Կի­նո­յից քիչ թե շատ ի­րա­զեկ­վա­ծը միան­գա­մից անվ­րեպ կա­սի՝ ո՛ր ֆիլ­մից է վերց­ված վեր­նա­գիր ծա­ռա­յած ար­տա­հայ­տու­թյու­նը, բայց քա­նի որ գործ ու­նենք ահ­ռե­լի թվով դի­լե­տանտ­նե­րի, կի­նո­յի մեջ կի­նո­յից բա­ցի մնա­ցած ա­մեն ին­չը սի­րող­նե­րի՝ կի­նո­խո­պան­չի­նե­րի հետ, ստիպ­ված ենք նրանց հա­մար նշել վեր­նագ­րի աղ­բյու­րը՝ «Ոս­կե հոր­թը», որն Իլյա Իլ­ֆի ու Եվգենի Պետ­րո­վի հա­մա­նուն գրա­կան եր­կի հեն­քի վրա ար­ված կի­նոն­կար է։ Թվա­ցյալ այս ա­նուղ­ղա­կի խոս­քից արդ ան­ցում բուն նյու­թին։

«Ի­րա­տե­սը» շա­րու­նա­կում է զրույ­ցը «Տա­ղա­րան» հա­մույ­թի գե­ղար­վես­տա­կան ղե­կա­վար և դի­րի­ժոր, Հա­յաս­տա­նի ա­ռա­ջա­տար դաշ­նա­կա­հար-մե­նա­կա­տար, ՀՀ մշա­կույ­թի վաս­տա­կա­վոր գոր­ծիչ ՍԵԴ­ՐԱԿ ԵՐ­ԿԱ­ՆՅԱ­ՆԻ հետ:

Հա­յաս­տան աշ­խար­հը հրա­շա­լի պատ­մամ­շա­կու­թա­յին ժա­ռան­գու­թյուն ու­նի, և կա­րիք կա, որ ըն­տր­վեն այդ ժա­ռան­գու­թյունն աշ­խար­հին ներ­կա­յաց­նե­լու ճիշտ ու­ղի­ներ, ին­չը են­թադ­րում է պատ­մա­կան հու­շար­ձան­նե­րի պահ­պա­նում, բա­րե­կարգ հյու­րա­նոց­նե­րի, տու­րիս­տա­կան հան­գր­վան­նե­րի, ճա­նա­պարհ­նե­րի, լիար­ժեք սպա­սարկ­ման առ­կա­յու­թյուն և այլն:

Տա­րին այն­քան քվան­տա­յին է մեկ­նար­կել, որ ամպ­լի­տու­դել հնա­րա­վոր չէ: Այ­նու­հան­դերձ, Ի­րան-ԱՄՆ «դիս­կուր­սին» հա­յաս­տա­նյան կոն­ցեպ­տի բա­ցա­կա­յու­թյու­նից հե­տո, երբ մեր կող­քին ա­հա­վոր մեծ քայ­լե­րով վե­րա­դա­սա­վոր­վում է ողջ տա­րա­ծաշր­ջա­նը, իսկ մենք երկ­րի թավ­շյա ըն­տա­նի­քի չո­բան­բա­յա­թին ենք «քո­քում», ար­դեն իսկ հաս­կա­նա­լի են դարձ­նում, որ պե­տա­կա­նու­թյան մա­սին պատ­կե­րա­ցում­նե­րը ոչ միայն իշ­խո­ղի, այլև հան­րու­թյան տար­բեր շեր­տե­րում տար­բեր կերպ են հան­գր­վա­նում:

Ան­ցյալ տա­րե­վեր­ջին լրա­ցավ Վլա­դի­միր Պու­տի­նի գա­հա­կա­լու­թյան 20-ա­մյա­կը. 4 ան­գամ նա­խա­գահ, 1 ան­գամ՝ վար­չա­պետ: Երևի պետք էր ապ­րել Ել­ցի­նի կա­ռա­վար­ման տա­րի­նե­րին պատ­կե­րաց­նե­լու հա­մար, թե ինչ ժա­ռան­գու­թյուն ստա­ցավ նա իր նա­խոր­դից և ինչ չա­փով վե­րա­փո­խեց եր­կի­րը:

«Ա­հա­զանգ» բա­ռի ընտ­րու­թյու­նը ոչ պա­տա­հա­կան է, ոչ էլ «բայ­ղու­շու­թյուն»։ Հայտ­նի է, որ ա­հա­զանգ հն­չեց­վում է պե­տու­թյուն­նե­րի (ժո­ղո­վուրդ­նե­րի) հա­մար օր­հա­սա­կան պա­հե­րին։ Շատ հե­ռուն չգ­նա­լու հա­մար հի­շեց­նեմ, որ հայ ժո­ղովր­դի (պե­տա­կա­նու­թյան) հա­մար վեր­ջին 100 տա­րում ա­հա­զանգ հն­չեց­վել է գո­նե ե­րեք ան­գամ՝ 1918, 1988 և 2018 թվա­կան­նե­րին։

Օր օ­րի ինձ են փնտ­րում և ցան­կա­նում ճա­նա­չել իմ ճա­նա­պարհ­նե­րը, իբրև մի ժո­ղո­վուրդ, որ ար­դա­րու­թյուն է գոր­ծել և իր Աստ­ծու ի­րա­վուն­քը զանց չի ա­ռել. ա­հա նրանք ե­կել և ի­րա­վունք ու ար­դա­րու­թյուն են ո­րո­նում։

Հա­յաս­տա­նում աշ­խա­տող բարձ­րաս­տի­ճան ռուս սպա­նե­րի հա­մար կա­շա­ռա­կե­րու­թյու­նը աշ­խա­տան­քա­յին լրա­ցու­ցիչ խթան էր դար­ձել։ Խոր­հր­դա­յին երկ­րի գա­ղա­փա­րա­խո­սու­թյա­նը հա­կա­սող այս ա­ներևա­կա­յե­լի երևույ­թի հետ առ­նչ­վել եմ նաև Ար­տա­շա­տում աշ­խա­տածս տա­րի­նե­րին, դեռևս 1984 թվին:

Լույսդ կա­թում է ու­սե­րիս վրա, Թախ­կած հո­գուս մեջ, Մե­ռած կա­րո­տի թե­լե­րը մեղ­միկ, Լույ­սի հպու­մից հատ-հատ ար­ձակ­վում, Ա­ղոթք են դառ­նում:

Շատ ենք լսում մե­րօ­րյա բա­րե­գործ­նե­րի և բա­րե­գոր­ծու­թյուն­նե­րի մա­սին: Շա­տե­րը մտա­ծում են. «Ի՞նչ վատ է, թող ա­նեն. ինչ ա­նեն, է­լի ժո­ղովր­դին օ­գուտ է»: