«Բաժանիր, որ... ավելի հեշտ հաշվես». հայկական պառակտման նորագույն ձեռնարկ
18.10.2026 | 13:03
Աշխարհում կան պետություններ, որոնց ղեկավարներն առավոտից երեկո հոգնեցուցիչ կերպով կրկնում են նույն անհետաքրքիր բառերը՝ «միասնություն», «համախմբում», «ազգային համերաշխություն»: Ձանձրալի է, այնպես չէ՞:
Բարեբախտաբար, Հայաստանում մենք վաղուց անցել ենք այդ քարեդարյան հասկացությունների կողքով։ Մեր քաղաքական ու հասարակական «մտքի հսկաները» գտել են ազգային առաջընթացի բոլորովին նոր, ինովացիոն բանաձև՝ կատարյալ մասնատում։
Եկեք մի պահ հետ նայենք մեր «հանճարեղ» էվոլյուցիային և տեսնենք, թե ինչպես ենք մենք հասել այսօրվա բարձունքներին.
1-ին փուլ. Գույների աշխարհը
Սկզբում ամեն ինչ պարզ էր, ինչպես շախմատում։ Ազգը բաժանվեց «սևերի» և «սպիտակների»։ Եթե դու սպիտակ ես՝ ուրեմն հրեշտակ ես, եթե սև՝ ուրեմն... դե, ինքներդ հասկացաք։ Պարզ, հարմար, առանց երկար մտածելու։
2-րդ փուլ. Ժամանակային ճանապարհորդություն
Երբ գույները հոգնեցրին, անցանք ժամանակային մեխանիկային։ Հայաստանի քաղաքացիները բաժանվեցին երկու հիմնական տեսակի՝ «Նախկիններ» (որոնք մեղավոր են անգամ եղանակի տեսության համար) և «Ներկաներ» (որոնք անմեղ են անգամ սեփական սխալների մեջ)։ Եթե հանկարծ ցանկանաս լինել «Ապագա»՝ քեզ արագ կհիշեցնեն, որ այդպիսի տարբերակ ընտրացանկում չկա։
3-րդ փուլ. Աշխարհագրական «ճշտություն»
Ինչո՞ւ սահմանափակվել միայն քաղաքականությամբ, եթե կարելի է քանդել ազգային ողնաշարը։ Հրաշալի «գյուտ» էր հայերին բաժանելը՝ ըստ ծննդավայրի ու բարբառի։ «Սա մեր հողն է, սա՝ ձեր», «դուք այսպիսին եք, մենք՝ այնպիսին»։ Արդյունքում ստացանք աշխարհում եզակի մի երևույթ՝ ազգ, որը հաջողությամբ ատում է ինքն իրեն՝ ըստ անձնագրի գրանցման հասցեի։
4-րդ փուլ. Հավատքի «աուդիտ»
Երբ թվում էր, թե էլ բաժանելու բան չկա, հերթը հասավ դարավոր Սուրբ Եկեղեցուն։ Հիմա արդեն ունենք «ճիշտ» ու «սխալ» հավատացյալներ, «մեր» ու «ձեր» հոգևորականներ։ Եթե հոգևոր միասնությունն էլ քանդենք, ապա վերջնականապես կհասնենք կատարելության։
5-րդ փուլ. Գլոբալ «հայրենասիրական աուդիտ»
Եվ վերջապես, մենք դուրս եկանք միջազգային ասպարեզ։ Պարզվեց, որ միայն Հայաստանի ներսում բաժանումները քիչ են։ Մենք ստեղծեցինք ավելի մասշտաբային ձևաչափ՝ «Իսկական հայրենասերներ» (Սփյուռք) ընդդեմ «Այստեղ տառապողների» (Հայաստանցիներ)։
Այս մակարդակում ամեն ինչ պտտվում է այն հարցի շուրջ, թե ով է ավելի շատ «իսկական» հայ։ Եթե դու Սփյուռքից ես, դուք ձեզ իրավունք եք վերապահում հեռվից խորհուրդներ տալ, թե ինչպես «ճիշտ» սիրել հայրենիքը, և մեղադրել տեղացիներին՝ ամեն ինչում։ Եթե դու Հայաստանում ես, դուք անտեսում եք Սփյուռքին, քանի որ «նրանք չգիտեն իրականությունը», չեն վճարում հարկեր և պարզապես «ֆեյսբուքյան» հայրենասիրությամբ են զբաղված։ Հիանալի է, չէ՞։ Երկու կողմն էլ ունեն արդարացումներ՝ միմյանց չմիավորվելու համար։ Ստացվեց միասնության փոխարեն՝ մշտական մրցակցություն, թե ով է ավելի շատ զոհաբերել։
«Պատահականությո՞ւն... Չեմ կարծում»
Ուրիշ երկրներում ղեկավարները փորձում են միավորել անգամ ամենամեծ տարձայնություններ ունեցող քաղաքացիներին, որովհետև գիտեն՝ պառակտված ազգը հեշտ կառավարվող ու հեշտ պարտվող ազգ է։
Իսկ մեզ մո՞տ։ Մեզ մոտ ամեն օր բեմադրվում է «Ինչպես ազգը բաժանել ատոմների» ներկայացումը։ Եվ եթե որևէ մեկը կարծում է, թե սա պատահականություն է, ապա նա, թերևս, չափազանց միամիտ է։
Այնպես որ, սպասենք նոր բաժանումներին։ Օրինակ՝ «աջլիկներն ընդդեմ ձախլիկների» կամ «սուրճ խմողներն ընդդեմ թեյ սիրողների»։ Ամենակարևորը՝ հանկարծ ոչ մի միավորող բառ չասվի, թե չէ պատմության մեջ պատահաբար կմնանք որպես մեկ միասնական Ժողովուրդ։ Իսկ դա, համաձայնեք, մեր օրերում բոլորովին «նորաձև» չէ։
Էմին Մարտունի
Էմին Մարտունի
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
.
.
-
Ասում են… Հայաստանում կրկին հակառուսական կեղծ և Արևմուտքի կողմից կառավարելի ալիք է ստեղծվել, թե ՀԱՊԿ-ը մեզ չօգնեց, և ՀԱՊԿ-ից պետք է դուրս գանք։ Նշում են նաև, թե Ռուսաստանը Հայաստանին անհուսալի դաշնակից է
-
Ասում են… Նա Ռուսաստանի բացահայտ թշնամի է, որը, մինչև որոշակի պահը, իշխանության գալով ստիպված էր քողարկել իր մտադրությունները, իր նպատակները։ Մենք թույլ տվեցինք մեզ «մոլորեցնել» հույսերով, թե ինչ-որ կերպ դա կանցնի-կգնա, բայց այդպես չեղավ
-
Ասում են… Հայաստանն իսկապես կատարել է իր աշխարհաքաղաքական ընտրությունը՝ դեմքով շրջվելու դեպի Եվրոպա։ Մենք չենք կարող գործել այնպես, կարծես դա գոյություն չունի։ Մենք՝ ֆրանսիացիներս, պետք է ընդունենք այդ ընտրությունը և հավատարիմ լինենք դրան
-
Ասում են… Զարմանալի է՝ Թրամփն ասաց, որ ոչ ոք իրեն չի ասել՝ Իրանը կարող է փակել Հորմուզի նեղուցը։
Յուրաքանչյուր ռազմական խաղային տեսության ժամանակ, որին ես մասնակցել եմ, առաջին բանը, որ մենք ենթադրել ենք, այն էր, որ Իրանը դա կանի
-
Ասում են… Հնարավոր չէ որևէ գերտերության թիկունքում գործարքներ կնքել, որոնց մասին ամենայն մանրամասնությամբ տեղյակ չլինեն մյուս գերտերությունները: Բոլոր գերտերություններն էլ տիրապետում են հետախուզական այնպիսի հզոր հնարավորությունների, որ փոքր երկրները հազիվ թե կարողանան նրանցից որևէ գաղտնիք թաքցնել
-
Ասում են… Ի տարբերություն Արևմուտքի, որը կոչ է անում Հայաստանին կրճատել Ռուսաստանի հետ իր հարաբերությունները, մենք չենք խոչընդոտում Հայաստանի առևտրատնտեսական կապերի զարգացմանը այլ երկրների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
Տարածաշրջանային
Իրանի՝ «Պատրաստվեք պատերազմի» հայտարարության մասին
Հայտնի է, որ իրանական ԶԼՄ-ները դիմել են Իրանի բնակչությանը՝ կոչ անելով պատրաստվել պատերազմի։Կարծում եմ՝ Իրանի այս հայտարարությունը պետք է դիտարկել առավելապես, որպես հաշվարկված մանևրային քայլ, այլ ոչ թե որպես ռազմական գործողությունների հնարավոր մեկնարկի վերաբերյալ տեղեկատվություն...
