Ես երիտասարդ քահանա էի, կարելի է ասել նորընծա, ինչպես այն ժամանակ կոչում էին նոր ձեռնադրվածներին: Մի օր, երբ Էջմիածնի գյուղերից մեկն էի գնացել մկրտություն կատարելու, մինչև արարողության սկսվելը, գյուղացիներին մի քանի հարցեր էին հետաքրքրում, որոնց սիրով պատասխանեցի, ինչքան հնարավոր էր: Անշուշտ, հարցերն ավելի վերաբերում էին հոգևոր կյանքին, որը նրանց համար մութ աշխարհ էր, քանի որ կարգերն անաստվածյան էին և նույնիսկ մեզ` հոգևորականներիս արգելված էր մարդկանց բացատրել և սովորեցնել ճշմարիտ հավատը: Ահա այս պայմաններում հանկարծ գյուղացիներից մեկն անկեղծ զարմանքով և, նույնիսկ կարելի է ասել, միամտությամբ ինձ հարցրեց. «Տեր Հայր, ինչո՞ւ մոլլայի հետևից հարյուր հազար հավատացյալներ են գնում, իսկ մեր քահանայի հետևից մի քանիսը, ի՞նչն է պատճառը»:

Անցյալն այն կատուն է, որ ոչ միայն որտեղից էլ շպրտես, թաթերի վրա է մնում, այլև, քսմսվելուց բացի, գիտի մռլտալ ու ճանկռել: Անցյալի հետ խնդիրներ ունեցողները սովորաբար խրվում-մնում են այնտեղ` հիշողությունների մեջ ապրելով ու ներկան տանուլ տալով: Թե՛ լավ, թե՛ վատ հիշողությունների: Թե՛ անհատները, թե՛ ժողովուրդները: Նրանց կատուն գերազանցապես մռլտում է ու ճանկռում: Անցյալը մոռացողներն ու իրենց համար անցյալ հնարողներն էլ պատմություն չեն ունենում, ու մոռացումը նրանց միակ ուղեկիցն է, իսկ մենակության մեջ նրանք նույնիսկ կատու չեն ունենում, որովհետև կատուները անկախ գիշատիչներ են ու գնում են` ուր ուզում են և ում հետ ուզում են: Իսկ ընդհանրապես, անցյալը կարող է և պարան լինել, որով, ինչպես հայտնի է, թե՛ կախվում են, թե՛ օգտագործում են իբրև ճոպան` ճակատագրի հարց է: Կամ` ընտրության: Սա` իբրև սկիզբ:

Արմեն Երիցյանի տեսակետը, որ իրենց քարոզարշավն ամենալավն է, այնքան էլ հեռու չէ իրականությունից այն պարզ պատճառով, որ ՕԵԿ-ն օգտվում է և՛ մոբիլ գործիքներից, և՛ ավանդական` քաղաքական տարրերը զուգորդելով օրենսդրական, սոցիալական, արևմտյանը` ռուսական, երիտասարդականը` փորձառական, մի խոսքով, բոլոր կարգի գործիքակազմերը մեկտեղելով, ստանում է խիստ դինամիկ գործընթաց։

Ինչ են անում իշխանությունները` բոլոր «ոզնիներին» է պարզ. սպասում են ավագանու ընտրություններն ավարտվեն, կառավարությունը ձևավորեն, հիմնականում չփոփոխելով այն, հետո տեսնեն` հետընտրական ինչ զարգացումներ են, ըստ այդմ, կա՛մ «կդանթեն»` իրերի վիճակը թողնելով նույնը, բարեփոխումների հարցում դանդաղ, շա՜տ դանդաղ շտապելով, կամ ընդհանրապես չշտապելով, ստատուս-քվոն չփոխելով, օլիգարխիայի խաթրին գրեթե չկպնելով, կա՛մ «ներս կբերեն» Կարֆուրին և քայլերի կասկադով կսկսեն մաքրել օլիգոպոլ տարածքները, բուրժուա-դեմոկրատական հեղափոխության շրջանցմամբ, «քիչիկ մը կսոցիալիստականացնեն» մոնոպոլ տնտեսությունը, որովհետև, եթե իրենք դրանով չզբաղվեն, դուրսը և «այլք» իրենցով կզբաղվեն:

