Գործնական առաջարկ ընդդիմությանը, կամ ի՞նչ կարող է անել ընդդիմությունը
26.10.2026 | 13:17
Փաշինյանն առաջին անգամ խոսեց արտահերթ ընտրությունների մասին։ Նրան միևնույն ժամանակ անհրաժեշտ է Սահմանադրության փոփոխություն։
Ի՞նչ պիտի անի կամ, ավելի ճիշտ, ի՞նչ կարող է անել ընդդիմությունը։
Այս հարցին պատասխանելուց առաջ արձանագրենք մի քանի փաստ.
Ա. Նա չի գնա արտահերթ ընտրությունների, մինչև վստահ չլինի, որ դրա արդյունքում կունենա «իր սրտի խորհրդարանը»։
Բ. Հակառակ տարածված կարծիքին՝ իշխանությունը կարող է գնալ արտահերթի առանց վարչապետի հրաժարականի ու ընդդիմության համաձայնության։ Դրա համար պարզապես անհրաժեշտ է ՔՊ-ի պատգամավորներին հրահանգել միասին վայր դնել մանդատները։ Արդյունքում ԱԺ-ն կկորցնի քվորումը, չի կարողանա նիստ գումարել և, տրամաբանորեն, կլուծարվի։ Երևույթին օրինական տեսք տալու համար կարող են Սահմանադրական դատարանին էլ հրահանգել համապատասխան որոշում կայացնել։
Գ. Իզուր տեղը չմեծամտանա՛նք։ Ժամանակից շուտ արտահերթի դեպքում ընդդիմության հաջողության շանսերը խիստ նվազ են։ Լավագույն դեպքում ընդդիմադիր բևեռին կհաջողվի հավաքել հազիվ 10-ից 15 տոկոս ձայն։
Դ. Մոտ ապագայում մեզ մոտ «Թյուդոր» (փրկիչ առաջնորդ) չի ծնվելու, իսկ հնարավոր ծնվողին էլ հենց սկզբից ձեռքի հետ ոչնչացնելու են։ Միևնույն ժամանակ՝ փողոցային շարժման ձևավորման որևէ ազդակ չկա։ Դրան գումարե՛ք փողոցային պայքարի կամ նույնիսկ արտահերթ ընտրությունների քարոզարշավի համար խիստ անհարմար՝ առջևում գտնվող տոնական օրերն ու եղանակային պայմանները։
Ե. Որքան էլ զարմանալի թվա՝ մեզ էլ է հարկավոր նոր Սահմանադրություն։ Սահմանադրության հարցն ընդդիմության և գործող իշխանության միակ ընդհանուր եզրն է, բայց՝ բոլորովին տարբեր շարժառիթներով։ Իշխանությունը ցանկանում է ապահովել Ալիևի պահանջները, իսկ մենք ցանկանում ենք ձերբազատվել սուպերվարչապետական Սահմանադրությունից։
Փաստերի արձանագրումը կարելի է շարունակել, բայց եզրակացության համար այսքանն էլ բավարար է։
Հիմա կարճ պատասխանեմ վերը հնչեցված հարցին՝ «Ի՞նչ կարող է անել ընդդիմությունը»։
Անմիջապես ստեղծել հանձնախումբ և պատրաստել նոր Սահմանադրության այլընտրանքային՝ մաքուր հայկական տարբերակը։
Ինչո՞վ պիտի դա տարբերվի իշխանական նախագծից.
