Ինչո՞ւ է Կենտրոնական բանկը բարձրացնում հակացիկլիկ բուֆերը. իրական պատճառներն ու ազդեցությունը
28.10.2026 | 12:23
Կենտրոնական բանկը (ԿԲ) առևտրային բանկերին հորդորում է. «Հարգելինե՛րս, տնտեսությունում ու վարկավորման շուկայում չափից ավելի մեծ աշխուժություն կա, եկեք մի քիչ ավելի շատ «սև օրվա» փող (անվտանգության բարձրիկ) կուտակեք, որպեսզի հնարավոր տնտեսական ցնցումների դեպքում համակարգը լիարժեք պատրաստ լինի»։
Ահա թե ինչ է սա նշանակում մանրամասն և հանրամատչելի.
1. Ի՞նչ է «կապիտալի հակացիկլիկ բուֆերը»
Բուֆեր (պահուստ/բարձրիկ). Սա լրացուցիչ սեփական գումար է, որը բանկերը պարտավոր են մի կողմ դնել՝ ի լրումն իրենց հիմնական կապիտալի։ Այն ծառայում է որպես վահան՝ հնարավոր վատ սցենարների կամ չմարվող վարկերի կորուստները կլանելու համար։
Հակացիկլիկ. Այս պահուստի չափը շարժվում է տնտեսական ցիկլին հակառակ ուղղությամբ.
Վերելքի փուլում, երբ տնտեսությունում ամեն ինչ շատ լավ է, վարկերը հեշտ են տրվում, իսկ ռիսկերը կուտակվում են, ԿԲ-ն բարձրացնում է այս պահանջը, որպեսզի բանկերը չտարվեն չափից դուրս ռիսկային վարկավորմամբ։
Ճգնաժամի փուլում, ընդհակառակը, ԿԲ-ն իջեցնում է այն, որպեսզի բանկերը կարողանան ազատորեն օգտագործել այդ կուտակված պահուստները և շարունակեն վարկավորել տնտեսությունը՝ կանխելով տնտեսական անկումը։
2. Կոնկրետ ի՞նչ է փոխվում
Նախկինում սահմանված 2.0% դրույքաչափի փոխարեն ԿԲ-ն այն բարձրացրել է 0.25 տոկոսային կետով՝ սահմանելով 2.25%։ Սա նշանակում է, որ բանկերն ստիպված են լինելու իրենց ռիսկով կշռված ակտիվների (հիմնականում տրամադրված վարկերի) դիմաց ավելի շատ կապիտալ «սառեցնել» ու պահել որպես անվտանգության երաշխիք, այլ ոչ թե ուղղել նոր վարկավորմանը։
3. Ինչի՞ մասին է վկայում ԿԲ-ի այս քայլը
Ըստ ՀՀ Կենտրոնական բանկի պաշտոնական հիմնավորումների, այս որոշումը պայմանավորված է հետևյալ գործոններով.
Վարկավորման բարձր տեմպեր. Վարկեր/ՀՆԱ ցուցանիշը շարունակել է աճել՝ կազմելով շուրջ 87%, իսկ վարկային ճեղքվածքը մեծացել է՝ հասնելով մոտ 6.6 տոկոսային կետի։ Սա վկայում է շուկայում վարկային ակտիվության բարձր մակարդակի մասին։
Անշարժ գույքի շուկայի գերտաքացում. Անշարժ գույքի շուկայում նկատվում է ակտիվության զգալի աճ և միջին գների բարձրացում։ Տարեսկզբից արագացել են հիպոտեկային վարկերի աճի տեմպերը, իսկ շինարարության ոլորտում պահպանվել է բարձր ակտիվություն։
4. Ի՞նչ է սա նշանակում սովորական քաղաքացիների համար
Ավելի զգուշավոր վարկավորում. Քանի որ բանկերն իրենց կապիտալից ավելի մեծ մաս պետք է կողք դնեն, նրանք վարկեր տրամադրելիս կարող են դառնալ ավելի ընտրողական կամ խստացնել պայմանները (օրինակ՝ հիպոտեկային կամ սպառողական վարկերի դեպքում)։
Ֆինանսական «պղպջակների» կանխարգելում. Այս քայլով ԿԲ-ն փորձում է զսպել անշարժ գույքի և վարկային շուկայի չափից դուրս արագ աճը, որպեսզի հետագայում տնտեսության մեջ կտրուկ ճգնաժամեր կամ պղպջակների պայթյուններ տեղի չունենան։
Ամուր և պաշտպանված բանկային համակարգ
Սա լրացուցիչ երաշխիք է, որ հայաստանյան բանկերը դառնում են ավելի կայուն, և նույնիսկ անկանխատեսելի տնտեսական ցնցումների դեպքում քաղաքացիների ավանդներն ու ֆինանսական համակարգը պաշտպանված կլինեն։
Հրայր ԿԱՄԵՆԴԱՏՅԱՆ
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
.
