Ո՞րն է հայի՝ իր երկրի ու պետության նկատմամբ անտարբերության՝ այդ կործանարար չարիքի հաղթահարման բանաձևը
05.10.2026 | 10:13
«Հային իր երկրի հետ կապելու համար, գաղթականությունը դադարեցնելու համար միակ ամենակարևոր միջոցն է նրան իրավունք տալ իր երկրի ու հողի տերը լինելու, նրանից ծծելու իր սնունդը, որպես մանուկն իր մոր ստինքներից։ Այդ պետք է լինի հայոց պատրիարքի պահանջելի գլխավոր վերանորոգումներից մեկը, եթե նա ուզում է, որ հայը արմատ ձգե Հայաստանի հողի վրա»։
Րաֆֆի
Իսկ անտարբերության հաղթահարման բանաձևը շատ պարզ է ու հասարակ։ Ընդամենը հային պետք է վերադարձնել իր երկրի լիիրավ տերը լինելու բնական և Աստծո կողմից նրան շնորհված իրավունքը, այս հողի վրա ծնված լինելու արդյունքով՝ լիիրավ քաղաքացիության իրավունքը։ Հային պետք է վերադարձնել իր երկրի հարստության, բարիքների ու ընդերքի փայատերը լինելու իրավունքը, իր երկրի իշխանության ձևավորման ընտրական իրավունքը, պետություն-քաղաքացի հարաբերություններում իրավահավասարության իրավունքը։
Անտարբերության հաղթահարման կարևոր պայման է սոցիալական արդարության հաստատումը, երկրում ստեղծվող բարիքների արդարացի բաշխման մեխանիզմների ձևավորումը, սեփականության բոլոր ձևերի համար իրավահավասարության ու անձեռնմխելիության օրինականության հաստատումը։
Խորհրդային Հայաստանից էլ ժառանգեցինք բարձր արժեքներ կրող, կրթական ու ինտելեկտուալ բարձր մակարդակ, պետականության ու հայրենիքի զգացողություն և պատասխանատվություն, մարդկային և ազգային բարձր արժանապատվություն ունեցող քաղաքացի։ Հետխորհրդային տարիներին, սակայն, հայությանը բարոյազուրկ դարձնելու, այլասերելու և Հայաստանը կործանելու նպատակով դրսից ներդրված համակարգի պատճառով՝ մարդկանց քվեն կեղծելու միջոցով երկրի ունեցվածքից արդար օգտվելու և իշխանություն ձևավորելու իրավունքից զրկվելու արդյունքում, քաղաքացին օտարվեց իր երկրից ու պետությունից։ Նա դարձավ անհաղորդ ու անտարբեր իր հայրենիքի նկատմամբ, չարացավ երկիրն իշխող ու անխնա թալանող արտոնյալների խմբակի դեմ։
Պարզվեց, որ իշխանավորների ու ազգային ունեցվածքի հաշվին հարստացած մեծահարուստների կողմից զավթված հայրենիքին հասարակ քաղաքացին պետք է միայն հայրենիքը պաշտպանելու, սահմանները հսկելու համար՝ միայն վտանգի պահերին՝ պատերազմի դաշտում կռվելու և զոհվելու համար։
«Մի ժողովուրդ, որի որդիները հավասար չեն օրենքի և մահվան առջև, հաղթական հայրենիք չի ունենա»,- միանգամայն արդարացիորեն գրել է Գարեգին Նժդեհը։
Եվ այդպես հայը կորցրեց հանրային ու պետական շահի, հայրենիքի ու պետականության զգացողությունը, հողի նկատմամբ պաշտամունքի զգացումը, կորցրեց հարգանքն ու վստահությունը քաղաքականությամբ զբաղվողների, իշխանությունների ու կուսակցությունների նկատմամբ։ Իսկ հիմա քաղում ենք այդ պտուղները. համատարած անտարբերության արդյունքում հայտնվել ենք ազգային աղետի, հայրենիքի ու պետականության կորստի շեմին, որտեղից դուրս գալը կամ անհնարին է լինելու, կամ էլ հնարավոր կլինի միայն Աստծո նկատմամբ անկեղծ հավատքին վերադառնալու, համազգային համերաշխության, մեծ ջանքեր գործադրելու և ժողովրդին երկրի տիրոջ օրինական իրավունքը վերադարձնելու դեպքում։
«Հողի նկատմամբ սեփականատիրական զգացումը մարդու մոտ մշտապես առաջացնում է եռանդուն աշխատանքի ձգտում։ Նրա ձգտումը կենդանանում է, և նա շնչում է լիաթոք, նրա միտքը փնտրում է գիտելիքներ և ճիշտ է լուծում կենսական խնդիրները։ Եվ հենց այդ ժամանակ պարզվում է, որ այդ ձգտումը ծառայում է ոչ միայն իրեն, այլև իր ընտանիքին, ցեղին և հասարակությանը»,- գրել է ռուս նշանավոր փիլիսոփա Ի. Իլյինը։
Սեփականատիրության զգացողությունն էլ ծնում է բարիքի նկատմամբ իշխանության զգացողություն։
Հայկ ՂԱԶԱՐՅԱՆ
Տնտեսագիտության թեկնածու
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
.
.
-
Ասում են… Հայաստանում կրկին հակառուսական կեղծ և Արևմուտքի կողմից կառավարելի ալիք է ստեղծվել, թե ՀԱՊԿ-ը մեզ չօգնեց, և ՀԱՊԿ-ից պետք է դուրս գանք։ Նշում են նաև, թե Ռուսաստանը Հայաստանին անհուսալի դաշնակից է
-
Ասում են… Նա Ռուսաստանի բացահայտ թշնամի է, որը, մինչև որոշակի պահը, իշխանության գալով ստիպված էր քողարկել իր մտադրությունները, իր նպատակները։ Մենք թույլ տվեցինք մեզ «մոլորեցնել» հույսերով, թե ինչ-որ կերպ դա կանցնի-կգնա, բայց այդպես չեղավ
-
Ասում են… Հայաստանն իսկապես կատարել է իր աշխարհաքաղաքական ընտրությունը՝ դեմքով շրջվելու դեպի Եվրոպա։ Մենք չենք կարող գործել այնպես, կարծես դա գոյություն չունի։ Մենք՝ ֆրանսիացիներս, պետք է ընդունենք այդ ընտրությունը և հավատարիմ լինենք դրան
-
Ասում են… Զարմանալի է՝ Թրամփն ասաց, որ ոչ ոք իրեն չի ասել՝ Իրանը կարող է փակել Հորմուզի նեղուցը։
Յուրաքանչյուր ռազմական խաղային տեսության ժամանակ, որին ես մասնակցել եմ, առաջին բանը, որ մենք ենթադրել ենք, այն էր, որ Իրանը դա կանի
-
Ասում են… Հնարավոր չէ որևէ գերտերության թիկունքում գործարքներ կնքել, որոնց մասին ամենայն մանրամասնությամբ տեղյակ չլինեն մյուս գերտերությունները: Բոլոր գերտերություններն էլ տիրապետում են հետախուզական այնպիսի հզոր հնարավորությունների, որ փոքր երկրները հազիվ թե կարողանան նրանցից որևէ գաղտնիք թաքցնել
-
Ասում են… Ի տարբերություն Արևմուտքի, որը կոչ է անում Հայաստանին կրճատել Ռուսաստանի հետ իր հարաբերությունները, մենք չենք խոչընդոտում Հայաստանի առևտրատնտեսական կապերի զարգացմանը այլ երկրների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
Տարածաշրջանային
