ՏԻՄ ընտրությունների փոխարեն՝ մասնագիտական մրցույթ
26.10.2026 | 10:38
Քանի որ ավարտվեց ՏԻՄ ընտրությունները՝ ասեմ:
Ես դեմ եմ համայնքների խոշորացման այն մոդելին, որը ներդրվեց Հայաստանում։ Իմ գնահատմամբ՝ դա պարզապես վարչատարածքային վերակազմավորում չէր․ այն գյուղական համայնքների ինքնուրույնության թուլացման, դրանց պատմական ու տեղական առանձնահատկությունների անտեսման և իշխանության կուսակցական վերարտադրության համար լրացուցիչ հնարավորությունների ստեղծման մեխանիզմ էր։
Բայց խնդիրը միայն սա չէ։
Տարիներ շարունակ ականատես ենք լինում, թե ինչպես են քաղաքական պայքարն ու կուսակցական հակադրությունները ներթափանցում մարզային համայնքներ՝ մարդկանց բաժանելով տարբեր ճամբարների։ Մարդկանց, որոնք նույն գյուղում են ապրում, նույն փողոցում, նույն հողի վրա, որոնք միմյանց հարևաններ են, խնամիներ, բարեկամներ։ Քաղաքական հակադրությունը երբեմն այնքան է խորանում, որ թշնամանքը մտնում է մարդկանց տներն ու ընտանիքներ՝ խաթարելով տարիներով ձևավորված հարաբերությունները։
Հանուն ինչի՞։
Հանուն քաղաքապետի պաշտոնի՞, ավագանու մանդատի՞, թե՞ հերթական կուսակցական հաղթանակի։
Ինձ համար հարցը շատ ավելի սկզբունքային է։ Արդյո՞ք համայնքի ղեկավարումն անպայման պետք է կառուցվի կուսակցական մրցակցության և ընտրական պայքարի շուրջ։ Արդյո՞ք համայնքի զարգացման համար անհրաժեշտ է, որ բնակիչները բաժանվեն իշխանականների ու ընդդիմադիրների, իսկ գյուղի բնականոն կյանքը վերածվի քաղաքական հակամարտության։
Ես առաջարկում եմ քննարկել այլ մոդել։
Համայնքի ղեկավարի և ավագանու անդամների ընտրության փոխարեն՝ ներդնել բաց, թափանցիկ և հրապարակային մասնագիտական մրցույթի համակարգ։
Մրցույթն անցկացվի անկախ հանձնաժողովի միջոցով, ուղիղ հեռարձակմամբ, հանրային վերահսկողության պայմաններում։ Թեկնածուները քննություն հանձնեն համայնքային կառավարման, օրենսդրության, ֆինանսների, տեղական տնտեսության և վարչարարության վերաբերյալ։ Ներկայացնեն համայնքի զարգացման իրենց ծրագրերը, պատասխանեն մասնագիտական ու հանրային նշանակության հարցերի և գնահատվեն նախապես հրապարակված չափանիշներով։
Հաղթողները պետք է ընտրվեն ոչ թե կուսակցական պատկանելությամբ կամ ընտրական ռեսուրսներով, այլ իրենց գիտելիքներով, կարողություններով, ծրագրերով ու բարեվարքությամբ։
Մրցույթը հաղթահարած համայնքի ղեկավարը և ավագանու անդամները պետք է պաշտոնավարեն օրենքով սահմանված ընթացակարգով՝ հստակ լիազորություններով, հաշվետվողականությամբ և հանրային վերահսկողությամբ։ Նրանց նշանակման մեխանիզմը ևս պետք է բացառի իշխանության կամայականությունը և կուսակցական վերահսկողությունը։
Գիտեմ՝ այս առաջարկը բազմաթիվ հարցեր է առաջացնելու։ Մասնավորապես՝ ինչպե՞ս ապահովել, որ նշանակման համակարգը չդառնա կենտրոնական իշխանության ազդեցության գործիք, և ինչպե՞ս երաշխավորել, որ համայնքի բնակիչները պահպանեն իրենց շահերը պաշտպանելու իրական հնարավորությունը։ Սրանք սկզբունքային հարցեր են, որոնց պետք է պատասխանել նման համակարգ մշակելիս։
Բայց արդյո՞ք գործող համակարգն անձեռնմխելի է և քննարկման ենթակա չէ։
Հիշենք Արտաշատի խոշորացված համայնքի նախընտրական բանավեճը։ Երբ հնչում էին Արցախի՝ հայրենիք լինելու կամ Տիգրանաշենի՝ Հայաստանի մաս լինելու վերաբերյալ հարցեր, գործող քաղաքապետն ու իշխանության թեկնածուն այդ հարցերը փորձում էր տարանջատել համայնքային ընտրություններից՝ հայտարարելով, թե ընտրությունը քաղաքի բարեկարգման մասին է, ոչ թե համապետական քաղաքականության։
