Երևանյան թոշակ
24.09.2026 | 15:21
Երևանի քաղաքապետարանի բյուջեի եկամտային աճի և հնարավոր պրոֆիցիտի պայմաններում «Երևանյան թոշակ» կամ մայրաքաղաքային սոցիալական հավելավճարի/աջակցության ծրագիր ներդնելու գաղափարը լիովին իրատեսական է քննարկել թե՛ ֆինանսական, թե՛ իրավական-ինստիտուցիոնալ տեսանկյունից։
Ստորև ներկայացված է առաջարկվող 3 տարբերակների համեմատական վերլուծությունը, դրանց իրագործելիությունը և ռիսկերը։
1. Տարբերակների համեմատական վերլուծություն
Տարբերակ 1. Direct Cash Top-up (~20% ուղղակի գումար)
Նկարագրություն․ Քաղաքապետարանի սոցիալական բյուջեից ամսական ուղղակի փոխանցում թոշակառուի հաշվին:
Առավելություններ․ Առավելագույն ճկունություն թոշակառուի համար, ցածր վարչարարական ծախս:
Ռիսկեր/Թերություններ․ Բարձր բյուջետային ծանրաբեռնվածություն, մարզերից դեպի Երևան կեղծ/ձևական գրանցումների աճ:
Տարբերակ 2. Դեղատնային զեղչային քարտ
Նկարագրություն․ Համայնք-դեղատնային ցանցեր PPP (պետություն-մասնավոր) համագործակցություն կամ քաղաքային սուբսիդավորում:
Առավելություններ․ Թիրախային աջակցություն առողջապահական ամենախոցելի ծախսին, ծախսի արդյունավետություն (զեղչի մի մասն ապահովում է դեղատունը):
Ռիսկեր/Թերություններ․ Դեղորայքային շուկայում գների հնարավոր արհեստական բարձրացում, վարչարարական և վերահսկողական բարդ համակարգ:
Տարբերակ 3. Գույքահարկի արտոնություն / Զեղչային քարտ
Նկարագրություն․ Տեղական հարկերի մասնակի կամ ամբողջական զեղչ/զրոյացում թոշակառուի միակ գույքի համար:
Առավելություններ․ Ուղղակիորեն մտնում է համայնքային իրավասությունների մեջ, չի պահանջում կանխիկ դրամական հոսքերի ելք:
Ռիսկեր/Թերություններ․ Անհավասարություն (տուն չունեցող կամ վարձակալող թոշակառուները օգուտ չեն ստանում):
2. Ֆինանսական և իրավական ասպեկտներ
* Բյուջետային ծավալը․ Երևանում հաշվառված է շուրջ 170,000–180,000 կենսաթոշակառու: Եթե միջին կենսաթոշակը դիտարկենք ~50,000 դրամ, ապա 20% հավելավճարը կազմում է 10,000 դրամ/ամսական:
* Տարեկան պահանջարկը․ 180,000 × 10,000 × 12 = մոտավորապես 21.6 մլրդ դրամ: Սա բավականին լուրջ գումար է համայնքային բյուջեի համար, որը պահանջում է սեփական եկամուտների կայուն աղբյուրներ:
* Իրավական շրջանակը․ «Երևան քաղաքում տեղական ինքնակառավարման մասին» ՀՀ օրենքը համայնքին իրավունք է տալիս իրականացնելու սոցիալական աջակցության կամավոր լիազորություններ: Սակայն կանոնավոր դրամական հավելումների համար անհրաժեշտ կլինի Ավագանու հատուկ որոշում և հստակ չափորոշիչների սահմանում:
3. Առաջարկվող հիբրիդային/օպտիմալ մոդելը
Որպեսզի ծրագիրը լինի բյուջետային տեսանկյունից կայուն և չառաջացնի սոցիալական անհամաչափություն (դիսբալանս) մարզերի նկատմամբ, առավել արդյունավետ է կիրառել հիբրիդային տարբերակը.
