Ինչն էր պայքարիդ գինը
2020 թվականին, երբ արցախյան պատերազմը դեռ չէր սկսվել, հնչում էին կոչեր՝ կանխելու այն։ Սակայն ամենաբարձր ձայները պահանջում էին պատերազմ։ Պատերազմ եղավ...
Արդյունքում հայրենիքը վճարեց ամենածանր գինը՝ հազարավոր երիտասարդների կյանքերով։ Նրանք չստեղծեցին այդ հայրենիքը, բայց իրենց կյանքը տվեցին նրա համար։ Հազարավորները զոհվեցին, հազարավորները վիրավորվեցին, իսկ շատերը մինչ օրս չեն կարողացել դուրս գալ պատերազմի մղձավանջից։ Նրանց պատերազմը դեռ շարունակվում է՝ ներսում։
Իսկ ի՞նչ շահեց պատերազմը։ Հազարավոր ընտանիքների անսփոփ ցավ, հազարավոր զոհեր, վիրավորներ, անհետ կորածներ և կոտրված ճակատագրեր։ Ոչ մի հաղթանակ կամ պարտություն չի կարող վերադարձնել մոր որդուն, կնոջ ամուսնուն կամ երեխայի հորը։
Իսկ ո՞ւր էին հայրենասիրության մասին ամենաբարձր գոռացողները, երբ պետք էր կանգնել կենդանի հերոսի կողքին։
Օրեր առաջ հրապարակել էի 44-օրյա պատերազմի մասնակցի մասին։ Նրա ընտանիքում մայրը հաշմանդամ է, եղբայրներից մեկը՝ անհետ կորած, իսկ մյուսը պայքարում էր կյանքի և մահվան միջև։ Քույրը աղերսում էր՝ օգնեք, որպեսզի եղբայրը ապրի, առողջանա և արժանապատիվ կյանք ունենալու հնարավորություն ստանա։
Ո՞ւր էին այդ աղմկոտ հայրենասերները։
Ժամանցի, սրճարանների, ակումբների, խնջույքների և ցուցադրական շքեղության համար գումար միշտ գտնվում է։ Բայց երբ հարցը վերաբերում է պատերազմի մասնակցի կյանքին, առողջությանը կամ արժանապատիվ ապագային, հանկարծ բոլորը լռում են։
Եվ նույն մարդիկ յուրաքանչյուր սեղանի շուրջ բաժակ են բարձրացնում սահմանը պահած, զոհված ու կռված տղաների կենացը՝ հայրենիքի, Արցախի և արժանապատվության անունը խառնելով գեղեցիկ, բայց դատարկ խոսքերի հետ։
Հայրենասիրությունը չափվում է ոչ թե բարձր ճառերով կամ լիքը բաժակներով, այլ նրանով, թե որքան ես կանգնում քո զինվորի, նրա ընտանիքի և նրա կյանքի կողքին, երբ նա ամենաշատն ունի քո կարիքը։
Պատերազմը հաղթողներ չի թողնում։ Այն բոլորից խլում է ամենաթանկը՝ մարդկային կյանքը, իսկ նրա վերքերը մնում են սերունդների վրա։
Հիշե՛ք, զոհված հերոսի հիշատակը հարգելը սկսվում է կենդանի հերոսին չմոռանալուց։
Նարեկ ՊԱՊՈՆՑ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
-
Ասում են… Հայաստանում կրկին հակառուսական կեղծ և Արևմուտքի կողմից կառավարելի ալիք է ստեղծվել, թե ՀԱՊԿ-ը մեզ չօգնեց, և ՀԱՊԿ-ից պետք է դուրս գանք։ Նշում են նաև, թե Ռուսաստանը Հայաստանին անհուսալի դաշնակից է
-
Ասում են… Նա Ռուսաստանի բացահայտ թշնամի է, որը, մինչև որոշակի պահը, իշխանության գալով ստիպված էր քողարկել իր մտադրությունները, իր նպատակները։ Մենք թույլ տվեցինք մեզ «մոլորեցնել» հույսերով, թե ինչ-որ կերպ դա կանցնի-կգնա, բայց այդպես չեղավ
-
Ասում են… Հայաստանն իսկապես կատարել է իր աշխարհաքաղաքական ընտրությունը՝ դեմքով շրջվելու դեպի Եվրոպա։ Մենք չենք կարող գործել այնպես, կարծես դա գոյություն չունի։ Մենք՝ ֆրանսիացիներս, պետք է ընդունենք այդ ընտրությունը և հավատարիմ լինենք դրան
-
Ասում են… Զարմանալի է՝ Թրամփն ասաց, որ ոչ ոք իրեն չի ասել՝ Իրանը կարող է փակել Հորմուզի նեղուցը։
Յուրաքանչյուր ռազմական խաղային տեսության ժամանակ, որին ես մասնակցել եմ, առաջին բանը, որ մենք ենթադրել ենք, այն էր, որ Իրանը դա կանի
-
Ասում են… Հնարավոր չէ որևէ գերտերության թիկունքում գործարքներ կնքել, որոնց մասին ամենայն մանրամասնությամբ տեղյակ չլինեն մյուս գերտերությունները: Բոլոր գերտերություններն էլ տիրապետում են հետախուզական այնպիսի հզոր հնարավորությունների, որ փոքր երկրները հազիվ թե կարողանան նրանցից որևէ գաղտնիք թաքցնել
-
Ասում են… Ի տարբերություն Արևմուտքի, որը կոչ է անում Հայաստանին կրճատել Ռուսաստանի հետ իր հարաբերությունները, մենք չենք խոչընդոտում Հայաստանի առևտրատնտեսական կապերի զարգացմանը այլ երկրների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
Տարածաշրջանային
