Նորություններ » Վաղը նախատեսված ԱՄՆ-Իրան բանակցությունները կարող են բախտորոշ լինել

Վաղը նախատեսված ԱՄՆ-Իրան բանակցությունները կարող են բախտորոշ լինել

06.02.2026 | 10:52

Իրանի շուրջ և Իրանի հետ կապված իրադարձություններն արագորեն հաջորդում են մեկը մյուսին: Վաղը կարող է շատ վճռորոշ կամ նույնիսկ բախտորոշ օր լինել… Ավելի վաղ հայտնի էր դարձել, որ Իրանը հնարավոր պայմանավորվածությունների շրջանակներում պատժամիջոցների չեղարկման պայման է առաջ քաշում, մինչդեռ ԱՄՆ-ի նախագահ Դոնալդ Թրամփը չի բացառել Իրանի նկատմամբ ուժային միջամտության տարբերակը:

Ամերիկյան «Axios» պորտալը երեկ հայտնել էր, որ Իրանի միջուկային ծրագրի շուրջ ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև բանակցությունները, որոնք նախատեսված են ուրբաթ օրը՝ փետրվարի 6-ին, չեղարկվել են, չեն կայանա: Այս մասին տեղեկությունը հրապարակել էր «Axios»-ի հրեա լրագրող Բարաք Ռավիդը: Ըստ նրա, չեղարկումը տեղի է ունեցել ավելի վաղ ձեռք բերված պայմանավորվածություններից Իրանի հրաժարվելու պատճառով, ինչի մասին իրեն հայտնել են ամերիկացի երկու բարձրաստիճան պաշտոնյաներ:

«Axios»-ի աղբյուրի տեղեկություններով՝ հանդիպումը, որը պետք է տեղի ունենար Ստամբուլում, չեղարկվել է ոչ միջուկային հարցերի շուրջ բանակցություններ վարելուց Իրանի հրաժարվելու պատճառով: ԱՄՆ-ը չի համաձայնել իրանական կողմի առաջարկին՝ բանակցությունները տեղափոխել Օման և դրանք անցկացնել երկկողմ ձևաչափով, որպեսզի կենտրոնանան միայն միջուկային հարցերի վրա: Սակայն, ինչպես պարզվեց այսօր, ընդամենը մի քանի ժամ առաջ, հայտնի ցեղի ներկայացուցիչ Ռավիդը կեղծ տեղեկություն է հրապարակել՝ իր և Իսրայելի սիոնիստական վարչակարգի համար ցանկալին ներկայացնելով իբրև իրականություն:

ԱՄՆ-ի նախագահի հատուկ բանագնաց Սթիվեն Ուիթքոֆը, Life.ru-ի փոխանցմամբ , ժամանել է Օման՝ Իրանի հետ բանակցությունների համար, որոնք նախատեսված են փետրվարի 6-ին: Դատելով «Flightradar24»-ի տեղեկություններից, ամերիկյան ներկայացուցչի «Bombardier Global 7500» ինքնաթիռը վայրէջք է կատարել Մասկատ քաղաքում:

Մերձավոր Արևելքի և Իսրայելի հարցերով փորձագետ, քաղաքագետ Ալեքսանդր Կարգինի կարծիքով, ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև շփման կետեր չեն մնացել, և Մերձավոր Արևելքում նոր ռազմական գործողություններ սկսելու հավանականությունը մոտենում է առավելագույնին, ցանկացած պահի կարելի է սպասել էսկալացիայի։ Փորձագետն իր տելեգրամյան ալիքում հիշեցրել է, որ ԱՄՆ-ն Իրանից պահանջում է փակել միջուկային և հրթիռային ծրագրերը, ինչպես նաև Թեհրանի լիակատար հրաժարում բալիստիկ հրթիռներից և Իրանի վստահված անձանց աջակցությունից: ԱՄՆ-ի նախագահ Դոնալդ Թրամփը ցանկանում է նաև, որ Իրանը մեղմացնի իր ներքին քաղաքականությունը, մասնավորապես, դադարի խստորեն հետապնդել բողոքի ցույցերի մասնակիցներին և չեղյալ հայտարարի նրանց մահվան դատավճիռները, եթե այդպիսիք արդեն նշանակված են:

