Պատմությունը մեզ պատրաստի քաղաքական կոդեր է տալիս. սովորենք դրանք ճիշտ ընթերցել

Ինչպես և ցանակցած կառույց, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին ունի մոդեռնիզացման կարիք:

Սակայն այդ մոդեռնիզացումը պետք է կրի բացառապես էնդոգեն և ոչ մի դեպքում՝ էկզոգեն բնույթ:

Հայոց պատմությունը վկայում է. պետության կողմից Եկեղեցին փոխակերպելու որևէ էկզոգեն փորձ մշտապես ձախողվել է՝ վնասելով նախ և առաջ հենց պետությանը:

4-րդ դարում Եկեղեցի-Պետություն հարաբերությունները առավել ցայտուն կերպով են դա արտացոլում:

Տիրան թագավորի հրամանով Հուսիկ կաթողիկոսի սպանությունը, Ներսես կաթողիկոսի թունավորումն ու արքայահաճո, ըստ Փավստոսի՝ «արքունիքի ստրուկ» Չունակին կաթողիկոսության զիջումը, Պապ թագավորի օրոք եկեղեցու տնտեսական դիրքերի էական թուլացումը և Եկեղեցու դեմ ուղղված բազմաթիվ այլ քայլեր, ի վեջո, էապես խարխլեցին հայոց պետականության հիմքերը:

Հատկանշական է, որ Եկեղեցի-Պետություն անտագոնիզմը ուղեկցվում էր երկրի ներսում պրոհռոմեական ու պրոպարսկական ճամբարների միջև աճող թշնամանքով ու անկոտրում պայքարով:

Հայաստանի առաջին բաժանումն ու հայկական պետության անկումն ընդամենը ժամանակի հարց էր:

Պատմությունը մեզ պատրաստի քաղաքական կոդեր է տալիս: Մնում է սովորենք դրանք ճիշտ ընթերցել:

Վահե ԴԱՎԹՅԱՆ

Մեկնաբանություններ