Իսկ ինչպե՞ս կարելի է համայնքի ղեկավարի պաշտոնը տարանջատել այն պետության քաղաքական ու իրավական իրողություններից, որի կազմում այդ համայնքը գոյություն ունի։
Կամ վերցնենք Վարդենիսի օրինակը, որտեղ, ըստ հրապարակված ընտրական պատկերի, ընտրապայքարում մեկ թեկնածու էր։ Ո՞րն է այստեղ ընտրության բովանդակությունը, եթե քաղաքացին չունի տարբեր թեկնածուների և ծրագրերի միջև ընտրություն կատարելու հնարավորություն։
Այս օրինակները առնվազն հիմք են տալիս քննարկելու՝ արդյոք գործող մոդելը միշտ ապահովում է իրական մրցակցություն, հանրային շահի ներկայացվածություն և համայնքի բնակիչների միջև առողջ հարաբերություններ։
Համայնքի ղեկավարումը միայն ասֆալտապատում չէ։ Բայց եթե այն իսկապես պետք է ծառայի համայնքի բնականոն կյանքին, ապա ինչո՞ւ չքննարկել մի համակարգ, որտեղ առաջին տեղում կլինեն մասնագիտական կարողությունները, պատասխանատվությունն ու համայնքի շահը, այլ ոչ թե կուսակցական պատկանելությունը։
Համայնքը կուսակցության սեփականությունը չէ։ Գյուղը կուսակցական պայքարի ռազմադաշտ չէ։ Իսկ համայնքի ղեկավարումը չպետք է վերածվի իշխանության վերարտադրության հերթական օղակի։
Ժամանակն է քննարկել՝ արդյոք համայնքային կառավարումը կարելի է կազմակերպել այլ սկզբունքներով՝ առանց բնակիչներին իրար դեմ հանելու և առանց տեղական ինքնակառավարումը կենտրոնական իշխանության կամայականությանը հանձնելու։
Սա պատրաստի ու անքննելի լուծում չէ։ Սա հարցադրում է, որը, կարծում եմ, արժանի է լուրջ հանրային քննարկման։
Գևորգ Կարապետյան
Գևորգ Կարապետյան
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
.
.
-
Ասում են… Հայաստանում կրկին հակառուսական կեղծ և Արևմուտքի կողմից կառավարելի ալիք է ստեղծվել, թե ՀԱՊԿ-ը մեզ չօգնեց, և ՀԱՊԿ-ից պետք է դուրս գանք։ Նշում են նաև, թե Ռուսաստանը Հայաստանին անհուսալի դաշնակից է
-
Ասում են… Նա Ռուսաստանի բացահայտ թշնամի է, որը, մինչև որոշակի պահը, իշխանության գալով ստիպված էր քողարկել իր մտադրությունները, իր նպատակները։ Մենք թույլ տվեցինք մեզ «մոլորեցնել» հույսերով, թե ինչ-որ կերպ դա կանցնի-կգնա, բայց այդպես չեղավ
-
Ասում են… Հայաստանն իսկապես կատարել է իր աշխարհաքաղաքական ընտրությունը՝ դեմքով շրջվելու դեպի Եվրոպա։ Մենք չենք կարող գործել այնպես, կարծես դա գոյություն չունի։ Մենք՝ ֆրանսիացիներս, պետք է ընդունենք այդ ընտրությունը և հավատարիմ լինենք դրան
-
Ասում են… Զարմանալի է՝ Թրամփն ասաց, որ ոչ ոք իրեն չի ասել՝ Իրանը կարող է փակել Հորմուզի նեղուցը։
Յուրաքանչյուր ռազմական խաղային տեսության ժամանակ, որին ես մասնակցել եմ, առաջին բանը, որ մենք ենթադրել ենք, այն էր, որ Իրանը դա կանի
-
Ասում են… Հնարավոր չէ որևէ գերտերության թիկունքում գործարքներ կնքել, որոնց մասին ամենայն մանրամասնությամբ տեղյակ չլինեն մյուս գերտերությունները: Բոլոր գերտերություններն էլ տիրապետում են հետախուզական այնպիսի հզոր հնարավորությունների, որ փոքր երկրները հազիվ թե կարողանան նրանցից որևէ գաղտնիք թաքցնել
-
Ասում են… Ի տարբերություն Արևմուտքի, որը կոչ է անում Հայաստանին կրճատել Ռուսաստանի հետ իր հարաբերությունները, մենք չենք խոչընդոտում Հայաստանի առևտրատնտեսական կապերի զարգացմանը այլ երկրների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
Տարածաշրջանային