Այն, որ ռուս-բրիտանական հարաբերությունները երբեք չեն փայլել, և մերթ ընդ մերթ լրտեսական «մանիայով» տառապող կողմերը միմյանց ողջույն են հղել` «սեփական լրտեսներ» հայտնաբերելով, հովանոցով թունավոր «ուկոլներ» անելով, նորություն չէ: Նորությունն այն է, որ «երկաթե տիկնոջ»` Մարգրետի թաղմանը, որին մասնակցեց անգամ Եղիսաբեթը` թագուհու իր բարձունքից, Ռուսաստանից… մարդ չի եղել։ Առավել ստույգ` Բրիտանիան որևէ մեկին չի հրավիրել: Չէ, հրավիրել է` Պուտինին անվերջ քննադատող Միխայիլ Գորբաչովին: Նա էլ, առողջական խնդիրների պատճառով, չի գնացել:

...թե ինչ-որ մի պահի, երբ Րաֆֆի Հովհաննիսյանի գլխավորած շարժումն իր պիկին էր հասել, իշխանությունները, ճիշտ է, որևէ ցանկություն չեն ունեցել նրանց պորտֆելներ տալու, սակայն, նորմալ բանակցությունների դեպքում, հնարավոր էր ոչ միայն սահմանադրական բարեփոխումների հանձնաժողովը Րաֆֆուն, այլև վերահսկողական որոշակի ֆունկցիաներ Ռուբեն Հակոբյանին տրվեին: Սակայն, շարժման իսպառ մարումից հետո, դա էլ չեն ցանկանա տալ:

Թունդ լևոնական, հետո, հանուն ԱԺ պաշտոնաթերթ «Հայաստանի Հանրապետության» գլխավոր խմբագրի աթոռի, Լևոն Տեր-Պետրոսյանին դավաճանած և Քոչարյանի «թրի տակ» մտած, կարճ ժամանակ անց պաշտոնից հեռացված և նորից Լևոնի «թևի տակ» մտած Լիզա Ճաղարյանը Facebook-յան իր էջում գրում է. «...Թարախի պես տարածում են, որ ով դուրս է գալիս Կոնգրեսից, ոչնչացնում ենք: Ստում եք մակեյանաբար: Կոնգրեսում լիքը մարդիկ կային, որոնց հետ ես և շատերը չեն էլ շփվել, որովհետև տհաճ է եղել դրանց հետ շփվելը: Անձամբ ես սոս գիմիշյանին (փոքրատառերը իրենն են -Ռ.Խ.) նույնիսկ չէի բարևում: Կոնգրեսում հիմա էլ կան մարդիկ, որոնց հետ չեմ շփվում: Կան, որ չեմ բարևում, որովհետև ինձ հաճելի մարդիկ չեն: Իրենք այլևս դատարկ տարածություն են»: Տիկին Ճաղարյանի հիշյալ որակումները խնդրեցինք մեկնաբանել Պետրոս Մակեյանին և Սոս Գիմիշյանին։

Վերջին երեք ամսում թե՛ տնտեսական, թե՛ քաղաքական դաշտում ակտիվորեն քննարկվում է ԱՊՀ երկրների միջև Եվրասիական միության ստեղծման գաղափարը։ Եթե այն իրականություն դառնա, ապա չի բացառվում, որ անդամակցող երկրները հրաժարվեն իրենց ազգային դրամից։ Սրա հետ մեկտեղ պետք է ստեղծվի միասնական տնտեսա-քաղաքական դաշտ։ Բնականաբար, այս խնդրի շուրջ կարծիքները երկու մասի են բաժանված` դեմ և կողմ։ Եվ քանի որ հարցի շուրջ ավելի շատ բանավիճում են քաղաքական ուժերը, մենք փորձեցինք խնդրի վերաբերյալ զրուցել գործարարի հետ, որն ավելի գործնական կարող է գնահատել իրավիճակը։ Ի՞նչ կտան Եվրասիական միության ստեղծումը և դրան անդամակցելը Հայաստանին։ Խնդրի շուրջ զրուցում ենք «Վեդի վայն» ընկերության նախագահ ՄԱՆՎԵԼ ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ հետ։

2013 թ. քաղաքական կարևորագույն իրադարձությունների շարքին պետք է դասել «Լևոն Տեր-Պետրոսյանի 3-րդ գալուստը»: Հայաստանի անկախության պատմության մեջ դժվար է հիշատակել մեկ այլ անձի, ով համակարգված և նպատակասլաց կերպով փորձում է իր տեղն ու դերն ունենալ քաղաքական գործընթացներում` չունենալով ոչ հստակ գաղափարախոսություն, ոչ էլ հստակ գործունեության ծրագիր: Միևնույն ժամանակ, անկախ Հայաստանի պատմության մեջ չկա ավելի տապալված և արժեզրկված գործիչ, որքան Տեր-Պետրոսյանն է: