«Ամեն գիշեր ես տանն եմ, առավոտյան՝ ուրիշի պատերի ներսում»
27.10.2026 | 11:57
«Երբ գյուղից դուրս եկանք, անգամ դարպասը չեմ հասցրել փակել… »,- հուզմունքից ձայնը սկսեց երերալ։ Նա լռեց, հոգոց հանեց ու շարունակեց.
«Կոկորդս չորացել էր, օդը չէր հերիքում։ Զենքերի պայթյունները մոտենում էին անտանելի արագությամբ, իսկ օդում տագնապի ու ցավի ճիչեր էին. մեկը մյուսին էր կանչում՝ մեկը՝ երեխային, երեխան՝ մորը…
Այդ անասելի քաոսի մեջ ես կորցրել էի ինքս ինձ, մարմինս ինձ չէր ենթարկվում։ Երկու տարեցներով, դողացող ոտքերով մի կերպ հասել ենք մեքենային։ Ներսում արդեն մարդիկ էին՝ շփոթահար, վախեցած. երևի ես էլ նրանց աչքերով էի այդպիսին։ Նստած, կանգնած՝ իրար սեղմվելով, տեղ էին տալիս վազողներին։ Միայն թե փրկվենք, միայն թե չհասցնեն գյուղ մտնել ու տեղում կոտորել․․․ Թշնամին արդեն գյուղի շեմին էր, կրակահերթերի ձայները վայրկյանների արագությամբ էին մոտենում։ Մեր մեքենան մի կերպ տեղից կարծես պոկվեց ու առաջ սլացավ…
Գյուղը մնաց հետևում։ Նայում էի, թե ինչպես են մեր տները րոպե առ րոպե փոքրանում, դառնում աննշան կետեր։ Առջևում միայն խավար անորոշություն էր ու մի փոքրիկ, մարող հույս․ «Իսկ գուցե վաղը վերադառնա՞նք»։ Բայց այդ «վաղը» այդպես էլ չեկավ…
Ստեփանակերտում անցկացրած մի քանի օրը տարիներ թվացին։ Ամեն վայրկյան սպասում էի, որ կհայտարարեն՝ վտանգն անցել է, վերադառնում ենք։ Բայց լսում էի մահվան բոթեր, ցնցող ցավի, կորստի ու տառապանքի մասին։ Սուգն էլ ծխի հետ էր գալարվում՝ ընկղմելով ողջ քաղաքը։
Մենք այդպես էլ տուն այլևս չվերադարձանք։ Ավելին՝ մենք էլ ավելի հեռացանք։ Այլևս չկար ոչ գյուղը, ոչ տունը, ոչ հույսը․․․ Երբ հայտնեցին, որ դուրս ենք գալիս Արցախից, այդ պահին սիրտս կտոր-կտոր եղավ. հասկացա, որ այս բաժանումը դաժանորեն երկար է տևելու։
Շուրջս միայն մոխրագույն, կոշտ ու չոր ասֆալտ էր: Ծնկեցի, կռացա, որ համբուրեմ հողը, որ գոնե մի բուռ հող վերցնեմ հետս… բայց շուրջս հող էլ չկար։ Վերցրեցի երկու-երեք սովորական, անմշակ քար, սեղմեցի ափիս մեջ: Քարերը սկզբում սառն էին, բայց ափիս մեջ կամաց-կամաց տաքացան՝ դառնալով տանս վերջին ջերմությունը։
Այդ քարերն իմ ներսում պահում են իմ եզերքի պատառիկը: Մարդիկ գուցե իրենց հետ թանկարժեք իրեր են վերցնում, բայց ինձ համար ամենանվիրական մասունքն այսօր Ստեփանակերտի մի անծանոթ բակից վերցված այդ մի քանի քարերն են: Ամեն օր երազում հասնում եմ իմ բակ, պայուսակից հանում քարերը, դնում իմ տան աստիճաններին․․․ Ամեն գիշեր, ամեն երազում ես տանն եմ, առավոտյան՝ ուրիշի պատերի ներսում․․․»։
Սոնա ԱԴԱՄՅԱՆ
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
.
.
-
Ասում են… Հայաստանում կրկին հակառուսական կեղծ և Արևմուտքի կողմից կառավարելի ալիք է ստեղծվել, թե ՀԱՊԿ-ը մեզ չօգնեց, և ՀԱՊԿ-ից պետք է դուրս գանք։ Նշում են նաև, թե Ռուսաստանը Հայաստանին անհուսալի դաշնակից է
-
Ասում են… Նա Ռուսաստանի բացահայտ թշնամի է, որը, մինչև որոշակի պահը, իշխանության գալով ստիպված էր քողարկել իր մտադրությունները, իր նպատակները։ Մենք թույլ տվեցինք մեզ «մոլորեցնել» հույսերով, թե ինչ-որ կերպ դա կանցնի-կգնա, բայց այդպես չեղավ
-
Ասում են… Հայաստանն իսկապես կատարել է իր աշխարհաքաղաքական ընտրությունը՝ դեմքով շրջվելու դեպի Եվրոպա։ Մենք չենք կարող գործել այնպես, կարծես դա գոյություն չունի։ Մենք՝ ֆրանսիացիներս, պետք է ընդունենք այդ ընտրությունը և հավատարիմ լինենք դրան
-
Ասում են… Զարմանալի է՝ Թրամփն ասաց, որ ոչ ոք իրեն չի ասել՝ Իրանը կարող է փակել Հորմուզի նեղուցը։
Յուրաքանչյուր ռազմական խաղային տեսության ժամանակ, որին ես մասնակցել եմ, առաջին բանը, որ մենք ենթադրել ենք, այն էր, որ Իրանը դա կանի
-
Ասում են… Հնարավոր չէ որևէ գերտերության թիկունքում գործարքներ կնքել, որոնց մասին ամենայն մանրամասնությամբ տեղյակ չլինեն մյուս գերտերությունները: Բոլոր գերտերություններն էլ տիրապետում են հետախուզական այնպիսի հզոր հնարավորությունների, որ փոքր երկրները հազիվ թե կարողանան նրանցից որևէ գաղտնիք թաքցնել
-
Ասում են… Ի տարբերություն Արևմուտքի, որը կոչ է անում Հայաստանին կրճատել Ռուսաստանի հետ իր հարաբերությունները, մենք չենք խոչընդոտում Հայաստանի առևտրատնտեսական կապերի զարգացմանը այլ երկրների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
Տարածաշրջանային
