Այսօր անհրաժեշտ են ոչ թե կուրորեն համաձայնողներ, այլ՝ մտածող մարդիկ

Երբ ժողովուրդը գիտնականից, գրողից, նկարչից, երաժշտից ու մշակույթի գործչից հրաժարվում է և նրանց տեղը սկսում է պաշտել պատահական, աղմկոտ ու իշխանությանը հարմար մարդկանց, հասարակությունն աստիճանաբար կորցնում է իր ամենակարևոր հենասյուներից մեկը՝ մտածելու կարողությունը։

Ժողովրդի ուժը միայն բանակով, տնտեսությամբ կամ թվաքանակով չի չափվում։ Ժողովրդի իրական ուժը նրա ստեղծած գիտությամբ, մշակույթով, կրթությամբ, արվեստով և ազգային հիշողությամբ է չափվում։ Երբ գիտնականին փոխարինում է անգրագետը, գրողին՝ պատեհապաշտը, մշակույթի մարդուն՝ սպասարկողը, իսկ մտավորականին՝ իշխանության կամ փողի դիմաց լռողը, այդ հասարակությունը սկսում է կորցնել իր ինքնությունը։

Ամենավտանգավորն այն է, երբ ժողովուրդը ոչ միայն հանդուրժում, այլև պահանջում է այդ վիճակը։ Երբ բարձր արժեքների փոխարեն հասարակական հարգանքի չափանիշ են դառնում պաշտոնը, փողը, կապերը, աղմկոտ վարքն ու իշխանությանը մոտ լինելը, մենք այլևս չենք կարող զարմանալ, թե ինչու է երկրի հասարակական կյանքը հասել այս վիճակին։

Մտավորականը պարտավոր չէ հաճոյանալ իշխանությանը։ Գիտնականը պարտավոր չէ կրկնել պաշտոնական թեզերը։ Գրողը պարտավոր չէ լռել, երբ տեսնում է անարդարություն, ինչպես ժամանակին արել են Թումանյանը, Չարենցը, Իսահակյանը, Սևակն ու Շիրազը։ Նկարիչը պարտավոր չէ նկարել այն, ինչ իրեն պատվիրում են։ Մշակույթի գործչի առաքելությունը հասարակությանը զվարճացնելը չէ։ Նրա առաքելությունն է հիշեցնել՝ ով ենք մենք, որտեղից ենք գալիս և ինչպիսի երկիր ենք ուզում թողնել հաջորդ սերնդին։

Եթե հասարակությունը սկսում է հարգել ոչ թե ստեղծողին, այլ սպասարկողին, ապա վաղ թե ուշ ինքն էլ դառնում է սպասարկող հասարակություն՝ պատրաստ սպասարկելու ցանկացած ուժի, ցանկացած գաղափարախոսության և ցանկացած իշխանության, որը կարող է ինչ-որ բան առաջարկել։

Հենց այստեղ է սկսվում ազգային ողբերգությունը։

Որովհետև ժողովուրդը, որը կորցնում է իր գիտնականին, գրողին, արվեստագետին ու մտածող մարդուն, վաղ թե ուշ կորցնում է նաև սեփական ապագան ձևակերպելու կարողությունը։ Եվ եթե այսօր մեզ թվում է, թե պարզապես մշակույթի ու հասարակական արժեքների անկման մասին է խոսքը, իրականում խնդիրը շատ ավելի խորն է։ Խոսքը պետության հոգևոր դիմադրողականության մասին է։

Պետությունը կարող է վերականգնել շենքերը, ճանապարհները և նույնիսկ տնտեսությունը։ Բայց եթե հասարակությունը կորցրել է ճշմարտությունը տարբերելու, արժանավորին ճանաչելու և ստեղծողին գնահատելու կարողությունը, վերականգնելն արդեն շատ ավելի դժվար է։

Ժողովուրդը, որը դադարում է գնահատել իր լավագույն մարդկանց, վերջում ստանում է այն հասարակությունը, որն ինքն է ընտրել։

Ուստի այսօր մեզ անհրաժեշտ է ոչ թե ավելի շատ աղմուկ, այլ ավելի շատ գիտություն։ Ոչ թե ավելի շատ սպասարկողներ, այլ ստեղծողներ։ Ոչ թե կուրորեն համաձայնողներ, այլ մտածող մարդիկ։

Որովհետև ազգը պահպանվում է ոչ միայն սահմանների վրա։ Ազգը պահպանվում է նաև գրքի, գիտության, արվեստի, դպրոցի, մշակույթի և ազգային արժանապատվության մեջ։

«Ճշմարտության ձայն»-ի ֆեյսբուքյան էջ

Մեկնաբանություններ