Մեծերի գործը և ժողովրդի ճակատագիրը

ՄԱՇՏՈՑԸ ժողովուրդ փրկեց,

ՆԱՐԵԿԱՑԻՆ ժողովուրդ դաստիարակեց,

ԿՈՄԻՏԱՍՆ ազգ կերտեց։

Այս երեք անունները պարզապես պատմական դեմքեր չեն․ նրանք հայ ժողովրդի հոգևոր ճակատագրի երեք հիմնասյուներն են։ Նրանց գործունեությունը չի կարելի չափել առօրյա հաջողություններով, քաղաքական արդյունքներով կամ ժամանակավոր համակրանքով։ Նրանք գործեցին այլ հարթության մեջ՝ այնտեղ, որտեղ մարդու նպատակը ոչ թե մարդկանց հաճելի լինելն է, այլ Աստծուն ծառայելը։

Մաշտոց․ փրկություն՝ ինքնության միջոցով

Մեսրոպ Մաշտոցը ժողովուրդ չփրկեց սրով կամ բանակով։ Նա փրկեց ինքնության միջոցով։ Այբուբենի ստեղծումը պետական նախագիծ չէր, այլ հոգևոր գործողություն։ Այն ժամանակ, երբ ժողովուրդը կարող էր ձուլվել, կորցնել լեզուն, հավատը և հիշողությունը, Մաշտոցը տվեց բանալին՝ խոսքի, գրի, աղոթքի բանալին։ Այբուբենը դարձավ պաշտպանական պարիսպ՝ ավելի ամուր, քան ցանկացած ամրոց։ Դա փրկություն էր ոչ միայն ֆիզիկական գոյության, այլ պատմական շարունակականության իմաստով։

Մաշտոցը չէր մտածում՝ իրեն կհասկանա՞ն, կընդունե՞ն, կգովե՞ն։ Նա գիտեր՝ ճշմարտությունը միշտ առաջ է անցնում ժամանակից, իսկ մեծ գործը հաճախ ընկալվում է միայն սերունդներ հետո։

Նարեկացի․ դաստիարակություն՝ հոգու խորքում

Եթե Մաշտոցը տվեց լեզուն, ապա Գրիգոր Նարեկացին տվեց խոսքի խորությունը։ Նա ժողովրդին դաստիարակեց ոչ թե քարոզներով, այլ ինքնախոստովանությամբ։ «Մատյան ողբերգությունը» ուսուցանում է ոչ թե ինքնավստահություն, այլ պատասխանատվություն Աստծու առաջ։

Նարեկացին ժողովրդին սովորեցրեց մտածել սեփական մեղքի, խղճի և հոգևոր չափի մասին։ Նա ձևավորեց ներքին մարդուն՝ այն մարդուն, որին ոչ ոք չի տեսնում, բայց որից կախված է ազգի ապագան։ Դա դաստիարակություն էր, որը չի շոյում, չի արդարացնում թուլությունները, այլ ստիպում է վեր նայել սեփական հոգու անդունդին։

Կոմիտաս․ ազգի կերտում՝ ցավի միջով

Կոմիտասը գնաց ավելի հեռու։ Նա արդեն ժողովուրդ չփրկեց և չդաստիարակեց միայն՝ նա ազգ կերտեց։ Նրա երաժշտությունը դարձավ հավաքական հիշողություն՝ ուրախության, ցավի, աշխատանքի և աղոթքի։ Կոմիտասը վերցրեց գյուղացու երգը, որբի լացը, մոր օրորը և դրանք վերածեց ազգային ինքնագիտակցության։

Նա չստեղծեց «ժամանակակից» երաժշտություն՝ հաճելի սրահների համար։ Նա վեր հանեց այն, ինչ խորքում արդեն կար, բայց վտանգված էր կորչելու։ Նրա գործը ցավոտ էր, ծանր, հաճախ անհասկանալի իր ժամանակակիցների համար։ Բայց նա գիտեր՝ եթե հոգին չփրկես, ազգը կդառնա բնակչություն։

Մեծերը չեն հաճոյանում

Այս երեք մեծերի ընդհանուր հատկանիշն այն է, որ նրանք երբեք չեն փորձել հաճոյանալ մարդկանց։ Նրանք չեն աշխատել լսարանի, ռեյտինգի կամ հավանության համար։ Նրանց չափանիշը մեկն էր՝ Աստծու առաջ ճշմարիտ լինելը։

Փոքր մարդիկ աշխատում են այսօր ապրելու համար։ Մեծերը՝ հավերժության։ Փոքրերը հարցնում են՝ «Ի՞նչ կասեն իմ մասին»։

Մեծերը՝ «Ի՞նչ կասի խիղճս Աստծու առաջ»։

Այդ պատճառով էլ Մեծերը հաճախ մենակ են, երբեմն նույնիսկ մերժված։ Բայց հենց նրանք են դառնում ժողովրդի ողնաշարը։

Եզրափակում

Այսօր, երբ շատերը փորձում են «սիրելի լինել», «հարմար լինել», «ընդունելի լինել», Մաշտոցը, Նարեկացին և Կոմիտասը մեզ հիշեցնում են մի պարզ, բայց մոռացված ճշմարտություն․

ժողովուրդը փրկվում, դաստիարակվում և ազգ դառնում է ոչ թե հաճոյախոսությամբ, այլ ճշմարտությամբ։

Եվ ճշմարտությունը միշտ սկսվում է այնտեղ, որտեղ մարդը դադարում է ծառայել մարդկանց համակրանքին և սկսում է ծառայել Աստծուն։

«Ճշմարտության Ձայն»-ի ՖԲ էջից

Մեկնաբանություններ