«Մենք սպասում ենք, որ գան, տեսնեն՝ ինչ լավ գրականություն ունենք և իրենց երկրներում տպագրեն»

«Գրանիշ» գրական հանդեսը ներկայացնում է նոր՝ «Գրանիշ գերմանական» թարգմանական համարը, որում տեղ է գտել ժամանակակից գերմանացի հեղինակների տասը պատմվածք՝ հայերեն թարգմանությամբ և հեղինակային իրավունքների ձեռքբերմամբ: «Գրանիշ» հանդեսի խմբագրակազմի անդամ, գրականագետ ՀԱՍՄԻԿ ՀԱԿՈԲՅԱՆՆ «Իրատեսի» հետ զրույցում ասաց, որ «Գրանիշ գերմանական» թարգմանական համարը իրականացվել է Գերմանիայի Գյոթեի ինստիտուտի, «Անտարես» հրատարակչության, Համազգային հայ կրթական միության համագործակցությամբ: Համարի համակարգողը, թարգմանիչը Գայանե Գինոյանն է, ում անմիջական մասնակցությամբ ու պատասխանատվությամբ իրականացվել են տեքստերի ընտրությունն ու գերմաներենից թարգմանության խմբագրումը:

-Գերմանական գրականությունը ներկայացնելու ցանկությանը զուգահեռ, այս ծրագիրը մեկ այլ հստակ նպատակ է ունեցել՝ երիտասարդ թարգմանիչներին հնարավորություն ընձեռել զբաղվելու գեղարվեստական թարգմանությամբ և տպագրվելու,- նշեց գրականագետը:
-Մեկ հանդեսում հնարավո՞ր է ներկայացնել գերմանալեզու գրականության լավագույն նմուշները:
-Գերմանական գրականությունն ամբողջությամբ, անշուշտ, ներկայացնելու հնարավորություն չենք ունեցել, ընտրվել են միայն կարճ պատմվածքի ժանրը ներկայացնող տասը գործեր, որոնք հստակ ուրվագծում են այսօր Գերմանիայում ստեղծվող գրականության թեմատիկ, գեղագիտական առանձնահատկությունները: «Գրանիշ գերմանական» համարում ներկայացված են Թերեզիա Մորայի, Զիլկե Շոյերմանի, Լուց Զայլերի, Գրեգոր Զանդերի, Անետե Պենթի, Վոլֆգանգ Հերնդորֆի, Կատարինա Հաքերի, Քրիստոֆ Պետերսի, Յուդիթ Հերմանի, Մարկուս Օրթսի պատմվածքները:

-Ինչպե՞ս է կատարվել ընտրությունը:
-Հեղինակները, որոնք ընտրվել ու թարգմանվել են հայերեն, Գերմանիայում հայտնի ստեղծագործողներ են: Հիմնականում ընտրությունը կատարվել է ըստ իրենց ստացած հեղինակավոր մրցանակների. այսպես, օրինակ, Թերեզիա Մորայի «Օֆելյա» դեպք» պատմվածքն արժանացել է Գերմանիայում շատ հայտնի Ինգեբորգ Բախմանի մրցանակին, Գրեգոր Զանդերն ու Լուց Զայլերը արժանացել են Գերմանական գրքի մրցանակին, ի դեպ, 2014-ին լույս տեսած վերջինիս «Կրուզո» վեպը կթարգմանվի և լույս կտեսնի նաև հայերեն («Անտարես» հրատարակչություն):
-Հեղինակներին առանձին գրքով ներկայացնելու անհրաժեշտություն չե՞ք տեսնում:
-Պատմվածքները գրական պարբերականում հրատարակելու և հանրամատչելի դարձնելու ցանկությունն ի սկզբանե եղել է Գյոթեի ինստիտուտի և մեր փոխհամաձայնության հիմնական նպատակներից մեկը: Սա նախնական ծրագիր է, ինչը հետաքրքրություն պետք է առաջ բերի գերմանական գրականության նկատմամբ, հետագայում հեղինակներին առանձին գրքով ներկայացնելու հեռանկարով:
-Հաջորդիվ ի՞նչ է առաջարկելու «Գրանիշը»:
-«Գրանիշի» հետագա համարների համար մի քանի նախագիծ-ցանկություն ունենք. նախատեսում ենք այս շարքը դարձնել շարունակական, առանձին համարներով ներկայացնել տարբեր երկրների թարգմանական գրականություն, շարունակել հրատարակել մեր սեփական թեմատիկ համարները: Գարնանը նախատեսում ենք հրատարակել սիրային գրականությանը նվիրված համար:
-Փոխադարձաբար հայ հեղինակները ներկայացվելո՞ւ են գերմանալեզու ընթերցողին:
-Դա մեր ամենապատասխանատու և կարևոր հարցերից մեկն է, ցավոք, նաև մեր գրական և պետական քաղաքականության ամենախոցելի կողմերից մեկը: Իրականում ցանկացած երկրի մշակույթ պետք է գտնվի իր երկրի պետական քաղաքականության հոգածության ներքո, արտգործնախարարությունների և գրական ֆոնդերի միջոցով թարգմանվի և տարածվի: Մեր երկրում նման ինստիտուտների բացակայությունը բերում է հայ գրականության կղզիացման: Մենք սպասում ենք, որ գան, տեսնեն ինչ լավ գրականություն ունենք և իրենց երկրներում տպագրեն: Ցավոք, սա այսօր չաշխատող մեխանիզմ է: Եթե ուզում ենք, որ աշխարհը ծանոթ լինի մեր գրականությանը, պետք է ինքներս նախաձեռնենք ու ֆինանսավորենք այդ ծրագրերը: Իսկ մենք այսօր ունենք իրոք լուրջ և մրցունակ գրականություն:

Հարցազրույցը՝ Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ

Լուսանկարը` Գերման ԱՎԱԳՅԱՆԻ

Հեղինակի նյութեր

• Պատմության վկաները
• Վերացող ծաղիկներ
• Ձեռք մեկնելու գաղափարը առաքելության վերածվեց
• «Մի նայեք, որ փոքր է մեր երկիրը, եթե արդուկով այս սարերը հարթեցնեք, Չինաստանից մեծ կլինի»
• «Բանկ օտոման» գործողությունը ժամանակին ցնցել էր ամբողջ Եվրոպան
• «Դրսից մեզ վրա կա­րող են ազ­դել միայն ներ­սի գոր­ծիք­նե­րով»
• «Ե­րե­սուն տա­րի ձգ­վեց մեր ան­կա­խու­թ­յան պատ­մու­թ­յու­նը, մենք շա­հե­ցի՞նք»
• Մշա­կույ­թը հեռ­վից հե­ռու պահ­պա­նե­լու հույ­սով
• Անի­մա­ցիան, աշ­խարհն ու մենք
• «Մեր տա­րածք­նե­րը փոք­րա­ցան, ո­րով­հետև այդ­պես էլ չհաս­կա­ցանք, որ պետք է խմենք մեր բա­ժա­կով»
• Արվեստի ուժը
• Նոր մա­տե­նա­շա­րը ներ­կայաց­նում է արևմտա­հայ և ս­փ­յուռք­յան գրող­նե­րի
• Բե­մը կեն­դա­նու­թ­յուն է ստա­նում ա­ռայժմ միայն մա­նուկ­նե­րի հա­մար
• «Գիրք սիրողների համար սա իսկական մկնդեղ է` հյութեղ ու անտանելի»
• Հա­մաշ­խար­հա­յին դա­սա­կան­նե­րի ստեղ­ծա­գոր­ծու­թ­յուն­նե­րը՝ դու­դու­կով
• «Բնակ­չու­թ­յու­նը պատ­րաստ չէ, բայց տար­վում են աշ­խա­տանք­ներ»
• Ամա­նո­րի գի­շե­րը դի­մա­վո­րե­լու են ե­կե­ղե­ցում
• «Ջա­զի մեջ զգաց­վում է ապ­րածդ ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նը»
• «Ե­թե չլի­ներ Փե­լե­շ­յա­նը, կար­ծում եմ, դեռևս գտած չէի լի­նի կի­նո­յում իմ ու­ղին»
• «Հու­շար­ձան­ներն այդ տա­րածք­նե­րի պատ­կա­նե­լու­թ­յան անձ­նագ­րերն են»

Մեկնաբանություններ