.
-
Ասում են… Հայաստանում կրկին հակառուսական կեղծ և Արևմուտքի կողմից կառավարելի ալիք է ստեղծվել, թե ՀԱՊԿ-ը մեզ չօգնեց, և ՀԱՊԿ-ից պետք է դուրս գանք։ Նշում են նաև, թե Ռուսաստանը Հայաստանին անհուսալի դաշնակից է
-
Ասում են… Նա Ռուսաստանի բացահայտ թշնամի է, որը, մինչև որոշակի պահը, իշխանության գալով ստիպված էր քողարկել իր մտադրությունները, իր նպատակները։ Մենք թույլ տվեցինք մեզ «մոլորեցնել» հույսերով, թե ինչ-որ կերպ դա կանցնի-կգնա, բայց այդպես չեղավ
-
Ասում են… Հայաստանն իսկապես կատարել է իր աշխարհաքաղաքական ընտրությունը՝ դեմքով շրջվելու դեպի Եվրոպա։ Մենք չենք կարող գործել այնպես, կարծես դա գոյություն չունի։ Մենք՝ ֆրանսիացիներս, պետք է ընդունենք այդ ընտրությունը և հավատարիմ լինենք դրան
-
Ասում են… Զարմանալի է՝ Թրամփն ասաց, որ ոչ ոք իրեն չի ասել՝ Իրանը կարող է փակել Հորմուզի նեղուցը։
Յուրաքանչյուր ռազմական խաղային տեսության ժամանակ, որին ես մասնակցել եմ, առաջին բանը, որ մենք ենթադրել ենք, այն էր, որ Իրանը դա կանի
-
Ասում են… Հնարավոր չէ որևէ գերտերության թիկունքում գործարքներ կնքել, որոնց մասին ամենայն մանրամասնությամբ տեղյակ չլինեն մյուս գերտերությունները: Բոլոր գերտերություններն էլ տիրապետում են հետախուզական այնպիսի հզոր հնարավորությունների, որ փոքր երկրները հազիվ թե կարողանան նրանցից որևէ գաղտնիք թաքցնել
-
Ասում են… Ի տարբերություն Արևմուտքի, որը կոչ է անում Հայաստանին կրճատել Ռուսաստանի հետ իր հարաբերությունները, մենք չենք խոչընդոտում Հայաստանի առևտրատնտեսական կապերի զարգացմանը այլ երկրների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
Տարածաշրջանային
ԱՄՆ-ի նախագահը հրաժարվել է անցած հանգստյան օրերին Իրանին հարվածելու մտքից, բայց չի բացառել ռազմական ուժի հետագա կիրառումը
Անցած հանգստյան օրերին Իրանը, տարածաշրջանը (և ոչ միայն…) լարված սպասման մեջ էին: ԱՄՆ-ի նախագահ Դոնալդ Թրամփը ցանկացած պահի կարող էր Ամերիկյան Բանակին Իրանի վրա հարձակման հրաման տալ:Իրադարձություններին հետևող Գագիկ Համբարյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրել էր.
«Իրավիճակն Իրանի շուրջ կտրուկ սրվում է...
