Հնագիտական պեղումներից մինչև մարդաբանական խնդիրներ

Արցախի Քարինտակ քարանձավում մասնագետները 20 հազար և ավելի տարվա վաղեմությամբ շերտեր են ուսումնասիրում: ՀՀ ԳԱԱ մոլեկուլային կենսաբանության ինստիտուտի էթնոգենոմիկայի լաբորատորիայի վարիչ, Արցախի Քարինտակ գյուղի քարանձավի արշավախմբի ղեկավար ԼԵՎՈՆ ԵՊԻՍԿՈՊՈՍՅԱՆԸ լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ նշեց, որ, հնագիտական պեղումներից զատ, անդրադառնում են նաև մարդաբանական խնդիրների:

Երկու տարի առաջ գտել են 7 հազար տարվա վաղեմությամբ ատամ, հաջողվել է տարիքը որոշել, նաև որոշակի նյութ առանձնացնել: Արդյունքները չեն հանրայնացվելու մինչև գիտական հոդվածի հրապարակումը:

Արշավախմբի ղեկավարը նշեց, որ Արցախում մեծացնում են աշխատանքների տարածքը, քանի որ Արցախը (Հարավային Կովկասն առհասարակ) հնագույն միգրացիաների` մարդու հնագույն տեսակների, նաև անհետացած կենդանիների տարածք է: Արցախում աշխատանքը սկսել են Ազոխի քարանձավից (2002 թ.), վերսկսել են 1988-ին դադարեցրած աշխատանքները: Հայտնի և եզակի այս քարանձավն ունի 13 մետր հաստությամբ մշակութային շերտ: Յուրաքանչյուր տարի պեղում են մոտավորապես 20 սմ: Ավելի քան 60 տարվա աշխատանք է: Նախորդ պեղումները բարբարոսական ձևով են կատարվել, պայթեցրել են: «Մենք այսօր փորձում ենք աշխատել միջազգային չափանիշների համաձայն, դրանով է պայմանավորված, որ շատ դանդաղ ենք առաջ շարժվում»,- պարզաբանեց Լ. Եպիսկոպոսյանը: Կարևոր ձեռքբերում է նաև «Ազոխի քարանձավը և Կովկասյան միջանցք» գիրքը, որը Ադրբեջանի հարուցած խոչընդոտների պատճառով տպագրվել է մեկ տարի ուշացումով: Բանախոսը փաստեց, որ գրքից հետո պետական մակարդակով ադրբեջանական դիմադրությունն ակնհայտորեն սրվել է:

«Իրատեսի»` «Պաշտպանվա՞ծ են Արցախի քարանձավները» հարցին ի պատասխան Լևոն Եպիսկոպոսյանն ասաց, որ խնդիր կա Ազոխի քարանձավի դեպքում, որն ունի շատ սրահներ, և հետաքրքիր է ոչ միայն մասնագետների համար. «Քարանձավի մուտքը պարսպով փակված է, բայց մարդիկ ցանկության դեպքում մտնում են: Ջահեր են օգտագործում: Երեխաներն անգամ քարերով խփում են չղջիկներին: Ազոխում մնացել է չղջիկների չորս էնդեմիկ տեսակ: 20-30 տարի առաջ 6-8-ն էին: Մենք պետք է մտածենք ոչ միայն պեղումների մասին, այլև բնության բազմազանության»:

Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Հեղինակի նյութեր

• Պատմության վկաները
• Վերացող ծաղիկներ
• Ձեռք մեկնելու գաղափարը առաքելության վերածվեց
• «Մի նայեք, որ փոքր է մեր երկիրը, եթե արդուկով այս սարերը հարթեցնեք, Չինաստանից մեծ կլինի»
• «Բանկ օտոման» գործողությունը ժամանակին ցնցել էր ամբողջ Եվրոպան
• «Դրսից մեզ վրա կա­րող են ազ­դել միայն ներ­սի գոր­ծիք­նե­րով»
• «Ե­րե­սուն տա­րի ձգ­վեց մեր ան­կա­խու­թ­յան պատ­մու­թ­յու­նը, մենք շա­հե­ցի՞նք»
• Մշա­կույ­թը հեռ­վից հե­ռու պահ­պա­նե­լու հույ­սով
• Անի­մա­ցիան, աշ­խարհն ու մենք
• «Մեր տա­րածք­նե­րը փոք­րա­ցան, ո­րով­հետև այդ­պես էլ չհաս­կա­ցանք, որ պետք է խմենք մեր բա­ժա­կով»
• Արվեստի ուժը
• Նոր մա­տե­նա­շա­րը ներ­կայաց­նում է արևմտա­հայ և ս­փ­յուռք­յան գրող­նե­րի
• Բե­մը կեն­դա­նու­թ­յուն է ստա­նում ա­ռայժմ միայն մա­նուկ­նե­րի հա­մար
• «Գիրք սիրողների համար սա իսկական մկնդեղ է` հյութեղ ու անտանելի»
• Հա­մաշ­խար­հա­յին դա­սա­կան­նե­րի ստեղ­ծա­գոր­ծու­թ­յուն­նե­րը՝ դու­դու­կով
• «Բնակ­չու­թ­յու­նը պատ­րաստ չէ, բայց տար­վում են աշ­խա­տանք­ներ»
• Ամա­նո­րի գի­շե­րը դի­մա­վո­րե­լու են ե­կե­ղե­ցում
• «Ջա­զի մեջ զգաց­վում է ապ­րածդ ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նը»
• «Ե­թե չլի­ներ Փե­լե­շ­յա­նը, կար­ծում եմ, դեռևս գտած չէի լի­նի կի­նո­յում իմ ու­ղին»
• «Հու­շար­ձան­ներն այդ տա­րածք­նե­րի պատ­կա­նե­լու­թ­յան անձ­նագ­րերն են»

Մեկնաբանություններ