Արտաշատի թատրոնի արյունոտ բեմադրությունը. Կրասոսի գլուխն ու հայ-պարթևական հաղթանակը
19.10.2026 | 12:10
Մ.թ.ա. 53 թվականի Խառանի (Կառեի) ճակատամարտում հռոմեական զորքերի ջախջախումից և Մարկոս Լիցինիոս Կրասսոսի սպանությունից հետո տեղի ունեցավ հին աշխարհի պատմության ամենահայտնի ու դրամատիկ դրվագներից մեկը:
Ըստ հույն պատմիչ Պլուտարքոսի վկայության՝ պարթև զորավար Սուրենը Կրասսոսի կտրված գլուխն ու աջ ձեռքն ուղարկում է Հայաստանի մայրաքաղաք Արտաշատ, որտեղ այդ պահին գտնվում էին Հայոց արքա Արտավազդ Բ-ն և Պարթևաց արքա Օրոդես Բ-ն: Երկու միապետները նոր էին դաշինք կնքել, որն ամրապնդվել էր Արտավազդի քրոջ և Օրոդեսի որդու՝ Բակուրի ամուսնությամբ:
«Բակքոսուհիներ» ողբերգությունը և Կրասսոսի գլուխը
Այդ օրերին Արտաշատի թատրոնում ընթանում էր հույն թատերագիր Եվրիպիդեսի «Բակքոսուհիներ» ողբերգության բեմադրությունը: Ներկայացման մեջ Ագավեի (Պենթևս արքայի մոր) դերը կատարում էր Յասոն Տրալացի անունով մի դերասան:
Բեկումնային պահը. Այն տեսարանում, երբ Ագավեն բաքոսյան մոլուցքի մեջ բեմ է դուրս գալիս իր կողմից հոշոտված որդու՝ Պենթևսի գլուխը ձեռքին, թատրոն է մտնում պարթևաց զորավար Սիլակեսը և արքաների ոտքերի առջև նետում Կրասսոսի գլուխը:
Բեմական ձևափոխումը. Յասոն Տրալացին իսկույն կողմ է դնում Պենթևսի կեղծ գլուխ-դիմակը, վերցնում է Կրասսոսի իրական գլուխն ու բացականչում «Բակքոսուհիների» հայտնի տողերը.
«Լեռներից բերում ենք եղնիկի թարմ որսը՝ երջանիկ որսը…»
Պատմական և մշակութային նշանակությունը
Հելլենիստական մշակույթ. Այս դրվագը վկայում է, որ մ.թ.ա. 1-ին դարում Հայաստանի մայրաքաղաք Արտաշատում գործում էր հունական թատրոն, իսկ Արտավազդ Բ-ն, լինելով բարձրակիրթ միապետ, ինքն էր հունարենով ողբերգություններ, ճառեր ու պատմական երկեր գրում:
Քաղաքական ակտ. Կրասսոսի գլխի հայտնվելը բեմում խորհրդանշական ավարտ տվեց Արևելքը նվաճելու Հռոմի առաջին խոշոր փորձին՝ ի ցույց դնելով հայ-պարթևական դաշինքի հաղթանակը:
Ըստ ավանդության՝ Կրասսոսի անհագ ագահության պատճառով հետագայում պարթևները նրա կտրված գլխի բերանի մեջ հալեցրած ոսկի են լցրել՝ ասելով. «Կշտացի՛ր ոսկուց, որին այդքան ծարավ էիր»:
Հրայր ԿԱՄԵՆԴԱՏՅԱՆ
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
.
.
-
Ասում են… Հայաստանում կրկին հակառուսական կեղծ և Արևմուտքի կողմից կառավարելի ալիք է ստեղծվել, թե ՀԱՊԿ-ը մեզ չօգնեց, և ՀԱՊԿ-ից պետք է դուրս գանք։ Նշում են նաև, թե Ռուսաստանը Հայաստանին անհուսալի դաշնակից է
-
Ասում են… Նա Ռուսաստանի բացահայտ թշնամի է, որը, մինչև որոշակի պահը, իշխանության գալով ստիպված էր քողարկել իր մտադրությունները, իր նպատակները։ Մենք թույլ տվեցինք մեզ «մոլորեցնել» հույսերով, թե ինչ-որ կերպ դա կանցնի-կգնա, բայց այդպես չեղավ
-
Ասում են… Հայաստանն իսկապես կատարել է իր աշխարհաքաղաքական ընտրությունը՝ դեմքով շրջվելու դեպի Եվրոպա։ Մենք չենք կարող գործել այնպես, կարծես դա գոյություն չունի։ Մենք՝ ֆրանսիացիներս, պետք է ընդունենք այդ ընտրությունը և հավատարիմ լինենք դրան
-
Ասում են… Զարմանալի է՝ Թրամփն ասաց, որ ոչ ոք իրեն չի ասել՝ Իրանը կարող է փակել Հորմուզի նեղուցը։
Յուրաքանչյուր ռազմական խաղային տեսության ժամանակ, որին ես մասնակցել եմ, առաջին բանը, որ մենք ենթադրել ենք, այն էր, որ Իրանը դա կանի
-
Ասում են… Հնարավոր չէ որևէ գերտերության թիկունքում գործարքներ կնքել, որոնց մասին ամենայն մանրամասնությամբ տեղյակ չլինեն մյուս գերտերությունները: Բոլոր գերտերություններն էլ տիրապետում են հետախուզական այնպիսի հզոր հնարավորությունների, որ փոքր երկրները հազիվ թե կարողանան նրանցից որևէ գաղտնիք թաքցնել
-
Ասում են… Ի տարբերություն Արևմուտքի, որը կոչ է անում Հայաստանին կրճատել Ռուսաստանի հետ իր հարաբերությունները, մենք չենք խոչընդոտում Հայաստանի առևտրատնտեսական կապերի զարգացմանը այլ երկրների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
Տարածաշրջանային
Ադրբեջանը ձգտում է Հարավային Կովկասում հաստատել գերիշխող դիրք և տարածաշրջանային զարգացումները ենթարկել սեփական ռազմավարական շահերին
Այսօր թերևս խոսեմ «Pax Azerbaijana» եզրույթի մասին, որը ադրբեջանական գերիշխանության աշխարհաքաղաքական նախագիծ է: Կտեսնենք, որ այն այլևս «գետնի վրա» գոյություն ունեցող իրողություն է:Եվ ուրեմն, Pax Azerbaijana-ն կամ, որ նույնն է՝ «Ադրբեջանական խաղաղությունը», աշխարհաքաղաքական հասկացություն է, որն արտահայտում է Ադրբեջանի ձգտումը՝ Հարավային Կովկասում հաստատել գերիշխող դիրք և տարածաշրջանային զարգացումները ենթարկել սեփական ռազմավարական շահերին...
