«Ես եր­ջան­կա­ցա տես­նե­լով Կոն­տու­րա­ջյա­նի մերձ­քա­ղա­քա­յին բնան­կա­րը։ Նրա­նում ար­տա­հայտ­ված է հազ­վա­դեպ դի­տո­ղա­կա­նու­թյան ու­նա­կու­թյուն։ Ի­րա­պես կա­րե­լի է հա­մոզ­վել (և մի քա­նի փաս­տեր դա հաս­տա­տում են), որ օ­տար­ներն ա­վե­լի են զգում փա­րի­զյան շր­ջա­կայ­քի իս­կա­կան բնույ­թը, հատ­կա­պես այն շր­ջան­նե­րի, ո­րոնք թվում է գե­ղեց­կու­թյու­նից զուրկ են»։

Նի­կոլ Փա­շի­նյա­նի «հե­ղա­փո­խու­թյու­նից» ա­մե­նա­շա­տը տու­ժել է ի­րա­վա­պահ հա­մա­կար­գը։ Այն հա­մա­կար­գը, ո­րը, ըստ Փա­շի­նյա­նի, շո­կի մեջ է, բայց ի­րա­կա­նում ոչ Փա­շի­նյա­նի մատ­նան­շած ան­հե­թեթ պատ­ճառ­նե­րով։

Ի­րա­վի­ճա­կը սր­վում էր, լար­վա­ծու­թյու­նը՝ մե­ծա­նում… Չթաքց­նեմ, վեր­ջերս հե­ռա­խո­սազ­րույց ու­նե­ցա մի խոր­հր­դա­վոր անձ­նա­վո­րու­թյան հետ իր իսկ նա­խա­ձեռ­նու­թյամբ: Ներ­կա­յա­ցավ որ­պես տիե­զե­րա­կան հա­ղոր­դակ­ցու­թյուն­նե­րի միջ­մո­լո­րա­կա­յին կազ­մա­կեր­պու­թյան դիստ­րի­բյու­տոր և խնդ­րեց կոն­ֆի­դեն­ցիալ հան­դի­պում:

1918 թվա­կա­նին իմ Հա­րու­թյուն նա­խա­պա­պը տուն-տեղ թո­ղած՝ իր յոթ որ­դի­նե­րով Ղար­սից գա­լիս, հաս­նում է Սար­դա­րա­պատ՝ իր մաս­նակ­ցու­թյու­նը բե­րե­լու ա­մե­նայն հա­յոց երկ­րորդ Ա­վա­րայ­րին։

Թատ­րոն-հան­դի­սա­տես կա­պը տե­ղա­փոխ­վել է առ­ցանց հար­թակ: Թա­տե­րա­կան գոր­ծիչ­նե­րը փոր­ձում են և՛ հան­րու­թյան մշա­կու­թա­յին ժա­մանցն ա­պա­հո­վել, և՛ ան­գործ չմ­նալ, և՛ նոր նա­խագ­ծեր կյան­քի կո­չել:

Ան­կախ քա­ղա­քա­կան զար­գա­ցում­նե­րի սրու­թյան աս­տի­ճա­նից, ան­կախ մարդ­կանց անձ­նա­կան դիր­քո­րոշ­ման կտ­րուկ բնույ­թից, պա­տիվ և ար­ժա­նա­պատ­վու­թյուն ու­նե­ցող հա­սա­րա­կու­թյունն ի­րա­վունք չու­նի քար­կո­ծե­լու իր ար­ժա­նա­վոր­նե­րին:

«Ի­րա­տե­սի» հյու­րը գրող, պատ­մա­բա­նա­սեր, կի­նո­գետ ԱՐԾՎԻ ԲԱԽ­ՉԻ­ՆՅԱՆՆ է:

...թե սե­փա­կա­նու­թյան վե­րա­բաշխ­ման ի­դեա-ֆիքսն ի­րա­կա­նաց­նե­լու ճա­նա­պար­հին իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը ոչ մի բա­նի առջև կանգ չեն առ­նում, և «Յու­քո­մը» կլ­լե­լու հար­ցում խա­ղե­րի մեջ են ե­ղել Ե­սա­յան եղ­բայր­նե­րի հետ, ո­րոնք բիզ­նես պլան են ա­ռա­ջար­կել. վերց­նել Խա­չատ­րյան­նե­րի ձեռ­քից «Յու­քո­մը», պար­տադ­րել վա­ճա­ռել ըն­կե­րու­թյու­նը`գի­նը թե­լադ­րե­լով, Ե­սա­յան­նե­րը կգ­նեն այն և հա­մա­տեղ կա­ռա­վա­րում կի­րա­կա­նաց­նեն` ի­րա­կան օ­պե­րա­տո­րին խա­ղից մե­կընդ­միշտ հա­նե­լով:

Շուրջ մեկ տա­րի Գ. Սուն­դու­կյա­նի ան­վան ազ­գա­յին ա­կա­դե­միա­կան թատ­րո­նում «լեզ­վակ­ռիվ է ըն­թա­ցել. ՀՀ ար­վես­տի վաս­տա­կա­վոր գոր­ծիչ, բե­մադ­րիչ Տիգ­րան Գաս­պա­րյա­նը փոր­ձել է հաս­կաց­նել, բա­ցատ­րել և պա­տաս­խան պա­հան­ջել, թե ին­չու՞ են խա­ղա­ցան­կից հան­վել 10-ի հաս­նող իր բե­մադ­րու­թյուն­նե­րը։

Կո­րո­նա­վի­րու­սը Ռու­սաս­տա­նում ջրի ե­րես հա­նեց ևս մի խր­թին խն­դիր, ո­րին մինչ այդ երկ­րի իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը նա­յում էին, ինչ­պես ա­սում են, մատ­նե­րի ա­րան­քով: Խոս­քը միգ­րա­ցիա­յի հոս­քի մա­սին է: