«Թաբորի լույսը և մարդու աստվածակերպման ճանապարհը»

Պայծառակերպության տոնը նախևառաջ Քրիստոսի մասին չէ, այլ մարդու մասին։ Ոչ թե այն պատճառով, որ Քրիստոսը Թաբորի վրա փոխվեց, այլ որովհետև այնտեղ բացահայտվեց այն, ինչ Նա հավիտյան էր։ Փոխվեց ոչ թե Աստվածորդին, այլ աշակերտների տեսողությունը։ Նրանք մի ակնթարթով տեսան այն անստեղծ լույսը, որը մշտապես ծածկված էր մարմնի խոնարհության վարագույրի ներքո։ Այդ պատճառով Պայծառակերպությունը հայտնություն է ոչ միայն Քրիստոսի աստվածության, այլև մարդկային բնության վերջնական կոչման՝ Աստծո փառքին հաղորդակից լինելու մասին։

Սակայն Մարկոսի Ավետարանը պատահականորեն չի միացնում Պետրոսի խոստովանությունը, խաչի մարգարեությունը և Պայծառակերպությունը։ Քրիստոսը նախ հարցնում է. «Իսկ դուք Ինձ ո՞վ եք ասում»։ Այս հարցը ուղղված չէ միայն Պետրոսին, այլ յուրաքանչյուր մարդու։ Որովհետև մարդու ամբողջ հոգևոր կյանքը որոշվում է այն պատասխանով, որ նա տալիս է Քրիստոսի ինքնությանը։ Եթե Քրիստոսը մեզ համար միայն մեծ ուսուցիչ է, ապա բարոյականությունն է դառնում մեր նպատակը։ Եթե Նա Աստծո Որդին է, ապա մեր նպատակը դառնում է աստվածային կյանքին մասնակցելը։

Հենց այդ պատճառով էլ անմիջապես հետո Տերը սկսում է խոսել խաչի մասին։ Աստվածային փառքը երբեք չի շրջանցում զոհաբերությունը։ Թաբորը հնարավոր չէ հասկանալ առանց Գողգոթայի, ինչպես նաև Գողգոթան՝ առանց Թաբորի։ Առանց Պայծառակերպության խաչը թվում է պարտություն, իսկ առանց խաչի Պայծառակերպությունը կարող էր ընկալվել որպես միայն փառքի ցուցադրում։ Սակայն երկուսը միասին բացահայտում են աստվածային սիրո գաղտնիքը. Աստծո ամենազորությունը դրսևորվում է ոչ թե իշխանությամբ, այլ ինքնազոհաբերությամբ։

Թաբորի վրա երևացող լույսը ստեղծված լույս չէ։ Եկեղեցու հայրերը այն անվանում են Աստծո անստեղծ փառքի ճառագայթում։ Սա այն լույսն է, որով Աստված լուսավորում է սրբերին և որով, ըստ առաքյալի, «արդարները պիտի փայլեն ինչպես արեգակը իրենց Հոր արքայության մեջ»։ Հետևաբար Պայծառակերպությունը ապագա հարության կանխավայելումն է։ Աշակերտները տեսան ոչ միայն Քրիստոսի փառքը, այլև մարդկության ապագան, եթե այն միավորվի Աստծո հետ։

Մովսեսի և Եղիայի ներկայությունը ևս խորագույն խորհուրդ ունի։ Նրանք ներկայացնում են Օրենքն ու Մարգարեներին, որոնք իրենց լրումն ու կատարումը գտնում են Քրիստոսի մեջ։ Սակայն նրանք նաև երկու տարբեր ճանապարհների խորհրդանիշներն են. Մովսեսը մահացավ և թաղվեց, իսկ Եղիան կենդանի բարձրացավ երկինք։ Երկուսն էլ կանգնած են Քրիստոսի առջև, որովհետև Նրա մեջ հաղթահարվում են թե՛ մահը, թե՛ ժամանակը։ Քրիստոսը դառնում է այն կետը, որտեղ ամբողջ պատմությունը հանդիպում է հավիտենությանը։

Երբ ամպից հնչում է Հոր ձայնը՝ «Սա է Իմ սիրելի Որդին, Նրան լսեցե՛ք», Աստված մեզ ցույց է տալիս քրիստոնեական կյանքի էությունը։ Փրկությունը սկսվում է ոչ թե այն ժամանակ, երբ մենք շատ ենք խոսում Աստծո հետ, այլ երբ սովորում ենք լսել Աստծուն։ Ժամանակակից աշխարհի ամենամեծ ողբերգություններից մեկն այն է, որ մարդը անընդհատ խոսում է, բայց գրեթե չի լռում։ Իսկ Աստծո ձայնը լսելի է միայն այն սրտում, որը լռել է իր կրքերից, իր եսասիրությունից և իր աղմուկից։

Վերջում Քրիստոսը աշակերտներին իջեցնում է լեռից։ Սա հոգևոր կյանքի կարևորագույն օրենքներից մեկն է։ Աստված չի տալիս հայտնությունները, որպեսզի մարդը փախչի աշխարհից, այլ որպեսզի նա փոխված վերադառնա աշխարհ։ Թաբորի լույսը չի կոչված փակվելու վանքի պատերի կամ սրտի գաղտնիքների մեջ. այն պետք է լուսավորի ընտանիքը, հասարակությունը, մարդկային հարաբերությունները։ Ճշմարիտ միստիկան երբեք չի հեռացնում մարդուն աշխարհից, այլ նրան դարձնում է աշխարհի համար լույս։

Պայծառակերպության տոնը, հետևաբար, եկեղեցական օրացույցի հերթական հիշատակը չէ։ Այն հիշեցում է, որ քրիստոնեության վերջնական նպատակը պարզապես մեղքերի թողությունը չէ, այլ մարդու աստվածակերպումը՝ նրա մասնակցությունը Աստծո կյանքին։ Մարդը ստեղծվել է ոչ միայն Աստծուն հավատալու, այլև Նրա լույսով պայծառանալու համար։ Եվ ամեն անգամ, երբ սիրտը հաղթահարում է ատելությունը սիրով, հպարտությունը՝ խոնարհությամբ, մահը՝ հարության հույսով, այդ սիրտը դառնում է նոր Թաբոր, որտեղ շարունակում է փայլել այն նույն անստեղծ լույսը, որը մի օր տեսան Պետրոսը, Հակոբոսը և Հովհաննեսը։

Տեր Հեթում քահանա Թարվերդյան

Մեկնաբանություններ