Ա. Պահպանվում է Անկախության հռչակագրին հղում կատարող նախաբանը։
Բ. Սահմանափակվում են վարչապետի լիազորությունները, ներդրվում են իշխանության երեք թևերի հավասարակշռման ու վերահսկման իրական մեխանիզմներ։
Խաղաղության գործընթացին խոչընդոտելու մեղադրանքից զերծ մնալու համար ընդդիմության այլընտրանքային՝ «մաքուր հայկական» Սահմանադրությունը ոչ թե բավարարում է Բաքվի պահանջները, այլ առանձին հոդվածով վերահաստատում է միջազգային իրավունքի հանդեպ ու ՄԱԿ-ի կանոնադրությամբ Հայաստանի Հանրապետության ստանձնած պարտավորությունները՝ հարգել այլ երկրների տարածքային ամբողջականությունն ու հրաժարվել տարածքային պահանջներ ներկայացնելուց, հարգել ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքը, հրաժարվել այլ երկրների հետ տարաձայնությունները ռազմական ու բռնի ուժի կիրառմամբ կարգավորելուց։
Իշխանության հետ համաձայնություն է ձեռք բերվում երկու Սահմանադրությունները ԱԺ ներկայացնել ու քվեարկության դնել օրենքի մեկ փաթեթով։ Հանրաքվեի ընթացքում ժողովուրդն ինքն է որոշում, թե որ տարբերակին է ձայն տալիս՝ իշխանական նախագծի՞ն, թե՞ մաքուր հայկականին։
Թեմայի մասին ավելի մանրամասն և, իհարկե, համապատասխան փաստարկներով կխոսեմ վաղը՝ իմ շաբաթական ուղիղ եթերի (լայվի) ժամանակ։
Ռոբերտ ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ
Քաղաքագետ-իրավաբան
Հ.Գ.
Ներկայացված առաջարկը, բնականաբար, դեռ խակ է և ենթակա է հետագա լրամշակման։
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
.
.
-
Ասում են… Հայաստանում կրկին հակառուսական կեղծ և Արևմուտքի կողմից կառավարելի ալիք է ստեղծվել, թե ՀԱՊԿ-ը մեզ չօգնեց, և ՀԱՊԿ-ից պետք է դուրս գանք։ Նշում են նաև, թե Ռուսաստանը Հայաստանին անհուսալի դաշնակից է
-
Ասում են… Նա Ռուսաստանի բացահայտ թշնամի է, որը, մինչև որոշակի պահը, իշխանության գալով ստիպված էր քողարկել իր մտադրությունները, իր նպատակները։ Մենք թույլ տվեցինք մեզ «մոլորեցնել» հույսերով, թե ինչ-որ կերպ դա կանցնի-կգնա, բայց այդպես չեղավ
-
Ասում են… Հայաստանն իսկապես կատարել է իր աշխարհաքաղաքական ընտրությունը՝ դեմքով շրջվելու դեպի Եվրոպա։ Մենք չենք կարող գործել այնպես, կարծես դա գոյություն չունի։ Մենք՝ ֆրանսիացիներս, պետք է ընդունենք այդ ընտրությունը և հավատարիմ լինենք դրան
-
Ասում են… Զարմանալի է՝ Թրամփն ասաց, որ ոչ ոք իրեն չի ասել՝ Իրանը կարող է փակել Հորմուզի նեղուցը։
Յուրաքանչյուր ռազմական խաղային տեսության ժամանակ, որին ես մասնակցել եմ, առաջին բանը, որ մենք ենթադրել ենք, այն էր, որ Իրանը դա կանի
-
Ասում են… Հնարավոր չէ որևէ գերտերության թիկունքում գործարքներ կնքել, որոնց մասին ամենայն մանրամասնությամբ տեղյակ չլինեն մյուս գերտերությունները: Բոլոր գերտերություններն էլ տիրապետում են հետախուզական այնպիսի հզոր հնարավորությունների, որ փոքր երկրները հազիվ թե կարողանան նրանցից որևէ գաղտնիք թաքցնել
-
Ասում են… Ի տարբերություն Արևմուտքի, որը կոչ է անում Հայաստանին կրճատել Ռուսաստանի հետ իր հարաբերությունները, մենք չենք խոչընդոտում Հայաստանի առևտրատնտեսական կապերի զարգացմանը այլ երկրների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
Տարածաշրջանային
