Լավրենտի Բերիան՝ պատմության հայելում. հակադարձում հայկական ընդդիմության պատմական զուգահեռներին
14.11.2026 | 11:37
Արսեն Գևորգյանի ողբերգական մահից (սպանությունից) հետո ընդդիմության շարքերում Աննա Վարդապետյանին համեմատում են Լավրենտի Բերիայի հետ՝ զուգահեռներ անցկացնելով անհամեմատելի երևույթների և հանճարեղ պետական գործչի միջև։ Այսքանը բավարար է արձանագրելու համար, որ դժբախտ է հայ ժողովուրդը, քանզի սարսափելի տգետ է նրա ընդդիմությունը։ Չեմ սիրում անվճար դասեր տալ, բայց մի քանի իրողություն հուշեմ Նիկոլ Փաշինյանի ընդդիմախոսներին։
Իհարկե, Լավրենտի Բերիան դարձավ արևմտականների և ազատականների աչքի փուշը, քանզի վիժեցրեց Արևմուտքի՝ Խորհրդային Միությունը ծնկի բերելու ծրագիրը։ Չորս տարում՝ 1945–1949 թթ., Բերիան անցավ մի ճանապարհ, որն ամերիկացիները հաղթահարել էին ութ տարում, և 1949 թ. օգոստոսին Խորհրդային Միությունը փորձարկեց իր առաջին միջուկային ռումբը՝ այդպիսով վերջ տալով ամերիկյան մենաշնորհին։ 1945 թ. հուլիսին միջուկային զենք մշակելու նպատակով ստեղծված և Բերիայի գլխավորած «Հատուկ կոմիտեի» («Спецкомитет») գրեթե բոլոր անդամները վստահաբար կարող էին հաստատել, որ Լավրենտի Պավլովիչն այդ նախագծում ավելի մեծ աշխատանք կատարեց, քան ակադեմիկոս Կուրչատովը։ Նա զբաղված էր թե՛ հետախուզական աշխատանքով (Պավել Սուդոպլատովն իր հուշերում գրում է, որ իր տեղեկատուների ցանկում ակամայից եղել է անգամ Օպենհեյմերի կինը), թե՛ հսկայական արդյունաբերական օբյեկտների շինարարությամբ և թե՛ համապատասխան գիտատեխնիկական բազայի ստեղծմամբ։
Բերիան Մոսկվա եկավ 1938 թվականին՝ այսպես կոչված «մեծ տեռորից» հետո, իսկ Քաղբյուրոյի (Պոլիտբյուրոյի) նիստում նրա առաջին առաջարկը եղել է մահապատժի վերացումը։ Սա վառ վկայություն է նրա «մարդակերության» մասին։
1942 թվականին Բերիան փաստացի փրկեց Կովկասն ու Անդրկովկասը։ Երբ իրավիճակն այնտեղ դուրս էր գալիս վերահսկողությունից, Ստալինը նրան գործուղեց Հյուսիսային Կովկաս։ Ստանձնելով ռազմաճակատի փաստացի հրամանատարի դերը՝ Բերիան շատ արագ չեզոքացրեց սպառնալիքը. Բաքվի նավթին տիրանալու գերմանական երազանքն այդպես էլ մնաց անկատար։ Նա կարգավորեց զորքերի կառավարելիությունը, լուծեց ռազմական լոգիստիկայի բոլոր հարցերը, դեռ ավելին՝ հանձնարարեց երկու ֆիլմ նկարահանել Երևանում և Թբիլիսիում ու անձամբ վերահսկեց ստեղծագործական ընթացքը (դրանք նվիրված էին կովկասյան ազգերի միասնությանը, որոնցից մեկը «Դավիթ Բեկն» էր)։ Եվ այս ամենը՝ հաշված ամիսների ընթացքում։
Գլխավորելով ԽՍՀՄ իրավապահ և հատուկ ծառայությունների ոլորտը՝ Բերիան ստեղծեց աշխարհի ամենաարդյունավետ և հզոր հետախուզությունը, հակահետախուզությունը, ոստիկանական համակարգը, հատուկ նշանակության ջոկատները, իսկ պատերազմի տարիներին փայլեց պետության ներքին անվտանգության և կայունության ապահովման գործում։ Ինչ վերաբերում է նրան վերագրվող «մարդակերությանը», ապա այդ մասին ուշագրավ արխիվային նյութեր են հրապարակվել «ВЗГЛЯД» պարբերականում։ Որոնեք այնտեղ և ձեզ համար շատ զարմանալի փաստեր կբացահայտեք, հատկապես՝ գերմանացի ռազմագերիների պահման պայմանների և նրանց հանդեպ վերաբերմունքի վերաբերյալ։
