Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը տարիներ առաջ իմպերատիվ կերպով ձևավորել է մի դիրքորոշում՝ «պետությունը և դատարանները չունեն և չեն կարող ունենալ իրավասություն խառնվելու եկեղեցու ներքին կյանքին, այդ թվում՝ հայրապետական տնօրինությանը, առաջնորդության կամ ներքին կառավարման հարցերին»։
Hasan and Chaush v. Bulgaria, Holy Synod of the Bulgarian Orthodox Church v. Bulgaria և հարակից գործերով ՄԻԵԴ-ը բաց տեքստով արձանագրել է՝ կրոնական համայնքի ինքնավարությունը Կոնվենցիայի 9-րդ հոդվածով պաշտպանվող հիմնարար իրավունք է, իսկ դրա խախտումը՝ անթույլատրելի պետական միջամտություն։
Այս նախադեպերը վերացական չեն և «խորհրդատվական» բնույթ չեն կրում։ Դրանք պարտադիր իրավական չափանիշ են նաև Հայաստանի համար։
Երբ եկեղեցու ներքին հարցերը փորձում են դարձնել դատական քննության առարկա, դա այլևս իրավունքի կիրառում չէ, այլ իրավունքի աղավաղում և վտանգավոր նախադեպ պետության համար:
Էդուարդ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Փաստաբան