Հարյուրավոր տարիների սպիտակ էջեր
23.08.2026 | 11:50
«Հայոց պատմություն» կոչվածի մեջ հարյուրավոր տարիների սպիտակ էջեր գոյություն ունեն, որոնք, կարելի է ասել, անուղղակի կերպով փաստում են այն մասին, որ հայերն առանց որևէ նշանակալի իրադարձություն հեղինակելու, հարևան ժողովուրդների լծի տակ իրենց գոյությունը քարշ տալով` դարերով գոյատևել են։ Բացառությամբ մի քանի լոկալ բնույթի ապստամբության (ասենք, օրինակ, Սյունիքում Դավիթ Բեկի գլխավորած ազատագրական պայքարը), մնացած մեր ողջ պատմությունը հարյուրամյակներով որևէ ըմբոստության ակներև դրսևորում, ըստ մեր լինելիությունը փաստող եկեղեցական գրառումների, չի արձանագրել։
Հիմա անցնեմ ասելիքիս` անցյալ դարի 90֊ականներից սկսած, երբ «իշխանավոր» կոչեցյալները, գերադրական աստիճանի սրիկայություններ դրսևորելով, Խորհրդային Միությունից Հայաստանին բաժին հասած անբավ հարստություններն ու կարողությունները սատանայական անկշտությամբ գրպանում էին` ժողովրդին սովի, անտերության ու ոչնչացման մատնած, խոհերս սկսել էին պտտվել մի ողբալի վարկածի շուրջ։
Սկսել էի մտածել, որ այդ պատմական սպիտակ էջերի ժամանակահատվածներում անշուշտ գտնված կլինեն հայկական տարածքներ, որտեղ մեր նախնիներին երևի թե հաստատ հաջողվել է նվաճել մասնավոր բնույթի որոշակի անկախության ատրիբուտներ։ Սակայն երբ այդ անկախությունը սկսել է տնօրինել հայ իշխանավորը, նա այն աստիճանի անգթությամբ է կեղեքել իր հայրենակիցներին, որ հայ ժողովուրդ կոչված էթնոսը դադարեցրել է ինքնազոհ ֆանատիզմով իր անկախության համար պայքարելը, քանի որ անգամ մեր հանդեպ քամահրանքով լցված պարսիկի ու թուրքի ենթակայության տակ նա իրեն սոցիալապես ավելի պաշտպանված է զգացել, քան հայ իշխանավոր կոչվող սրիկայի ենթակայության տակ։
Ինձ թվում է` մեր հազարամյակների ողբերգական ճակատագրի հիմնական պատճառն իրեն «հայ իշխանավոր» հռչակած հայի տականք տեսակի մեջ պետք է առաջին հերթին փնտրել:
Տիգրան ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
.
.
-
Ասում են… Հայաստանում կրկին հակառուսական կեղծ և Արևմուտքի կողմից կառավարելի ալիք է ստեղծվել, թե ՀԱՊԿ-ը մեզ չօգնեց, և ՀԱՊԿ-ից պետք է դուրս գանք։ Նշում են նաև, թե Ռուսաստանը Հայաստանին անհուսալի դաշնակից է
-
Ասում են… Նա Ռուսաստանի բացահայտ թշնամի է, որը, մինչև որոշակի պահը, իշխանության գալով ստիպված էր քողարկել իր մտադրությունները, իր նպատակները։ Մենք թույլ տվեցինք մեզ «մոլորեցնել» հույսերով, թե ինչ-որ կերպ դա կանցնի-կգնա, բայց այդպես չեղավ
-
Ասում են… Հայաստանն իսկապես կատարել է իր աշխարհաքաղաքական ընտրությունը՝ դեմքով շրջվելու դեպի Եվրոպա։ Մենք չենք կարող գործել այնպես, կարծես դա գոյություն չունի։ Մենք՝ ֆրանսիացիներս, պետք է ընդունենք այդ ընտրությունը և հավատարիմ լինենք դրան
-
Ասում են… Զարմանալի է՝ Թրամփն ասաց, որ ոչ ոք իրեն չի ասել՝ Իրանը կարող է փակել Հորմուզի նեղուցը։
Յուրաքանչյուր ռազմական խաղային տեսության ժամանակ, որին ես մասնակցել եմ, առաջին բանը, որ մենք ենթադրել ենք, այն էր, որ Իրանը դա կանի
-
Ասում են… Հնարավոր չէ որևէ գերտերության թիկունքում գործարքներ կնքել, որոնց մասին ամենայն մանրամասնությամբ տեղյակ չլինեն մյուս գերտերությունները: Բոլոր գերտերություններն էլ տիրապետում են հետախուզական այնպիսի հզոր հնարավորությունների, որ փոքր երկրները հազիվ թե կարողանան նրանցից որևէ գաղտնիք թաքցնել
-
Ասում են… Ի տարբերություն Արևմուտքի, որը կոչ է անում Հայաստանին կրճատել Ռուսաստանի հետ իր հարաբերությունները, մենք չենք խոչընդոտում Հայաստանի առևտրատնտեսական կապերի զարգացմանը այլ երկրների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
Տարածաշրջանային
Ի՞նչ է արվել 2020-ի նոյեմբերից հետո, որպեսզի Տիգրանաշենը մեր ճակատին դրված հերթական սպառնալիքը չդառնա
Google քարտեզում Տիգրանաշենը նշված է որպես Ադրբեջանի տարածք (լուսանկարում՝ քարտեզի հատվածը):Այժմ չորրորդ դասարանի տրամաբանական հարց:
2020 թվականի նոյեմբերի 9-ից հետո դուք հասկանում եք, որ կա անկլավների հարց, որոնցից մեկը Տիգրանաշենն է...
