Երբ պայքարի մեջ են հայն ու հայի տականքը
25.10.2026 | 11:52
Eadaily.com կայքում օրերս հրապարակվել է Յակով Պավլովի հոդված-հարցազրույցը՝ ««Русский армянин из Орджоникидзе»: откровения генерала Нората Тер-Григорьянца» վերտառությամբ։ Լեգենդար գեներալի կյանքի ու գործունեության բազմաթիվ հետաքրքրական դրվագների շարքում տեղ է գտել նաև Նորատ Տեր-Գրիգորյանցի և ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանի՝ 44-օրյա պատերազմից առաջ կայացած հանդիպման պատմությունը: Այդ դրվագում գեներալը ցնցող բացահայտում է անում (ես, համենայն դեպս, մինչ այս չէի լսել) առ այն, որ Արմեն Սարգսյանին դեռ պատերազմից առաջ քաջ հայտնի են եղել մոտալուտ պատերազմի և պատերազմով Արցախը հանձնելու դավաճանական ծրագրերը (նախագահի խոսքերն ուղղակի և անուղղակի դրա վառ վկայությունն են)։
Մեջբերենք գեներալի խոսքի այդ հատվածը․
«Իմ աղբյուրներից տեղեկանում եմ, որ շատ շուտով պատերազմ է լինելու։ Հայաստանի անվտանգությունը քայքայվում է, Ռուսաստանի դեմ զանգվածային տեղեկատվական հարձակում է իրականացվում։ Տոմս եմ վերցնում և մեկնում Երևան։ Ժամանելուց հետո գնում եմ նախագահ Արմեն Սարգսյանի մոտ։ Նա ինձ ընդունում է։ Նույն աշխատասենյակում են նաև Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արմեն Գրիգորյանը և նախագահի օգնականը։
Նախագահի աշխատասենյակ մտնելուն պես ասում եմ, որ մեկ ամիս անց ռազմական գործողություններ են սկսվելու։ Առաջարկում եմ զանգահարել պաշտպանության նախարար Դավիթ Տոնոյանին։ Օգնականը զանգահարում է նախարարություն և հեռախոսը վերցրած գնդապետին ասում.
- Նախագահի կողքին է գտնվում գեներալ-լեյտենանտ Տեր-Գրիգորյանցը։ Հեռախոսը փոխանցում եմ նրան։
Ողջունում եմ և խնդրում կապել Տոնոյանի հետ, քանի որ իրավիճակն է դա պահանջում․ մենք պատերազմի շեմին ենք։
Գնդապետն ասում է.
- Այդ ի՞նչ եք ասում։ Հիմա կկապեմ։
Եվ հեռախոսը դնում է։
Այդ պահին նախագահն ինձ ասում է.
- Նորատ Գրիգորի՛չ, իմանալով Ձեր հնարավորություններն ու փորձը՝ նրանք Ձեզ չեն ընդունի, որովհետև Դուք կխափանեք նրանց ծրագրերը։
Այդ պահին զանգ է ստացվում գնդապետից։ Նա ասում է.
- Նախարարը հարցնում է՝ գեներալն ինձնից ի՞նչ է ուզում։
Պատասխանում եմ.
- Գրանցե՛ք երկու հարց։
1. Որո՞նք են պաշտպանության նախարարության և անձամբ նախարարի հնարավորությունները՝ Հայաստանի զինված ուժերի ծավալման, զորահավաքի պլանի մշակման և Հայաստանի ԶՈՒ-ն հակառակորդի ագրեսիան հետ մղելու համար լիակատար մարտական պատրաստության բերելու ուղղությամբ։
2. Որո՞նք են Գերագույն գլխավոր հրամանատարի (վարչապետի, քանի որ Հայաստանը խորհրդարանական հանրապետություն է - խմբ.) հնարավորությունները՝ ագրեսիայի դեպքում երկիրը խաղաղ ժամանակից ռազմական դրության անցնելու համար։
Որոշ ժամանակ անց գնդապետը կրկին զանգահարում է և ասում.
- Նախարարը վաղը Ձեզ ընդունել չի կարող, նա խորհրդակցություն ունի։
Պատասխանում եմ.
- Այդ տիպին փոխանցե՛ք, որ մենք գործընկերներիս հետ ստեղծել ենք զինված ուժերը, պաշտպանել Արցախը, պահպանել երկիրը, իսկ նա նույնիսկ չի ցանկանում լսել իմ խորհուրդները։
Եվ անջատում եմ հեռախոսը։
Գիշերում եմ ընկերներիս տանը, իսկ առավոտյան Երևանից մեկնում եմ Մոսկվա։ Մեկ օր անց գալիս եմ Ռուսաստանում Հայաստանի դեսպանատուն։ Ինձ հրավիրում են հյուպատոսի մոտ, և ես նրան եմ հանձնում անձնագիրս՝ ասելով.
- Ես մտադիր չեմ մասնակիցը լինել հայկական պետության դավաճանությանը։
Շրջվում եմ ու հեռանում։ Իսկ որոշ ժամանակ անց SMS եմ ստանում. «Դուք զրկված եք Հայաստանի քաղաքացիությունից»։
Լաուրա ԱՄԻՐԽԱՆՅԱՆ
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
.
.
-
Ասում են… Հայաստանում կրկին հակառուսական կեղծ և Արևմուտքի կողմից կառավարելի ալիք է ստեղծվել, թե ՀԱՊԿ-ը մեզ չօգնեց, և ՀԱՊԿ-ից պետք է դուրս գանք։ Նշում են նաև, թե Ռուսաստանը Հայաստանին անհուսալի դաշնակից է
-
Ասում են… Նա Ռուսաստանի բացահայտ թշնամի է, որը, մինչև որոշակի պահը, իշխանության գալով ստիպված էր քողարկել իր մտադրությունները, իր նպատակները։ Մենք թույլ տվեցինք մեզ «մոլորեցնել» հույսերով, թե ինչ-որ կերպ դա կանցնի-կգնա, բայց այդպես չեղավ
-
Ասում են… Հայաստանն իսկապես կատարել է իր աշխարհաքաղաքական ընտրությունը՝ դեմքով շրջվելու դեպի Եվրոպա։ Մենք չենք կարող գործել այնպես, կարծես դա գոյություն չունի։ Մենք՝ ֆրանսիացիներս, պետք է ընդունենք այդ ընտրությունը և հավատարիմ լինենք դրան
-
Ասում են… Զարմանալի է՝ Թրամփն ասաց, որ ոչ ոք իրեն չի ասել՝ Իրանը կարող է փակել Հորմուզի նեղուցը։
Յուրաքանչյուր ռազմական խաղային տեսության ժամանակ, որին ես մասնակցել եմ, առաջին բանը, որ մենք ենթադրել ենք, այն էր, որ Իրանը դա կանի
-
Ասում են… Հնարավոր չէ որևէ գերտերության թիկունքում գործարքներ կնքել, որոնց մասին ամենայն մանրամասնությամբ տեղյակ չլինեն մյուս գերտերությունները: Բոլոր գերտերություններն էլ տիրապետում են հետախուզական այնպիսի հզոր հնարավորությունների, որ փոքր երկրները հազիվ թե կարողանան նրանցից որևէ գաղտնիք թաքցնել
-
Ասում են… Ի տարբերություն Արևմուտքի, որը կոչ է անում Հայաստանին կրճատել Ռուսաստանի հետ իր հարաբերությունները, մենք չենք խոչընդոտում Հայաստանի առևտրատնտեսական կապերի զարգացմանը այլ երկրների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
Տարածաշրջանային