Լինելով Ստալինի թիմի ամենատաղանդավոր, բայց առաջին դեմք դառնալու չձգտող անհատականությունը՝ Բերիան, այնուամենայնիվ, սարսափ էր ներշնչում Քաղբյուրոյի մյուս անդամներին։ Եվ նա սպանվեց կալանավորման փորձի ժամանակ։ Իսկ մնացածը՝ իբր կալանք, դատավարություն, գնդակահարություն և այլն, որոնցից գեթ մեկ լուսանկար չկա (մինչդեռ, օրինակ, գեներալ Վլասովի դատավարությունից կան լուսանկարներ), պարզապես հեքիաթներ են։ Լավրենտի Պավլովիչն այն մարդը չէր, որ ինչ-որ գեղացի Ժուկով գար ու նրան կալանավորեր…
Այս ամենը Լավրենտի Բերիայի արածի ընդամենը չնչին մասն է՝ 0,0000000001 տոկոսը։ Դե, հիմա համեմատեք Աննա Վարդապետյանի և նրա արածների հետ։
Եվ այսօր Նոր Հայաստանի քաղաքական միտքը հասել է այն «պատմական» հանգրվանին, երբ ինչ-որ մի երևանցի չիչոյի հավասարեցնում են 20-րդ դարի մեծագույն պետական գործչին՝ չգիտակցելով, որ այդ չիչոյի սկեսրանց կամ հայրական գերդաստանում, հնարավոր է, հրաշքով գրագետ մարդիկ գտնվեն և հպարտանան իրենց հարսով ու աղջկանով։
Այստեղ են ասել՝ աշխարհ, կա՛նգ առ, իջնող կա։
Արտյոմ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
.
.
-
Ասում են… Հայաստանում կրկին հակառուսական կեղծ և Արևմուտքի կողմից կառավարելի ալիք է ստեղծվել, թե ՀԱՊԿ-ը մեզ չօգնեց, և ՀԱՊԿ-ից պետք է դուրս գանք։ Նշում են նաև, թե Ռուսաստանը Հայաստանին անհուսալի դաշնակից է
-
Ասում են… Նա Ռուսաստանի բացահայտ թշնամի է, որը, մինչև որոշակի պահը, իշխանության գալով ստիպված էր քողարկել իր մտադրությունները, իր նպատակները։ Մենք թույլ տվեցինք մեզ «մոլորեցնել» հույսերով, թե ինչ-որ կերպ դա կանցնի-կգնա, բայց այդպես չեղավ
-
Ասում են… Հայաստանն իսկապես կատարել է իր աշխարհաքաղաքական ընտրությունը՝ դեմքով շրջվելու դեպի Եվրոպա։ Մենք չենք կարող գործել այնպես, կարծես դա գոյություն չունի։ Մենք՝ ֆրանսիացիներս, պետք է ընդունենք այդ ընտրությունը և հավատարիմ լինենք դրան
-
Ասում են… Զարմանալի է՝ Թրամփն ասաց, որ ոչ ոք իրեն չի ասել՝ Իրանը կարող է փակել Հորմուզի նեղուցը։
Յուրաքանչյուր ռազմական խաղային տեսության ժամանակ, որին ես մասնակցել եմ, առաջին բանը, որ մենք ենթադրել ենք, այն էր, որ Իրանը դա կանի
-
Ասում են… Հնարավոր չէ որևէ գերտերության թիկունքում գործարքներ կնքել, որոնց մասին ամենայն մանրամասնությամբ տեղյակ չլինեն մյուս գերտերությունները: Բոլոր գերտերություններն էլ տիրապետում են հետախուզական այնպիսի հզոր հնարավորությունների, որ փոքր երկրները հազիվ թե կարողանան նրանցից որևէ գաղտնիք թաքցնել
-
Ասում են… Ի տարբերություն Արևմուտքի, որը կոչ է անում Հայաստանին կրճատել Ռուսաստանի հետ իր հարաբերությունները, մենք չենք խոչընդոտում Հայաստանի առևտրատնտեսական կապերի զարգացմանը այլ երկրների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
Տարածաշրջանային