Մինչդեռ, ըստ փորձագետի, Իրանը պատրաստ է ԱՄՆ-ի հետ բանակցություններ վարել միայն իր միջուկային ծրագրի շուրջ, Թեհրանն այլ կետերի առնչությամբ չի ցանկանում զիջումների գնալ։

Հրթիռային ծրագիրը, Կարգինի հավաստմամբ, Թեհրանի հիմնական ռազմական գործիքն է, որով նա կարող է սպառնալ ինչպես Իսրայելին, այնպես էլ Պարսից ծոցի միապետություններին: Իրանը դժվար թե հրաժարվի նաև տարբեր պրոքսի ուժերին աջակցությունից, քանի որ «շիական առանցքի» ստեղծումը (Իրանում անվանում են «դիմադրության առանցք») և դրա միջոցով Իսրայելի վրա ճնշումն Իրանի արտաքին քաղաքականության հիմնաքարերից մեկն է: Եվ վերջապես հասկանալի է, որ նրանք չեն գնա նաև ներքին քաղաքականության փոփոխության, քանզի դա կնշանակի, որ իշխանությունը կարծես ներսից է փոխվում և հրաժարվում է ինքն իրենից։

Մինչդեռ, ինչպես նշել է քաղաքագետը, վերոնշյալ դիրքորոշումները, պահանջները չափազանց կարևոր են Թրամփի համար: Ստացվում է, որ փոխզիջման հասնելու համար թեմաներ գործնականում չեն մնացել։ Այսպիսով Մերձավոր Արևելքում լայնամասշտաբ ռազմական գործողություններ սկսելու ռիսկը դարձել է կրիտիկական, իսկ հակամարտության սրման հավանականությունը՝ չափազանց բարձր:

Եթե հավատանք «The Wall Street Journal»-ի (WSJ) հրապարակմանը, իրանցի դիվանագետների հետ զրույցներից հետո մերձավորարևելյան երկրների ներկայացուցիչները հայտնել են, որ իրենք քիչ բան են ակնկալում ուրբաթ Օմանում կայանալիք հանդիպումից: Ոմանք ենթադրում են, որ դա ավելի շուտ կլինի «գաղափարների փոխանակում՝ առանց որևէ որոշակի արդյունքի», մյուսները պնդում են, որ իրենք հաշտվել են Իրանի և ԱՄՆ-ի միջև անխուսափելի ռազմական առճակատման հետ:

WSJ-ի հեղինակները կարծում են, որ Իրանը մարտավարական հաղթանակ է տարել՝ հասցնելով բանակցությունները տեղափոխել Օման։ Այն ավելի հանգիստ վայր է, որտեղ իրանցի բանակցողները կենթարկվեն ավելի քիչ ճնշումների տարածաշրջանային խոշոր տերությունների կողմից՝ ի տարբերություն Թուրքիայի, և համաշխարհային լրատվամիջոցների կողմից կարժանանան ոչ այնքան մեծ ուշադրության, որքան Ստամբուլում:

Ըստ Թուրքիայում իրանական հետազոտությունների կենտրոնի գիտաշխատող Օրալ Տողայի, Թեհրանը պնդել է հանդիպման վայրի փոփոխության հարցում, քանի որ Թուրքիայում բանակցությունների բազմակողմ ու բաց ձևաչափը համարել է բարձր ռիսկայնության ու ցածր արդյունավետությանմիջոցառում: Այս քայլը, Տողայի կարծիքով, ռազմավարական փորձ է՝ փոխելու բանակցությունների պայմանները հօգուտ իրենց։

Արթուր Հովհաննիսյան

Դիտվել է՝ 7764