ՈՒղերձը՝ հայրենազրկված ժողովրդին, չի շոշափում մի շարք առանցքային հոգևոր հարցեր
04.09.2026 | 13:25
Արցախի անկախության 35-րդ տարեդարձի առթիվ Արցախի թեմի առաջնորդը հանդես է եկել օրհնության խոսքով (հղումը՝ Հ․Գ․-ում)։
Գնահատելի է, որ Թեմի առաջնորդն իր խոսքում հավատացյալ ժողովրդին առաջնորդում է դեպի հոգևոր խորքերը՝ անկախության կորստի ու տեղահանության ծանր պահին առաջնային տեղ տալով հավատքի անխախտությանը։ Ուղերձում առանցքային է Քրիստոսի Հարության պատգամը, որը վշտահար սրտերին մխիթարություն է բերում և վանում հուսահատության մեղքը։ Խոսքը հագեցած է եղբայրասիրության, աղոթքի և նահատակաց հիշատակի առջև խոնարհվելու սրբազան կոչերով, ինչն անհրաժեշտ հոգևոր բալասան է հայրենազրկության ցավն ապրող հոգիների համար։
Սակայն մեր օրերում հայրենազրկված ժողովրդին ուղղված ուղերձը չի շոշափում մի շարք առանցքային հոգևոր հարցեր, որոնք անհրաժեշտ են ողջ հայ ժողովրդին։ Մասնավորապես․
Ինչպե՞ս պետք է վերանորոգվի ազգային ու հոգևոր ուխտը։
Ուղերձում նշվում է «ազգային ու հոգևոր ուխտի վերանորոգման» մասին, սակայն հոգևոր առումով ուխտը միայն զգացմունք կամ հիշողություն չէ։ Այն ենթադրում է ապաշխարություն, մտքի ու կյանքի փոփոխություն, հավատարմության նորոգում Աստծո հանդեպ (Բ Մնաց. 7։14, Երեմ. 3։12–14) և վերադարձ այն քրիստոնեական արժեքներին, որոնցով ապրել են մեր հայրերը։
Ժողովուրդը կարիք ունի ոչ միայն մխիթարության, այլ նաև հոգևոր առաջնորդության՝ հասկանալու, թե ինչպես է վերանորոգվում իր ուխտն Աստծո հետ, ինչպես պետք է հաղթահարել հոգևոր թմրությունը, անտարբերությունն ու մեղքերը, որոնք տկարացնում են ժողովրդի հոգևոր ողնաշարը (Հռոմ. 12։2)։
Սուրբ Գիրքը լի է նման օրինակներով, որոնք պետք է մշտապես ներկայացվեն հոտին՝ ժողովրդին Տիրոջ շուրջ համախմբելու, Աստծո սպառազինությունը հագնելու, միաբանությունը զորացնելու, հուսահատությունն ու վախը վանելու և չարի փորձություններին ու որոգայթներին դիմակայելու համար (Եփես. 6։10–18, Փիլիպ. 2։1–4)։
Ո՞րն է վերադարձի հոգևոր տեսլականը։
Խոսքում Արցախն ու նրա սրբավայրերը՝ Գանձասարը, Դադիվանքը, Ամարասը, Ղազանչեցոցը, ներկայացվում են որպես «աղոթքի կարոտով լցված» վայրեր։ Դա ուղերձին տալիս է որոշակի խոր կարոտի և կորստի հիշողության երանգ։
Սակայն Աստվածաշնչյան փորձառության մեջ հայրենի հողը միայն աշխարհագրություն կամ հիշողություն չէ․ այն կարող է լինել Աստծուց ստացված ժառանգության, պատասխանատվության և սերունդների ուխտային հիշողության կրողը։
Բաբելոնյան գերության մեջ գտնվող ուխտի ժողովուրդը չէր սահմանափակվում Երուսաղեմը միայն հիշելով․ նա աղոթում էր, ապաշխարում և պահպանում վերադարձի հույսը (Երեմ. 29։10–14, Դան. 9։2–19, Սաղմ. 136։5–6)։ Այդ աստվածաշնչյան փորձառությունը կարևոր հոգևոր օրինակ է նաև հայրենազրկված ժողովրդի համար։
Հայրենյաց տուն վերադառնալու հույսը չպետք է վերածվի միայն անցյալի կարոտի։ Այն պետք է պահպանվի աղոթքի, ապաշխարության, ազգային հիշողության և Աստծո ողորմության հանդեպ վստահության մեջ՝ վերադարձը խնդրելով Նրանից որպես պարգև (Գ Թագ. 8։46–50)։
Ինչպե՞ս վառ պահել արդարության և սրբությունների պաշտպանության հոգևոր պահանջը։
Քրիստոնեությունը միայն լռելյայն համակերպում չէ, այլև ճշմարտության ու արդարության վկայություն․ քրիստոնյան կոչված է չմասնակցելու խավարի անպտուղ գործերին, այլ դրանք հանդիմանելու (Եփես. 5։11–13)։
Ուղերձում կարող էր ավելի հստակ հնչել ճշմարտության ձայնը՝ ընդդեմ չարի, բռնության և սրբապղծության։ Հայրենի սրբավայրերի լքվածությունը, ոչնչացումն ու պղծումը պահանջում են ոչ միայն մխիթարություն, այլև հոգևոր արթնություն, ճշմարտության անդադար վկայություն և արդարության վերականգնման համար աղոթք։
Արդարության պահանջը քրիստոնյայի համար վրեժխնդրության կամ պատերազմի կոչ չէ․ այն ճշմարտությունը չլռեցնելու, չարի հետ չհամակերպվելու, բարիով չարին հաղթելու և արդարության վերականգնումն Աստծուց խնդրելու պարտականություն է (Հռոմ. 12։19-21)։
Հայրենազրկված ժողովրդին անհրաժեշտ է ոչ միայն լսել՝ «մի՛ հուսահատվեք», այլև հասկանալ՝ ինչպե՞ս ապաշխարել, ինչպե՞ս վերանորոգել ուխտը, ինչպե՞ս պահպանել վերադարձի հույսը և ինչպե՞ս հավատարմորեն վկայել ճշմարտության ու արդարության մասին։
Սամվել դպիր ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
Հ․Գ․
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
.
.
-
Ասում են… Հայաստանում կրկին հակառուսական կեղծ և Արևմուտքի կողմից կառավարելի ալիք է ստեղծվել, թե ՀԱՊԿ-ը մեզ չօգնեց, և ՀԱՊԿ-ից պետք է դուրս գանք։ Նշում են նաև, թե Ռուսաստանը Հայաստանին անհուսալի դաշնակից է
-
Ասում են… Նա Ռուսաստանի բացահայտ թշնամի է, որը, մինչև որոշակի պահը, իշխանության գալով ստիպված էր քողարկել իր մտադրությունները, իր նպատակները։ Մենք թույլ տվեցինք մեզ «մոլորեցնել» հույսերով, թե ինչ-որ կերպ դա կանցնի-կգնա, բայց այդպես չեղավ
-
Ասում են… Հայաստանն իսկապես կատարել է իր աշխարհաքաղաքական ընտրությունը՝ դեմքով շրջվելու դեպի Եվրոպա։ Մենք չենք կարող գործել այնպես, կարծես դա գոյություն չունի։ Մենք՝ ֆրանսիացիներս, պետք է ընդունենք այդ ընտրությունը և հավատարիմ լինենք դրան
-
Ասում են… Զարմանալի է՝ Թրամփն ասաց, որ ոչ ոք իրեն չի ասել՝ Իրանը կարող է փակել Հորմուզի նեղուցը։
Յուրաքանչյուր ռազմական խաղային տեսության ժամանակ, որին ես մասնակցել եմ, առաջին բանը, որ մենք ենթադրել ենք, այն էր, որ Իրանը դա կանի
-
Ասում են… Հնարավոր չէ որևէ գերտերության թիկունքում գործարքներ կնքել, որոնց մասին ամենայն մանրամասնությամբ տեղյակ չլինեն մյուս գերտերությունները: Բոլոր գերտերություններն էլ տիրապետում են հետախուզական այնպիսի հզոր հնարավորությունների, որ փոքր երկրները հազիվ թե կարողանան նրանցից որևէ գաղտնիք թաքցնել
-
Ասում են… Ի տարբերություն Արևմուտքի, որը կոչ է անում Հայաստանին կրճատել Ռուսաստանի հետ իր հարաբերությունները, մենք չենք խոչընդոտում Հայաստանի առևտրատնտեսական կապերի զարգացմանը այլ երկրների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
Տարածաշրջանային
