Կոնցեպտուալ և գաղափարական իշխանություն․ ո՞վ է որոշում՝ ուր պետք է գնա համակարգը

Սկիզբը՝ այստեղ

ԿՈԲ (КОБ- «Концепция общественной безопасности»)․ կառավարման մասին դասախոսություններ

Մաս 8

Նախորդ մասում հասանք հիմնական հարցին․

եթե բազմաթիվ կառույցներ ու մարդիկ կարող են գործել նույն ընդհանուր ուղղությամբ, ապա ո՞վ է սահմանում այդ ուղղությունը։

Այստեղ դասախոսությունը մտցնում է ԿՈԲ-ի առանցքային հասկացություններից մեկը՝

Կոնցեպտուալ իշխանություն

Ցանկացած կառավարում ենթադրում է երեք հարց․

որտե՞ղ ենք,

ո՞ւր ենք ուզում հասնել,

ինչպե՞ս ենք հասնելու այնտեղ։

Եվ այստեղ ամենակարևորը նպատակի սահմանումն է։

Որովհետև կարելի է շատ արդյունավետ կառավարել համակարգը, բայց եթե վերջնական նպատակը դու չես որոշել, ապա ընդամենը արդյունավետորեն իրականացնում ես ուրիշի սահմանած ուղղությունը։

ԿՈԲ-ի տրամաբանությամբ կոնցեպտուալ իշխանությունը հենց այս մակարդակում է գործում՝

նպատակի ընտրություն և դրան հասնելու ընդհանուր ճանապարհի սահմանում։

Կառավարել պետությունը և որոշել՝ ինչպիսի պետություն կառուցել, նույն բանը չեն

Կառավարությունը կարող է կազմել բյուջե, հավաքել հարկեր, ղեկավարել պետական ապարատը և իրականացնել տնտեսական քաղաքականություն։

Բայց դրանից դեռ չի հետևում, որ հենց կառավարությունն է որոշել այն ընդհանուր մոդելը, որի ներսում գործում է։

Կարելի է բարեփոխել կրթությունը՝ առանց որոշելու, թե ինչպիսի մարդ պետք է ձևավորի կրթական համակարգը։

Կարելի է ղեկավարել տնտեսությունը՝ առանց հարցնելու, թե ինչ հասարակական նպատակի պետք է ծառայի տնտեսությունը։

Կարելի է կառավարել ֆինանսական համակարգը՝ առանց որոշելու, թե ում շահերին և ինչ երկարաժամկետ նպատակների պետք է ծառայի այդ համակարգը։

Այսինքն՝

մեկը կարող է կառավարել արդեն ընտրված ճանապարհը, իսկ մյուսը՝ ընտրել ճանապարհը։

Իսկ որտե՞ղ է այստեղ գաղափարախոսությունը

Երբ ընդհանուր կոնցեպցիան արդեն ձևավորված է, այն պետք է ներկայացվի հասարակությանը հասկանալի լեզվով։

Այստեղ հայտնվում է գաղափարական իշխանությունը։

Եթե կոնցեպցիան ասում է՝

«ինչ ենք կառուցում և ուր ենք գնում»,

ապա գաղափարախոսությունը բացատրում է՝

«ինչու է դա ճիշտ, անհրաժեշտ կամ ցանկալի»։

Այսպիսով ստացվում է պարզ շղթա․

Կոնցեպցիա

↓

Գաղափարախոսություն

↓

Քաղաքականություն

↓

Կոնկրետ կառավարչական որոշումներ

Մենք սովորաբար տեսնում ենք վերջին երկու մակարդակները՝ կառավարություն, խորհրդարան, կուսակցություններ, պաշտոնյաներ։

Բայց ԿՈԲ-ի տրամաբանությամբ կառավարման ավելի բարձր մակարդակը պետք է փնտրել այնտեղ, որտեղ որոշվում է ոչ թե հերթական օրենքը կամ որոշումը, այլ՝

ինչպիսի համակարգ է ընդհանրապես կառուցվում։

Դրա համար էլ արտաքին փոփոխությունը դեռ չի նշանակում ուղղության փոփոխություն

Կարող են փոխվել կառավարությունները։

Կուսակցությունները։

Կարգախոսները։

Նույնիսկ գաղափարախոսական ձևակերպումները։

Բայց եթե երկարաժամկետ նպատակային ուղղությունը մնում է նույնը, ապա կառավարման կոնցեպցիան կարող է չփոխվել։

Հետևաբար կարևոր է դիտարկել ոչ միայն՝

ինչ է հայտարարվում,

այլ նաև՝

ինչ երկարաժամկետ արդյունքի է տանում որոշումների հաջորդականությունը։

Եվ այստեղ իշխանության սովորական պատկերը փոխվում է

Օրենսդիր, գործադիր և դատական իշխանությունները պետության տեսանելի կառավարման օղակներն են։

Բայց այս դասախոսության տրամաբանությամբ դրանցից առաջ կա մեկ այլ հարց՝

ո՞վ է սահմանել այն նպատակները և սկզբունքները, որոնց շրջանակում այդ իշխանությունները գործում են։

Սա էլ կոնցեպտուալ իշխանության մասին ամբողջ գաղափարի առանցքն է։

Բայց այստեղ առաջանում է հաջորդ խնդիրը։

Որպեսզի որևէ կոնցեպցիա երկար ժամանակ կառավարի հասարակական գործընթացները, դրա հիմքում ընկած գաղափարներն ու գիտելիքները պետք է փոխանցվեն մարդկանց և սերունդներին։

Իսկ տեղեկատվության փոխանցման պայմանները պատմության ընթացքում կտրուկ փոխվել են։

Մի ժամանակ մարդը կարող էր ամբողջ կյանքն ապրել գրեթե նույն տեղեկատվական միջավայրում։

Այսօր մեկ սերնդի կյանքի ընթացքում կարող են մի քանի անգամ փոխվել տեխնոլոգիաները, տեղեկատվական հոսքերը, գիտելիքի հասանելիությունն ու հասարակության պատկերացումները։

Եվ եթե փոխվում է տեղեկատվության տարածման արագությունը, փոխվում են նաև հասարակության կառավարման պայմանները։

Սա մեզ բերում է №2 դասախոսության հաջորդ թեմային՝

հասարակության նոր տեղեկատվական վիճակ։

Ի՞նչ է տեղի ունենում կառավարման համակարգերի հետ, երբ տեղեկատվությունն ու գիտելիքը սկսում են փոխվել ավելի արագ, քան սերունդներն են փոխվում։

Շարունակելի

Սերգեյ Ղարագյոզյան

Մեկնաբանություններ