Խաչակապ-Խաչապատ-Ղուշչին Մեծ Հայքի ՈՒտիք աշխարհի Գարդմանաձոր գավառի բնակավայրերից է: Այն ունի հարուստ պատմական կենսագրություն: Լինելով գեղատեսիլ վայրում, երկու փոքրիկ ձորակների միջև` հարավահայաց լեռնալանջի հարթության վրա, գյուղը չորս կողմում ունեցել է բարձր խաչարձաններ, որոնք, ըստ ավանդույթի, կանգնեցրել է Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցը` ի նշան տեղի բնակիչների կռապաշտության վերացման ու խաչապաշտ դառնալու:

Արաբական-Պարսից Ծոցը կը գտնուի Ասիոյ արեւմտեան շրջանի, Իրանի եւ Արաբական թերակղզիի միջեւ եւ Հնդկական ովկիանոսի երկայնքով։ Բնակչութիւնը արաբներ են, որոնց արմատները ծնունդ առած են հին ժամանակներէ։ Արաբերէնը պաշտօնական լեզուն է, բայց իւրաքանչիւր Ծոցի երկիր ունի իր բարբառը որ կրնայ տարբերիլ մէկը միւսէն։ Իսլամական ներխուժումէն ետք, ՔԵ եօթերորդ դարուն, բոլոր այս երկիրները ընդունեցին իսլամական կրօնքը։

Բոլոր անոնք, որոնք ջերմ յոյսեր կը կապեն Քըլըճտարօղլուի յաղթանակին Թուրքիոյ նախագահական ընտրութիւններու բեմին վրայ, պէտք է անպայման յիշեն, որ յանձին Քըլըճտարօղլուի մենք գործ ունինք քաղաքական մեծ փորձի տէր կուսակցական ղեկավարի մը հետ, որ ապրած է և կ՚ապրի, ինչպէս Էրտողա՛նը, թուրք խորքային պետութեան հրամայականներով և, ի վերջոյ, կը պատկանի Թուրքիոյ ծաւալապաշտ քաղաքականութեան մեծ ուխտին։

Ստիպված ենք ընդունել, որ սա պրոֆեսիոնալ պատրաստություն անցած, սառը և հավասարակշռված դատողությամբ ՀԵՐՈՍ գործիչ է, բայց... Ադրբեջանի Հանրապետության ՀԵՐՈ՜Ս:

Երեկ ԱԺ ամբիոնից, իբր պատասխանելով Արծվիկ Մինասյանի հարցադրմանը վիժվածքը շեղեց թեման ու սկսեց հռետորական հարց տալ. -Ինչու՞ Հայաստանում չկան հայ թագավորների արձաններ:

«Նեմեսիս» գործողությանը նվիրված հուշարձանը, կարծես, փորձանք է դառնում հողատուների համար: Հանրության համատարած նախրացումը մի պահ բթացրեց սրանց «զգոնությունը», և հոգևոր-մշակութային դաշտի հնգամյա ասպատակման ընթացքում որոշեցին մի «աննշան» զիջում անել՝ թույլատրել նման հուշարձանի կառուցում ու նույնիսկ հանդիսավոր բացում:

Հայ թատրոնի պատմության մեջ վաղուց գրվել է մի լուսավոր անուն՝ ՌԱԶՄԻԿ ԽՈՍՐՈԵՎ. Երևանի Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ակադեմիական թատրոնի արտիստ է նա, ով իր հզոր ներաշխարհով, մարմնավորած կերպարներով և, առհասարակ, հայ ժողովրդի կյանքում իր ներկայությամբ հարստացնում է մեր մշակույթը: Մեծ է նրա ավանդը աշխարհի քաղաքակրթության ակունքներում կանգնած մեր երկու հնագույն ազգերի՝ հայերի և ասորիների հազարամյակների պատմություն ունեցող բարեկամությունն է՛լ ավելի սերտացնելու գործում: Այսօր այս հրաշալի անձնավորության ծննդյան օրն է:

«Անհրաժեշտության դեպքում հակառակ վերադաս հրամանատարության հրամաններին, չհանձնել ոչ մի բնակավայր, ամբողջական պահել Տավուշյան սահմանագիծը» (Գրիգորի Խաչատուրովի կալանավորման իրական պատճառը ստորև ներկայացվող գրությունն է)

1967 թվականին կառուցվեց եղեռնի զոհերին նվիրված Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր կոթողը։ 1968 թվականին կառուցվեց Սարդարապատի հերոսամարտին նվիրված համալիրը։ Այդ ժամանակ Թուրքիան չհանդգնեց անգամ ծպտուն հանել։

Այն, ինչի մասին կխոսեմ, թերևս առանձնակի կարևորության էլ չէ, բայց մի տեսակ խռովում է միտքս, և որոշեցի, այնուամենայնիվ, խոսել: Դիմաշի երգած «Սարերի հովին մեռնեմի» մասին է խոսքս: Անկեղծ խոստովանեք, հավանեցի՞ք: