Հին օրերի երգը

Բառեր, որոնք այլևս չեն ասվում

Այս ֆիլմը կարծես մնացել է կոկորդումս։

«Հին օրերի երգը»…

Այն ինձ քարացնում է։

Ֆրունզիկի Նիկոլի մեջ այնպիսի ցավ կա, որ դիտելիս շունչդ կտրվում է։ Ուզում ես գոռալ՝ «Նիկոլ, մի՛ կեր այդ թուղթը», բայց ձայնդ չի հասնում։

Նիկոլը նստած է իր կիսաքանդ տան մեջ։ Մենակ։ Կինը հեռացել է։ Մնացել է միայն մի նամակ՝ «Մնաս բարով»։

Նա կարդում է այն, հետո նայում շուրջը։ Լռություն է։ Ոչ ոք չկա։ Ոչ ոք չի տեսնում։

Եվ հանկարծ սկսում է դանդաղ ծամել թուղթը։ Մեխանիկորեն։ Կարծես հաց ուտի։ Աչքերը դատարկ են՝ առանց զայրույթի, առանց արցունքի։ Միայն խուլ դատարկություն։

Նա չի ուտում թուղթը սովից։ Նա ուտում է իր ցավը։

Դա վերջին կապն էր։ Վերջին բառերը։ Եթե թուղթը չլինի, գուցե բաժանումն էլ չլինի։ Եթե կուլ տա բառերը, գուցե ցավն էլ կուլ տա։

Դա այն պահն է, երբ վիշտը այլևս չի լացում։ Պարզապես դառնում է մարմին։

Ֆրունզիկը ոչինչ չի ասում, բայց լսվում է ճիչը։ Այն ճիչը, որ կոկորդից չի դուրս գալիս։

Ալբերտ Մկրտչյանի և Ֆրունզիկի լեզուն ողբը չէ։ Ողբը հեշտ է։ Նրանք ցույց են տալիս լռությունը՝ այն լռությունը, որը լացից ծանր է։

Նիկոլը դառնում է բոլորից լքված, մոռացված, չսիրված մարդկանց կերպարը։ Մարդ, ում ձայնը չի հասնում ոչ ոքի, և ով ստիպված ինքն իրեն է կրում։

«Հին օրերի երգը» կատակերգություն չէ։ Դա հիշողության մեջ մնացած պատմություն է՝ նրանց մասին, ում մոռացել են։

Ու հենց այստեղ է ֆիլմի ցավը՝ ոչ միայն Նիկոլի մեջ, այլ մեր բոլորի կորցրած «հին օրերի» մեջ։ Այն օրերի, երբ դեռ հավատում էինք։

Իսկ այդ թուղթը՝ այն ամենն է, ինչ այլևս չի վերադառնում։

Եվ հենց այդ պահին հասկանում ես՝ ամենամեծ կորուստը ոչ թե մարդն է, այլ այն բառերը, որոնք այլևս չեն ասվում։

«Հին օրերի երգը» ինձ համար պարզապես ֆիլմ չէ։ Այն վավերագիր է՝ մի ամբողջ կյանքի, մի ընտանիքի ճակատագրի, որը երկու եղբայրներ պատմում են իրենց լեզվով՝ առանց ավելորդ բառերի։

Եվ Ֆրունզիկ Մկրտչյանի կերպարի մեջ կա ոչ միայն Նիկոլը, այլ նաև մի ամբողջ մարդկային պատմություն՝ կորստի, մենակության և չասված ցավի մասին։

Ինձ համար սա այն ֆիլմերից է, որից հետո երկար լռում ես։ Ֆիլմ, որը ներսումդ չի ավարտվում։

Դժվար է այդ ցավը կուլ տալը։

Եվ, անկեղծ ասած, այն ինձ թվում է այնպիսի ուժեղ գեղարվեստական գործ, որ առանց կասկածի կարող էր կանգնել նաև միջազգային ամենաբարձր հարթակների կողքին։

Մարի ԳՐԳՈՋԱՅԱՆ

Մեկնաբանություններ