Հայոց լեզուն պարզապես հաղորդակցման միջոց չէ, այլ յուրօրինակ աշխարհայացք և հոգևոր կոդ, որտեղ յուրաքանչյուր հնչյուն, արմատ ու բառ պարունակում են տիեզերական իմաստասիրություն։ Դարերի ընթացքում հայոց լեզվամտածողությունը ձևավորել է մի ծածկագիր, որտեղ արտաքին հնչյունական զուգադիպությունների հետևում հաճախ թաքնված են խորին միստիկ ճշմարտություններ։ Այդ լեզվական միստիցիզմն է, որ թույլ է տալիս համամարդկային ու աստվածաշնչյան հնագույն պատմությունները վերապրել ու վերանայել հայերենի ինքնատիպ պրիզմայով՝ բացահայտելով իմաստային այնպիսի շերտեր, որոնք վրիպում են մյուս լեզուներում։
«Կան»-երը և «Ավել»-ները. հայերենի թաքնված միստիկան Կայենի և Աբելի պատմության մեջ
Աստվածաշնչյան առաջին եղբայրասպանության պատմությունը հայերենի ոսկեղենիկ լեզվամտածողության մեջ ստանում է բոլորովին նոր, իմաստասիրական և միստիկական խորություն:
1. «ԿԱ» - Գոյություն ունեցողների իշխանությունը (Կայեն)
Եթե նայենք «Կայեն» անվանը հայերեն արմատների պրիզմայով, ապա «ԿԱ-ԻՆ» բառակազմությունը հիշեցնում է «կան», «գոյություն ունեցողներ» իմաստը: Կայենը դառնում է նրանց խորհրդանիշը, ովքեր հաստատված են երկրի վրա, ունեն ուժ, իշխանություն և ինքնավստահություն: Նրանք այն «գոյություն ունեցողներն» են, որոնք որոշում են, թե ով ունի ապրելու իրավունք:
2. «ԱՎԵԼ» - «Ավելորդ» համարվածները (Աբել)
«Աբել» անունը հայերենում հնչյունապես նույնանում է «ավել» (ավելորդ, ավելցուկ) բառի հետ: Նախանձի և անարդարության պատճառով Աբելը Կայենի աչքերում դառնում է «ավելորդ»՝ մեկը, ով խանգարում է իրեն և «ավել» է այս աշխարհում:
3. Միստիկական եզրահանգում
Այս լեզվական բառախաղը բացահայտում է դաժան մարդկային իրականություն. «Կան»-երը (գոյություն ունեցողները/հզորները) սպանեցին «Ավել»-ներին (տկարներին ու «ավելորդ» հռչակվածներին): Սա միայն հին աստվածաշնչյան պատմություն չէ, այլ մարդկության պատմության հավերժական ողբերգությունը, երբ ուժեղը «ավելորդ» է համարում թույլին:
Էմին Մարտունի