Ֆրիդրիխ Նիցշեն մի անգամ գրեց. «Աստված մեռած է»։ Այս խոսքը հաճախ ընկալվում է որպես Աստծո գոյության ժխտում, սակայն այն նաև խոր ախտորոշում էր մի հասարակության, որը կորցրել էր իր հոգևոր առանցքը։ Նիցշեն տեսնում էր, որ երբ մարդը հրաժարվում է Աստծուց, նա դատարկ չի մնում. նա սկսում է երկրպագել ուժին, փառքին, իշխանությանը կամ սեփական «ես»-ին։
Քրիստոնեական տեսանկյունից մարդու ամենամեծ ողբերգությունն Աստծու «մահը» չէ, այլ այն, որ Աստված կարող է «մեռնել» մարդու սրտում։ Երբ աղոթքը լռում է, խիղճը թուլանում է, իսկ սերը փոխարինվում է ինքնասիրությամբ, մարդը կորցնում է իր ներքին լույսը։ Սակայն Ավետարանը վկայում է, որ Աստված երբեք չի հրաժարվում մարդուց. նույնիսկ ամենամեծ հոգևոր խավարի մեջ Նա շարունակում է կանչել մարդուն դեպի կյանք։
Հետաքրքիր է, որ Նիցշեի գրքերում հաճախ զգացվում է ոչ միայն ապստամբություն, այլև խոր ցավ։ Թվում է՝ նա պայքարում էր ոչ այնքան Աստծու դեմ, որքան այն կրոնի դեմ, որը կորցրել էր իր կենդանի ոգին։ Սա կարևոր հիշեցում է նաև մեզ համար. քրիստոնեությունը կոչված չէ լինել պարզապես ավանդույթ կամ սովորույթ, այլ կենդանի հանդիպում կենդանի Աստծու հետ։
Այսօր, երբ աշխարհը հաճախ մարդուն առաջարկում է ինքնաբավության պատրանք, արժե հիշել, որ իրական ուժը ծնվում է ոչ թե ինքնահաստատումից, այլ խոնարհությունից, ոչ թե իշխանությունից, այլ սիրուց, ոչ թե միայն սեփական կամքը պարտադրելուց, այլ Աստծու կամքը որոնելուց։ Միայն այդ ճանապարհին է մարդը գտնում այն ազատությունը, որի մասին փնտրում էին մեծ փիլիսոփաները, և որը Քրիստոսը պարգևում է որպես կենդանի ճշմարտություն։
Տեր Հեթում քահանա ԹԱՐՎԵՐԴՅԱՆ