1937թ. սեպտեմբեր:
Հայաստանի կոմկուսակցության առաջին քարտուղար Գրիգոր Հարությունյանին է ներկայացվում հայ մտավորականության կողմից կազմված մի փաստաթուղթ:
Փաստաթուղթը վերաբերվում էր Էջմիածնին ու Կաթողիկոսարանին:
Պահանջում էին Մայր Տաճարը դարձնել թանգարան: Վերացնել կաթողիկոսի ընտրությունը, Հոգևոր խորհուրդը ցրել և նման այլ պահանջներ:
Հայ մտավորականները պահանջում էին կենտկոմի առաջին քարտուղարից, որ անհապաղ հրավիրի կենտկոմի բյուրոյի նիստ և որոշում կայացնի:
Որպեսզի իրենց ասածին առավել կշիռ հաղորդեն, հայտարարեցին, որ փաստաթղթի պատճենն արդեն ուղարկված է Մոսկվա՝ ներքին գործերի ժողկոմատ, ժողկոմ Եժովին:
Տեղի ունեցավ բյուրոյի նիստը: Հարությունյանը առաջարկեց հետևյալ լրացումը. քանի որ Կաթողիկոսը միայն Հայաստանի հայերի Կաթողիկոսը չէ, հարցին վերջնական լուծում տալու համար կենտկոմի բյուրոյի դրական որոշումը ուղարկել Մոսկվա:
Նոյեմբերին Ստալինը զանգում է Հարությունյանին և հարցնում.
- Դու էլի՞ պնդում ես, որ հայերին Կաթողիկոս ու հոգևոր կենտրոն պետք չէ:
- Ո՛չ, չեմ պնդում, ընկեր Ստալին:
- ՈՒրեմն զբաղվիր Էջմիածնի բամբակի դաշտերով:
Վստահ եղեք, սա էլ կանցնի։
Դիտարկենք որպես Նիկեայի ժողովի 1700-ամյակի ու
Երուսաղեմի ստատուս -քվոյի հետ կապված կողմնակի երևույթ։
ՈՒ հիշե՛ք աղոթքի տողը․
- Տե՛ր, դու պահես քո իսկ հիմնած Մայր Աթոռ...
Սաշա ԱՍԱՏՐՅԱՆ