Վերադարձ նախապատերազմական իրավիճակին

ԱՄՆ-ն Իրանի հետ այս հուշագրով վերդարդառնում է նախապատերազմական իրավիճակին՝ շատ ավելի թույլ կարգավիճակով։ Նա զիջում է գրեթե ամեն ինչ, իսկ Իրանը դրա դիմաց միայն բացում է Հորմուզի նեղուցը։ Այս վիճակով պատերազմի վերսկսելը սարերի հետևում չի լինելու։

Միացյալ Նահանգները հրապարակել է 14 կետից բաղկացած հուշագրի ամբողջական տեքստը

1․ Անհապաղ և մշտական հրադադար Միացյալ Նահանգների, Իրանի և նրանց դաշնակիցների միջև բոլոր ճակատներում, այդ թվում՝ Լիբանանում, որտեղ երկու կողմերն էլ կխուսափեն ապագա ռազմական գործողություններից և կերաշխավորեն Լիբանանի ինքնիշխանությունը։

2․ Փոխադարձ հարգանք ինքնիշխանության և տարածքային ամբողջականության նկատմամբ՝ առանց միմյանց ներքին գործերին միջամտելու։

3․ Վերջնական համաձայնությունը կկնքվի 60 օրվա ընթացքում և կարող է երկարաձգվել փոխադարձ համաձայնությամբ։

4․ Միացյալ Նահանգները 30 օրվա ընթացքում անմիջապես և ամբողջությամբ կվերացնի ծովային շրջափակումը. Իրանը աստիճանաբար կվերսկսի նավագնացությունը: Միացյալ Նահանգները նաև մոտակա ուժերը կհանի վերջնական համաձայնությունից հետո 30 օրվա ընթացքում։

5. Իրանը 60 օրվա ընթացքում կապահովի Պարսից ծոցի և Օմանի ծովի միջև ազատ և անվտանգ առևտրային նավարկություն, իսկ ականազերծումից և խոչընդոտների վերացումից հետո 30 օրվա ընթացքում կվերականգնվի լիարժեք երթևեկությունը։

6. Իրանը և Օմանը կքննարկեն Հորմուզի նեղուցի ապագա կառավարումը և ծովային կարգավորումները՝ խորհրդակցելով տարածաշրջանային երկրների հետ և միջազգային իրավունքի համաձայն։

7. Միացյալ Նահանգները և տարածաշրջանային գործընկերները կմշակեն Իրանի համար ավելի քան 300 միլիարդ դոլարի տնտեսական զարգացման ծրագիր, որի իրականացման մանրամասները կհամաձայնեցվեն 60 օրվա ընթացքում, և կտրվեն բոլոր անհրաժեշտ թույլտվությունները։

8. Իրանի նկատմամբ բոլոր պատժամիջոցները, ներառյալ ՄԱԿ-ի, Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալության, ԱՄՆ-ի առաջնային և երկրորդային պատժամիջոցները, կվերացվեն համաձայնեցված ժամանակացույցի համաձայն, և պատժամիջոցների վերացումը կբարձրացվի որպես բանակցությունների առաջնահերթ հարց։

9. Իրանը վերահաստատում է, որ չի արտադրելու միջուկային զենք։ Հարստացված ուրանի պաշարների խնդիրը կվերանայվեն կողմերի միջև համաձայնեցված մեխանիզմի միջոցով, ներառյալ առնվազն տեղում նոսրացումը՝ Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալության հսկողության ներքո։ Ապագա հարստացման և միջուկային կարիքները կլուծվեն վերջնական համաձայնագրում։

10. Ստատուս քվոյի պահպանում մինչև վերջնական համաձայնագիր. Իրանը կդադարեցնի իր ներկայիս միջուկային կարգավիճակը, մինչդեռ Միացյալ Նահանգները չի կիրառի որևէ նոր պատժամիջոցներ և չի տեղակայի որևէ լրացուցիչ տարածաշրջանային ուժեր։

11. ԱՄՆ պատժամիջոցներից անհապաղ ազատումներ նավթի, նավթամթերքների, նրա ածանցյալների և Իրանի հետ կապված բոլոր բանկային, ապահովագրական, նավագնացության և առևտրային ծառայությունների վերաբերյալ։

12. Արգելափակված իրանական ակտիվները հասանելի կլինեն համաձայնեցված ընթացակարգերի համաձայն՝ Իրանի Կենտրոնական բանկի կողմից լիազորված լիարժեք օգտագործմամբ և ԱՄՆ բոլոր պահանջվող լիցենզիաներով ու թույլտվություններին աջակցելով։

13. Համատեղ իրականացման և մոնիթորինգի մեխանիզմը կհետևի Հուշագրի և ապագա ցանկացած վերջնական համաձայնագրի պահպանմանը։

14. Վերջնական համաձայնագրի շուրջ բանակցությունները կշարունակվեն հիմնական դրույթների իրականացումից հետո, և վերջնական համաձայնագիրը կհաստատվի ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի պարտադիր բանաձևով։

Վազգեն ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

Մեկնաբանություններ