Բայց չշեղ­վեմ, վե­րա­դառ­նամ թե­մա­յին: Պարզ է, որ սա միան­գա­մայն նոր հե­ղա­փո­խա­կան շր­ջա­փուլ է հա­մաշ­խար­հա­յին պատ­մու­թյան մեջ, և ա­մենևին պա­տա­հա­կան չէ, որ տիե­զե­րա­կան կա­մար­տա­հայ­տու­թյան հա­մա­մո­լո­րա­կա­յին լե­գի­տիմ քվեար­կու­թյան ար­դյուն­քում բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թաց­նե­րի հա­մա­կարգ­ման նա­խա­պատ­վու­թյու­նը տր­վել է ինձ:

Մի քա­նի օր ա­ռաջ պարզ դար­ձավ, որ Նի­կոլ Փա­շի­նյա­նի ա­նե­րոր­դին՝ Հրա­չյա Հա­կո­բյա­նը, դա­տա­կան հայց է ներ­կա­յաց­րել չորս տար­բեր ան­ձանց դեմ, ո­րոնց թվում է նաև քա­ղա­քա­գետ Գա­գիկ Համ­բա­րյա­նը։ Քա­ղա­քա­գե­տը մեզ հետ զրույ­ցում չթաքց­րեց զար­ման­քը, թե ին­չու է այս պատ­գա­մա­վորն ի­րեն դա­տի տվել, ինքն ըն­դա­մե­նը, լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րին հղում ա­նե­լով, նշել է, որ Հա­կո­բյա­նը մե­ղադր­վում է մաք­սա­նենգ ճա­նա­պար­հով ծխա­խոտ ներկ­րե­լու մեջ։

2020 թվա­կա­նի հուն­վար-մարտ ա­միս­նե­րի պաշ­տո­նա­կան վի­ճա­կագ­րու­թյու­նը, կապ­ված տն­տե­սու­թյան հետ, վս­տա­հու­թյուն չի ներ­շն­չում: Այս ժա­մա­նա­կա­հատ­վա­ծում տն­տե­սա­կան ակ­տի­վու­թյու­նը կազ­մել է 4,5 տո­կոս, մարտ ամ­սին ծա­ռա­յու­թյուն­նե­րի մա­տուց­ման ո­լոր­տում 5,8 տո­կոս ան­կում է նկատ­վել, ար­դյու­նա­բե­րու­թյու­նը տն­տե­սու­թյան ըն­դա­մե­նը 2, իսկ գյու­ղատն­տե­սու­թյու­նը` 4,5 տո­կոսն է կազ­մել: «Ի­րա­տե­սի» հետ զրույ­ցում նման վի­ճա­կագ­րու­թյուն ներ­կա­յաց­րեց տն­տե­սա­գետ ՍՈՒ­ՐԵՆ ՊԱՐ­ՍՅԱ­ՆԸ, հա­վե­լե­լով, որ կո­րո­նա­վի­րու­սով պայ­մա­նա­վոր­ված, ամ­բողջ աշ­խար­հում գոր­ծազր­կու­թյան աճ և աշ­խա­տա­վար­ձե­րի նվա­զում է նկատ­վում, քա­նի որ տն­տե­սու­թյան մի շարք ճյու­ղեր՝ տու­րիզմ, ա­վիա­փո­խադ­րում­ներ, ժա­մանց և այլն, ուղ­ղա­կի չեն գոր­ծում, հետևա­բար կր­ճատ­վում են ար­տադ­րու­թյան ծա­վալ­նե­րը։

Նի­կոլ Փա­շի­նյա­նը ո­րո­շա­կի պար­տա­վո­րու­թյուն­ներ է վերց­րել ար­տա­քին ու­ժե­րի նկատ­մամբ, և դա կապ­ված է Ար­ցա­խի հար­ցի լուծ­ման հետ: Դա բնա­կան են­թադ­րու­թյուն է, բայց բո­լոր դեպ­քե­րում Ռո­բերտ Քո­չա­րյա­նի դա­տա­վա­րու­թյու­նը մա­յի­սի 8-ին նշա­նա­կելն ու նրան բան­տում պա­հել շա­րու­նա­կե­լը ոչ միայն մեծ նվեր է մեր թշ­նա­մի­նե­րին, այլ նաև մեծ հար­ված մեր հաղ­թա­նա­կին, այդ հաղ­թա­նա­կի հա­մար զոհ­ված մեր հա­զա­րա­վոր հե­րոս­նե­րին և այդ հաղ­թա­նա­կի կերտ­ման տաս­նյակ հա­զա­րա­վոր մաս­նա­կից­նե­րին, ու դա ան­հետևանք չի մնա­լու:

...թե խոր­հր­դա­րա­նա­կան վեր­ջին մի­ջա­դե­պից հե­տո ճամ­փա ան­ցած քայ­լա­կան­նե­րը սկ­սել են բա­ցար­ձակ չվս­տա­հել Փա­շի­նյա­նին. խմ­բակ­ցու­թյու­նում մեծ լար­վա­ծու­թյուն է տի­րում. Փա­շի­նյա­նի ան­կան­խա­տե­սե­լիու­թյու­նը սկ­սել է նյար­դայ­նաց­նել, ան­հան­գս­տու­թյուն պատ­ճա­ռել բո­լո­րին։

Գի­տու­թյուն­նե­րը աշ­խար­հում շատ են և տա­րա­տե­սակ: Սա­կայն յու­րա­քան­չյուր գի­տու­թյուն իր ար­ժա­նի տեղն ու­նի աշ­խար­հում: Ինչ խոսք, կան գի­տու­թյուն­ներ` ֆի­զի­կա, մա­թե­մա­տի­կա, քի­միա, ո­րոնք ֆուն­դա­մեն­տալ դեր են խա­ղա­ցել և խա­ղում աշ­խար­հում և ա­ռանց այդ գի­տու­թյուն­նե­րի հնա­րա­վոր չէին լի­նի ոչ օ­դագ­նա­ցու­թյու­նը, ոչ տիե­զե­րագ­նա­ցու­թյու­նը և ոչ էլ այ­սօր աշ­խար­հին սպառ­նա­ցող կո­րո­նա­վի­րու­սը:

Այս իշ­խա­նու­թյան ա­մե­նա­լուրջ խն­դի­րը ոչ այն­քան նախ­կին­նե­րին նման­վելն է, ա­նելն ու ար­դա­րաց­նե­լը այն, ինչ նախ­կի­նում քն­նա­դա­տել են, որ­քան սե­փա­կան կար­գա­վի­ճա­կից բխող պա­տաս­խա­նատ­վու­թյան չգի­տակ­ցու­մը։

Իշ­խա­նու­թյու­նը ո­րո­շեց ար­տա­կարգ դրու­թյու­նը մեկ ամ­սով էլ եր­կա­րաձ­գել։ Վի­րու­սա­կիր­նե­րի այ­սօր­վա թվե­րը հաշ­վի առ­նե­լով` ար­դեն դժ­վար է որևէ տրա­մա­բա­նու­թյուն գտ­նել վի­րու­սի դեմ պայ­քա­րե­լու իշ­խա­նու­թյան քայ­լե­րում, բայց փաստ է, որ ևս մեկ ա­միս ապ­րե­լու ենք «ձևա­կան» ար­տա­կարգ ռե­ժի­մի պայ­ման­նե­րում։ Վի­րու­սի դեմ պայ­քա­րի, իշ­խա­նու­թյան քայ­լե­րի ու ներ­քին այլ հար­ցե­րի շուրջ զրու­ցել ենք «Դե­մոկ­րա­տա­կան այ­լընտ­րանք» կու­սակ­ցու­թյան նա­խա­ձեռ­նող խմ­բի ղե­կա­վար, քա­ղա­քա­գետ ՍՈՒ­ՐԵՆ ՍՈՒՐԵ­ՆՅԱՆ­ՑԻ հետ։

Ես մեծ վե­րա­պա­հում­ներ ու­նեմ այս մար­դու գոր­ծու­նեու­թյան հան­դեպ, ի մաս­նա­վո­րի՝ Գա­լուստ Գյուլ­բեն­կյա­նի նկատ­մամբ նրա վե­րա­բեր­մուն­քի առն­չու­թյամբ, ին­չը 1932 թ. հան­գեց­րեց ՀԲԸՄ նա­խա­գա­հի պաշ­տո­նից նավ­թա­բիզ­նե­սի խո­շո­րա­գույն ներ­կա­յա­ցուց­չի հրա­ժա­րա­կա­նին: Բայց և չեմ կա­րող ան­տե­սել այն փաս­տը, որ Ա. Խան­ջյա­նին, խառն ու խր­թին, բռ­նաճն­շում­նե­րի պայ­ման­նե­րում նրա ցու­ցա­բե­րած խի­զա­խու­թյանն ենք պար­տա­կան, որ Կո­մի­տա­սի ա­ճյունն այ­սօր հանգ­չում է իր ա­նու­նը կրող պան­թեո­նում:

Այս օ­րե­րին, երբ մարդ­կանց մե­կու­սաց­նում են, հոր­դո­րում տա­նը մնալ ու գիրք կար­դալ, իշ­խա­նու­թյու­նը, ի մաս­նա­վո­րի` պատ­կան գե­րա­տես­չու­թյու­նը գո­նե տե­ղյա՞կ են, որ Հա­յաս­տա­նի թիվ մեկ գրա­պա­հո­ցը՝ Ազ­գա­յին գրա­դա­րա­նը, քա­ղա­քա­ցի­նե­րին ան­հա­սա­նե­լի է։ Գրա­դա­րա­նի կայ­քի աշ­խա­տան­քը մեկ շա­բա­թից ա­վե­լի է, ինչ խա­փան­ված է ու պատ­ճա­ռի մա­սին մի հո­դա­բաշխ բա­ցատ­րու­թյուն չի տր­վում։ Մինչ «պաշ­տո­նա­կան» պար­զա­բան­մանն անդ­րա­դառ­նա­լը, նախ հաս­կա­նանք, թե ի­րա­կա­նում ինչ է տե­ղի ու­նե­ցել։