել Ռուսաստանի հետ իր հարաբերությունները, մենք չենք խոչընդոտում Հայաստանի առևտրատնտեսական կապերի զարգացմանը այլ երկրների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
Տարածաշրջանային
