Արդարության հետքերով․ երբ իրավական անգրագիտությունը դառնում է պետական ճգնաժամ
24.10.2026 | 12:09
Արդարադատությունն այն անտեսանելի հենասյունն է, որի վրա խարսխված է յուրաքանչյուր քաղաքակիրթ հասարակություն։ Սակայն, երբ դատավորի աթոռը զբաղեցնում են պատահական կամ հովանավորչությամբ առաջ մղված անձինք, օրենքն ու արդարությունը վերածվում են էժանագին թատրոնի, իսկ դրա հետևանքները ստիպված է լինում կրել ողջ հասարակությունը։
Ինչպես է անհեռատեսությունը քաոս ծնում
Դատավորի առաքելությունը պահանջում է բարձր պրոֆեսիոնալիզմ, անաչառություն և, ամենակարևորը, պատասխանատվության խոր զգացում։ Երբ համակարգում որոշումները կայացվում են անգրագիտության կամ ուրիշի կամքին ենթարկվելու հետևանքով, առաջանում է շղթայական ռեակցիա, որը խաթարում է պետական ու հասարակական ինստիտուտների բնականոն գործունեությունը։
Եկեղեցական ներքին կյանքին ու կանոնակարգերին աշխարհիկ դատարանների ապօրինի միջամտությունն այս ամենի վառ ապացույցն է։
«Հենց նույն դատավոր Էդգար Հովհաննիսյանն էր 2026թ. հունվարին այդ հայցադիմումն ի սկզբանե վարույթ ընդունել և նույնիսկ հայցի ապահովման միջոց կիրառել (արգելելով Մայր Աթոռին խոչընդոտել Սարոյանի պաշտոնավարմանն ու ֆինանսական հաշիվների տնօրինմանը)։
Հենց նրա այդ սկզբնական որոշման պատճառով էլ իրավիճակը խճճվեց ու հասավ նրան, որ Կաթողիկոսի ու եպիսկոպոսների դեմ քրեական գործեր հարուցվեցին՝ դատական ակտը չկատարելու/խոչընդոտելու մեղադրանքով։ Իսկ ամիսներ անց՝ ամբողջ աղմուկից հետո, նույն դատավորը նոր «նկատեց», որ վեճն ընդհանրապես քաղաքացիական դատարանի քննելիք հարցը չէր ու կարճեց վարույթը։
Որոշման հետ գուցե համամիտ լինենք, բայց որոշողի տեսակն է նույնը։ Հոր հովանավորչությամբ դատավոր դարձած այդ տզրուկը՝ Էդգարը, ո՛չ Աստծուց է վախենում, ո՛չ էլ բարոյական սահման ունի։ Նմանների արած անգամ ճիշտ քայլը չի լվանում իրենց կիսագրագետ ու անհոգի էությունը։
Համակարգային ճգնաժամի իրական դեմքը
Այս դեպքը հստակ ցույց է տալիս, թե որքան վտանգավոր կարող է լինել, երբ արդարադատությունը վստահվում է անարժաններին։ Երբ դատավորը սկզբում վարույթ է ընդունում մի գործ, որն ընդհանրապես դուրս է քաղաքացիական դատավարության տիրույթից, իսկ հետո՝ ամիսներ անց, նոր հասկանալով իր արածի ծանրությունը, կարճում է այն, դա ոչ թե արդարադատության հաղթանակ է, այլ համակարգի սնանկության ցուցադրություն։
Արդարությունը միայն օրենսգրքերի հոդվածները չեն․ արդարությունը մարդկանց խղճի, բարոյականության և պատասխանատվության սինթեզն է։ Իսկ այն համակարգը, որտեղ որոշումներ կայացնողները զուրկ են բարոյական սահմաններից ու պատշաճ կրթությունից, վաղ թե ուշ կանգնելու է պատմության ու հասարակության անողոք դատաստանի առջև։
Արևիկ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
.
.
-
Ասում են… Հայաստանում կրկին հակառուսական կեղծ և Արևմուտքի կողմից կառավարելի ալիք է ստեղծվել, թե ՀԱՊԿ-ը մեզ չօգնեց, և ՀԱՊԿ-ից պետք է դուրս գանք։ Նշում են նաև, թե Ռուսաստանը Հայաստանին անհուսալի դաշնակից է
-
Ասում են… Նա Ռուսաստանի բացահայտ թշնամի է, որը, մինչև որոշակի պահը, իշխանության գալով ստիպված էր քողարկել իր մտադրությունները, իր նպատակները։ Մենք թույլ տվեցինք մեզ «մոլորեցնել» հույսերով, թե ինչ-որ կերպ դա կանցնի-կգնա, բայց այդպես չեղավ
-
Ասում են… Հայաստանն իսկապես կատարել է իր աշխարհաքաղաքական ընտրությունը՝ դեմքով շրջվելու դեպի Եվրոպա։ Մենք չենք կարող գործել այնպես, կարծես դա գոյություն չունի։ Մենք՝ ֆրանսիացիներս, պետք է ընդունենք այդ ընտրությունը և հավատարիմ լինենք դրան
-
Ասում են… Զարմանալի է՝ Թրամփն ասաց, որ ոչ ոք իրեն չի ասել՝ Իրանը կարող է փակել Հորմուզի նեղուցը։
Յուրաքանչյուր ռազմական խաղային տեսության ժամանակ, որին ես մասնակցել եմ, առաջին բանը, որ մենք ենթադրել ենք, այն էր, որ Իրանը դա կանի
-
Ասում են… Հնարավոր չէ որևէ գերտերության թիկունքում գործարքներ կնքել, որոնց մասին ամենայն մանրամասնությամբ տեղյակ չլինեն մյուս գերտերությունները: Բոլոր գերտերություններն էլ տիրապետում են հետախուզական այնպիսի հզոր հնարավորությունների, որ փոքր երկրները հազիվ թե կարողանան նրանցից որևէ գաղտնիք թաքցնել
-
Ասում են… Ի տարբերություն Արևմուտքի, որը կոչ է անում Հայաստանին կրճատել Ռուսաստանի հետ իր հարաբերությունները, մենք չենք խոչընդոտում Հայաստանի առևտրատնտեսական կապերի զարգացմանը այլ երկրների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
Տարածաշրջանային