1. Գույքահարկի ավտոմատ արտոնություն․ Երևանաբնակ թոշակառուի անունով գրանցված միակ բնակարանի/տան համար սահմանել գույքահարկի 50–100% զեղչ:
2. Սոցիալական / Դեղատնային քարտ («Քաղաքացու քարտ»)․ Միասնական տրանսպորտային/քաղաքային քարտի հենքով (base) թոշակառուներին տրամադրել աջակցություն դեղորայքի, ինչպես նաև համայնքային ենթակայության ծառայությունների համար (տրանսպորտ, մշակութային կենտրոններ, բուժկենտրոնների հատուկ ծառայություններ):
3. Թիրախային դրամական աջակցություն․ Ուղղակի 20% կանխիկ հավելավճարը տրամադրել միայն միայնակ, չաշխատող կամ 80-ից բարձր տարիք ունեցող թոշակառուներին:
Հարգելի՛ քաղաքացիներ, գրե՛ք ձեր կարծիքը։ Այն շատ կարևոր է առաջարկվող թեման առաջ տանելու համար։ Տարածե՛ք այս գրառումը, յուրաքանչյուր ընթերցողի աջակցությունը կարևոր է։
Հրայր ԿԱՄԵՆԴԱՏՅԱՆ
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
.
.
-
Ասում են… Հայաստանում կրկին հակառուսական կեղծ և Արևմուտքի կողմից կառավարելի ալիք է ստեղծվել, թե ՀԱՊԿ-ը մեզ չօգնեց, և ՀԱՊԿ-ից պետք է դուրս գանք։ Նշում են նաև, թե Ռուսաստանը Հայաստանին անհուսալի դաշնակից է
-
Ասում են… Նա Ռուսաստանի բացահայտ թշնամի է, որը, մինչև որոշակի պահը, իշխանության գալով ստիպված էր քողարկել իր մտադրությունները, իր նպատակները։ Մենք թույլ տվեցինք մեզ «մոլորեցնել» հույսերով, թե ինչ-որ կերպ դա կանցնի-կգնա, բայց այդպես չեղավ
-
Ասում են… Հայաստանն իսկապես կատարել է իր աշխարհաքաղաքական ընտրությունը՝ դեմքով շրջվելու դեպի Եվրոպա։ Մենք չենք կարող գործել այնպես, կարծես դա գոյություն չունի։ Մենք՝ ֆրանսիացիներս, պետք է ընդունենք այդ ընտրությունը և հավատարիմ լինենք դրան
-
Ասում են… Զարմանալի է՝ Թրամփն ասաց, որ ոչ ոք իրեն չի ասել՝ Իրանը կարող է փակել Հորմուզի նեղուցը։
Յուրաքանչյուր ռազմական խաղային տեսության ժամանակ, որին ես մասնակցել եմ, առաջին բանը, որ մենք ենթադրել ենք, այն էր, որ Իրանը դա կանի
-
Ասում են… Հնարավոր չէ որևէ գերտերության թիկունքում գործարքներ կնքել, որոնց մասին ամենայն մանրամասնությամբ տեղյակ չլինեն մյուս գերտերությունները: Բոլոր գերտերություններն էլ տիրապետում են հետախուզական այնպիսի հզոր հնարավորությունների, որ փոքր երկրները հազիվ թե կարողանան նրանցից որևէ գաղտնիք թաքցնել
-
Ասում են… Ի տարբերություն Արևմուտքի, որը կոչ է անում Հայաստանին կրճատել Ռուսաստանի հետ իր հարաբերությունները, մենք չենք խոչընդոտում Հայաստանի առևտրատնտեսական կապերի զարգացմանը այլ երկրների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
Տարածաշրջանային
Աշխարհը պտտվում է երեք գերտերությունների շուրջ՝ ԱՄՆ, Չինաստան, Ռուսաստան
ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեայի 81-րդ նստաշրջանի գլխավոր թեման Մերձավոր Արևելքում և Ուկրաինայում ստեղծված իրավիճակներն են:Ընդհանուր ելույթներ, հասցեական ու անհասցե կոչեր և ոչ մի կոնկրետ առաջարկություն: ՄԱԿ-ը, որպես միջազգային թիվ մեկ կառույց, կորցնում է իր լրջությունն ու ազդեցիկությունը: Այն դարձել է պետությունների ղեկավարների հավաքատեղի, զրուցատաղավար, որտեղ դեռ ավանդույթի ուժով ձգտում են միջազգային պրոբլեմների համար համատեղ լուծումներ գտնել...
