Ազգային ինքնության մանիպուլյացիա. ինչու՞ են հենց հիմա շրջանառության մեջ դնում «լեզվի անփոփոխելիության» թեզը
03.11.2026 | 13:45
Երբ քաղաքական օրակարգում հանկարծ հայտնվում է մայրենի լեզուն «պաշտպանելու» թեման, առաջին հարցը, որ պետք է տալ, հետևյալն է. իսկ ո՞վ էր հարձակվել հայոց լեզվի վրա։
Իշխանության ներկայացուցիչների կողմից շրջանառվող հայտարարությունները՝ կապված նոր Սահմանադրությամբ հայերենի՝ որպես միակ պետական լեզվի կարգավիճակն «անփոփոխելի» դարձնելու հետ, առաջին հայացքից կարող է թվալ զուտ հայրենասիրական և պետականանվեր նախաձեռնություն։ Սակայն խորքային վերլուծությունը բացահայտում է բոլորովին այլ շերտեր։ Սա ոչ թե լեզվի պաշտպանության, այլ հասարակությանը կրկին մոլորեցնելու դասական օրինակ է։
Ցանկացած հասարակության ամենախոցելի և միևնույն ժամանակ սուրբ կետը նրա ինքնությունն ու մայրենի լեզուն է։ Այս թեմային դիպչելով՝ իշխանությունը կիրառում է «սպառնալիքի և փրկչի» դասական հոգեբանական հնարքը. նախ՝ արհեստականորեն կամ ուռճացված կերպով ստեղծվում է վտանգի պատրանք, թե իբր ինչ-որ մեկը (օլիգարխներ, «արտաքին ազդեցության գործակալներ» կամ ընդդիմություն) ցանկանում է հարվածել հայերենին կամ այլ պետական լեզուներ ներմուծել, ապա՝ իշխանությունն իրեն դնում է այդ վտանգի դեմն առնող «միակ փրկչի» դերում։
Սա ուղղված է մարդկանց ենթագիտակցական վախերի ակտիվացմանը։ Երբ հասարակության ուշադրությունը կենտրոնանում է հոգեբանորեն չափազանց զգայուն այս հարցի վրա, մարդիկ դադարում են նկատել զուգահեռաբար ընթացող կամ նախապատրաստվող այլ՝ իրականում շատ ավելի վտանգավոր և ճակատագրական պետական-քաղաքական գործընթացները։
Այս առաջարկը հենց այս պահին շրջանառվելը պատահական չէ և ունի հստակ հաշվարկված նպատակներ իշխանության կողմից:
Հասարակության մեջ կա բնական դիմադրություն կամ կասկածանք նոր Սահմանադրության ընդունման հնարավոր վտանգների նկատմամբ։ Վերցնելով անվիճելի և սուրբ մի արժեք (հայոց լեզուն) և այն կապելով նոր Սահմանադրության փաթեթի հետ՝ փորձ է արվում «փաթեթով վաճառել» ամբողջ փոփոխությունը՝ ստեղծելով քաղաքական ծուղակ: Ցանկացած ոք, ով կհամարձակվի քննադատել նոր Սահմանադրության նախագիծը կամ դեմ դուրս գալ դրան, ակնթարթորեն կպիտակավորվի որպես «հայերենի դեմ դուրս եկող», «թերարժեքության բարդույթով տառապող» կամ «օտարերկրյա գործակալ»։ Սա խոսքի ազատության և հիմնավորված առարկությունների լռեցման կոպիտ մեթոդ է։
Այս հռետորաբանությամբ իշխանությունը ձևավորում է խիստ բևեռացված օրակարգ՝ հասարակությունը բաժանելով «հայոց լեզվի նվիրյալների» և «ազգային թշնամիների/գործակալների»։ Այս մոտեցումը ոչ թե համախմբում, այլ խորացնում է ներսում առկա ճաքերը՝ շեղելով ուշադրությունը երկրի առջև ծառացած սոցիալ-տնտեսական, անվտանգային և իրական ստրատեգիական մարտահրավերներից։
Մենք գործ ունենք ոչ թե լեզվական անվտանգության ապահովման, այլ զգացմունքային մանիպուլյացիայի միջոցով քաղաքական դիվիդենտներ շահելու և հասարակական ուշադրությունը շեղելու փորձի հետ։ Լեզվի պաշտպանության անվան տակ իրականում փորձ է արվում լեգիտիմացնել այնպիսի սահմանադրական փոփոխություններ, որոնք այլ հանգամանքներում հասարակության կողմից կարող էին արժանանալ կոշտ դիմադրության։ Ժամանակն է սովորել տեսնել տողատակերը, չտրվել արհեստական բևեռացումներին և թույլ չտալ, որ մեր ազգային արժեքները դառնան քաղաքական տեխնոլոգիաների գործիք։
Հռչակագրի դեմ պայքարողը պայքարում է ոչ թե տեքստի, այլ հենց հայկական պետականության կամքի դեմ։
Հայկ Մովսիսյան
Հայկ Մովսիսյան
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
.
.
-
Ասում են… Հայաստանում կրկին հակառուսական կեղծ և Արևմուտքի կողմից կառավարելի ալիք է ստեղծվել, թե ՀԱՊԿ-ը մեզ չօգնեց, և ՀԱՊԿ-ից պետք է դուրս գանք։ Նշում են նաև, թե Ռուսաստանը Հայաստանին անհուսալի դաշնակից է
-
Ասում են… Նա Ռուսաստանի բացահայտ թշնամի է, որը, մինչև որոշակի պահը, իշխանության գալով ստիպված էր քողարկել իր մտադրությունները, իր նպատակները։ Մենք թույլ տվեցինք մեզ «մոլորեցնել» հույսերով, թե ինչ-որ կերպ դա կանցնի-կգնա, բայց այդպես չեղավ
-
Ասում են… Հայաստանն իսկապես կատարել է իր աշխարհաքաղաքական ընտրությունը՝ դեմքով շրջվելու դեպի Եվրոպա։ Մենք չենք կարող գործել այնպես, կարծես դա գոյություն չունի։ Մենք՝ ֆրանսիացիներս, պետք է ընդունենք այդ ընտրությունը և հավատարիմ լինենք դրան
-
Ասում են… Զարմանալի է՝ Թրամփն ասաց, որ ոչ ոք իրեն չի ասել՝ Իրանը կարող է փակել Հորմուզի նեղուցը։
Յուրաքանչյուր ռազմական խաղային տեսության ժամանակ, որին ես մասնակցել եմ, առաջին բանը, որ մենք ենթադրել ենք, այն էր, որ Իրանը դա կանի
-
Ասում են… Հնարավոր չէ որևէ գերտերության թիկունքում գործարքներ կնքել, որոնց մասին ամենայն մանրամասնությամբ տեղյակ չլինեն մյուս գերտերությունները: Բոլոր գերտերություններն էլ տիրապետում են հետախուզական այնպիսի հզոր հնարավորությունների, որ փոքր երկրները հազիվ թե կարողանան նրանցից որևէ գաղտնիք թաքցնել
-
Ասում են… Ի տարբերություն Արևմուտքի, որը կոչ է անում Հայաստանին կրճատել Ռուսաստանի հետ իր հարաբերությունները, մենք չենք խոչընդոտում Հայաստանի առևտրատնտեսական կապերի զարգացմանը այլ երկրների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
Տարածաշրջանային
