Պա­տե­րազ­մի ա­ռա­ջին օ­րից է ար­ցախ­ցի տա­ղան­դա­վոր լու­սան­կա­րիչ, Ստե­փա­նա­կեր­տի Վահ­րամ Փա­փա­զյա­նի ան­վան պե­տա­կան դրա­մա­տի­կա­կան թատ­րո­նի դե­րա­սան ԴԱ­ՎԻԹ ՂԱՀ­ՐԱ­ՄԱ­ՆՅԱՆՆ աշ­խար­հին ներ­կա­յաց­նում ստեղծ­ված ի­րա­վի­ճա­կը, հա­կա­ռա­կոր­դի կող­մից ա­վեր­ված շեն­քե­րը։

Այ­նուա­մե­նայ­նիվ, գնա­հա­տա­կան­նե­րում մինչև վերջ ան­կեղծ լի­նելն օգ­տա­կար է։ Ա­հա­բե­կիչ­նե­րին Այ­սր­կով­կաս տե­ղա­փո­խե­լու հա­մար աշ­խար­հը մե­ղադ­րում է ոչ թե Իլ­համ Ա­լիևին, այլ հենց Թուր­քիա­յին և Էր­դո­ղա­նին։

Ա­ռող­ջա­պա­հու­թյան նա­խա­րար Ար­սեն Թո­րո­սյա­նի հրա­ժա­րա­կա­նի հարցն իշ­խա­նու­թյան օ­րա­կար­գից դուրս չի ե­կել, «Ի­րա­տե­սի» հետ զրույ­ցում վս­տա­հեց­րեց մեր­ձիշ­խա­նա­կան մեր զրու­ցա­կիցը` ըն­դգ­ծե­լով, որ վար­չա­պետ Փա­շի­նյանն ու նրա թի­մա­կից­նե­րը սպա­սում են պա­տե­րազ­մի ա­վար­տին, որ ոչ միայն Թո­րո­սյա­նի, այլ նաև մի քա­նի այլ պաշ­տո­նյան­ե­րի պաշ­տո­նան­կու­թյան հար­ցով զբաղ­վեն:

Պատ­մու­թյու­նը կրկն­վե­լու հատ­կու­թյուն ու­նի, և ե­թե ժո­ղո­վուրդ­նե­րը դա­սեր չեն քա­ղում դրա­նից, նրանք ապ­րե­լու հա­մար շատ ա­վե­լի մեծ գին են վճա­րում։ Այ­սօր­վա ի­րո­ղու­թյուն­նե­րը շա­տե­րը նմանեցնում են 1920-ա­կան­նե­րի ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րին, Սար­դա­րա­պա­տի հե­րո­սա­մար­տին, երբ հայն ու Հա­յաս­տա­նը կանգ­նած էին կր­կին ոչն­չա­նա­լու, ցե­ղաս­պան­վե­լու խնդ­րի առջև։ Սա­կայն թուր­քի հետ պա­տե­րազ­մի մեջ լի­նե­լով էլ, թշ­նա­մու քա­ղա­քա­կա­նու­թյու­նից է­լի դաս չենք քա­ղում։

Այս պա­տե­րազ­մը կոտ­րեց ա­մե­նա­մեծ մի­ֆը։ Ի­րա­կա­նու­թյունն ու ֆեյս­բու­քյան «կյանքն» ընդ­հան­րա­պես մի­մյանց հետ ա­ղերս չու­նեն։ Այն, ինչ վիր­տուալ հատ­վա­ծում է կա­տար­վում, ոչ մի ընդ­հան­րու­թյուն չու­նի ի­րա­կա­նու­թյան հետ։

Ադր­բե­ջա­նի ղե­կա­վար օ­ղակ­նե­րում թուր­քա­կան հետ­քի ա­մե­նաա­ռա­ջին ու լուրջ վկա­յութ­յու­նը Բաք­վի կո­տո­րած­նե­րի ժա­մա­նակ ենք նկա­տում՝ 1990-ին, «Ի­րա­տե­սի» հետ զրույ­ցում նշում է Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թ­յան թան­գա­րան-ինս­տի­տու­տի նախ­կին տնօ­րեն, պատ­մա­բան ՀԱՅԿ ԴԵ­ՄՈ­ՅԱՆԸ։

Հր­թի­ռա­կոծ­ված Շու­շիի Ղա­զան­չե­ցոց ե­կե­ղե­ցում օ­րերս ՀՈ­ՎԻ­ԿԻ և ՄԱ­ՐԻԱ­ՄԻ հար­սա­նիքն էր։ Հո­վի­կը Մա­րիա­մին մո­տե­ցավ զին­վո­րա­կան հա­մազ­գես­տով` ռազ­մա­ճա­կա­տից էր գա­լիս։ Հարսն էլ տա­րա­զով էր` ևս մեկ ան­գամ աշ­խար­հին ա­պա­ցու­ցե­լով, որ հայն իր ազ­գա­յին բարձր ար­ժեք­նե­րի կրողն է։

-Պայ­թյուն...,- մա­մա­յի ձայ­նը կար­ծես սի­րա­հար­վել է այս բա­ռին։ Ին­քը ճա­նա­պարհ է գնում ու խո­սում, որ հան­կարծ ար­կը չմո­տե­նա։ Այս ան­գամ գլ­խա­վերևով ան­ցավ, իսկ ին­քը լուռ թեք­վեց դե­պի վանքն ու ա­ղո­թեց տղեր­քի հա­մար։

Հայ գրա­կան մտա­ծո­ղա­կան միտ­քը վեր­ջին տաս­նա­մյակ­նե­րի ըն­թաց­քում այն­քան էլ հա­րուստ չի ե­ղել ժա­մա­նակ­նե­րը սար­սող, փո­թոր­կող ի­րա­դար­ձու­թյուն­նե­րով, դրա­նով իսկ հա­սա­րա­կու­թյան ու­շադ­րու­թյանն ար­ժա­նա­ցած:

...թե Հա­յաս­տա­նի և Ար­ցա­խի մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի պաշտ­պա­նի գրա­սե­ն­յակ­ներն ահ­ռե­լի աշ­խա­տանք­ներ են տա­նում, յու­րա­քանչ­յուր դեպք հան­գա­մա­նո­րեն ու­սում­նա­սի­րում, հա­վա­քագ­րում և ներ­կա­յաց­նում են ար­տա­քին աշ­խար­հին։